MILLIY ÖYINLAR AVLODLAR BARKAMOLLIGIGA XIZMAT QILADI
Ölkamizda bahor. Ollohning nazari tuşgan bizning diyorimiz bahor faslida ayniqsa juda betakror manzaralarni özida mujassam etadi. Bahor kelişi bilan nafaqat borliqdagi jonzotlar jonlanadi balki, insonlarning ruhiyati ham uyğonadi, göyo. Çor-atrofni bezab turgan yaşillikni körib köngillardagi mudroqlik unut böladi. Bahorda bolalar varrak uçirişadi, turli öyinlar öynab, özlarining şöx-şodon qiyqiriqlari bilan kattalarga betakror bolaligini esga tuşirişadi. Ayniqsa, asrlar mobaynida öynalib kelinayotgan milliy öyinlarimiz hisoblanmiş beş toş, arqon tortiş, oq terakmi, kök terak, arğamçida sakraş kabi öyinlar Navröz bayrami tantanalariga özgaça körk bağişlab kelmoqda. Bu öyinlarning içida "Oq terakmi, kök terak” öyini ayniqsa ommalaşgan bölib, uni 2 ta jamoa öynaydi. Ular raqib jamoaga oq terakmi, kök terak, bizdan sizga kim kerak, deyişadi. Şunda narigi jamoa raqib tomondagilardan eng nimjonroği kerakligini aytişadi. U bola ham kelib iloji boriça tez yugura olmaydigan bolaning qöliga urib qoçadi. Agarda uni tutib olsa, özining jamoasiga ötkazadi, aks holda, uning jamoasiga ötadi. Öyin oxirida qaysi jamoada bola soni köp bölsa, şu jamoa ğolib hisoblanadi. Bu öyinni yana boşqaçaroq tarzda ham öynaşadi. Yaʼni qölga urmasdan, çaqirilgan bola raqib jamoaning qöl uşlaşib turgan zanjirini yugurib borib uzib ötişi kerak. Uşbu öyin bolani çaqqonlikka, kuçlilikka, ongli bölişga çorlaydi. Bilasizmi, yana bu öyinning tarbiyaviy ahamiyati ham bor. Qanday deysizmi? Qarang, öyinda albatta kimdir ğolib, kimdir mağlub bölişi kerak. Ana şu mağlub bölgan bola mağlubiyatidan uyalib, kelasi safar yaxşiroq harakat qilsa, demak u kelajakda köp narsalarga erişadi.
Xalq öyinlarini kimdir yaratmaydi. Uni xalq yaratib, ommalaştirib bugungi kundagi körinişiga olib kelişgan. Xalq öyinlarida ham milliy ruh aks etadi. Bu öyinlarni yoşligida öynamay ösgan bolalar bölmasa kerak oramizda. Men ham boşlanğiç sinfda öqib yurgan kezlarimda sinfdoşlarim bilan, dugonalarim bilan bu öyinlarni maktabda, hovlimizda köp bora öynaganmiz. Haligaça esimda, öşa paytlarda tez yuguraman, deb yiqilganman ham. Oxiri tez yugurişga harakat qila boşladim, hattoki menga heç kim yetolmaydigan bölgan.
Xulosa örnida şuni aytib ötiş lozimki, xalq öyinlarimiz hali uzoq yillar xalqimizga xizmat qilib, ommalaşib, kelgusi avlodlarga ham yetib boradi va bolalarning abjir, çaqqon va jismoniy baquvvat bölib ösişiga xizmat qilaveradi. Ajdodlarimiz bizga maʼnaviy meros qilib qoldirgan milliy öyinlarimizda milliy urf-odatlarimiz, qadriyatlarimiz yaqqol aks etadi.
Sevara IBROHIMOVA, Amudaryo akademik litseyi öquvçisi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶