Tuman Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi boʻlimi xodimlari aholini ogohlikka chorlaydi

Kunlar sovishi bilan odamlar orasida gripp kasalligi avj ola boshlaydi. Ushbu kasallikning xavfli jihati bu – odamdan-odamga tez fursatlarda yuqishida va ayrim hollarda asorati ogʻir kechishidadir. Ushbu kasallikka chalingan koʻpchilik bemorlar, odatda uyida, oʻzi bilganicha davolanishga harakat qilishadi. Ammo har qanday kasallikka mutaxassis tavsiyasi asosida chora koʻrilsa, kasallikdan tezroq xalos boʻlish ehtimoli shunchalik yuqori boʻladi.

Gripp – bu oʻtkir yuqumli, havo-tomchi yoʻli orqali oʻtuvchi, asosan yuqori nafas yoʻllarini zararlovchi kasallik boʻlib, butun dunyo boʻyicha har yili gripp epidemiyasi kuzatiladi.

Gripp virusi asosan havo-tomchi yoʻli orqali – gaplashganda, yoʻtalganda va aksa urganda bemordan sogʻlom odamga yuqadi. Kasallik toʻsatdan boshlanganda harorat 38-40 darajagacha koʻtariladi, quvvatsizlik, bosh ogʻrishi va mushaklarda, koʻz olmalarini bosganda va ular harakatlanganda ogʻriqlar, tomoq qurishi va qichishi, burun bitishi va quruq yoʻtal kuzatiladi. Kasallikka jismoniy va ruhiy zoʻriqish holatlari, toʻgʻri ovqatlanmaslik yoki toʻyib ovqatlanmaslik, dam olishning yetarli boʻlmasligi, isteʼmol qilinadigan oziq-ovqat mahsulotlarida suyuqliklarning, vitaminlarning va mikroelementlarning yetarli boʻlmasligi sabab boʻladi. Shuningdek, sogʻlom turmush tarziga rioya qilinmasligi yaʼni zararli odatlar hisoblangan chekish, ichkilikbozlik, jismoniy faollikning kamayishi, ortiqcha vazn hosil boʻlishi natijasida immunitetning pasayishi ham gripp kasalligiga chalinishimizga sabab boʻlishi mumkin.

Amudaryo tuman sanitariya epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi boʻlimi tomonidan 2024-yil 1-oktyabrdan boshlab, grippga oʻxshash kasalliklar, oʻtkir respirator hamda ogʻir oʻtkir respirator va oʻtkir pnevmoniya kasalliklari boʻyicha amalga oshiriladigan epidemiyaga qarshi chora-tadbirlarni nazorat qilish va muvofiqlashtirish shtabi tashkil qilingan. Bugungi kunda ushbu shtab tomonidan tumanimiz hududida 2024-2025-yillar kuz-qish mavsumi oldidan gripp kasalligiga qarshi emlanishi lozim boʻlgan kontingentlar aniqlanib, gripp kasalligiga qarshi Grippol plyus profilaktik emlash vaktsinasi 9 ming 175 doza olib kelindi.

Vaktsinalar tuman Tibbiyot birlashmasiga qarashli barcha koʻp tarmoqli markaziy poliklinikalar, oilaviy poliklinikalar, oilaviy shifokorlik punktlariga tarqatildi hamda 9 ming 175 nafar davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida tarbiyalanuvchi barcha bolalarni gripp kasalligiga qarshi profilaktik emlash koʻzda tutilgan boʻlib, hozirgi kunda rejada belgilangan kontingentlar toʻliq emlandi. Endilikda bolajonlarimiz ushbu yuqumli kasallikka chalinmasdan, mavsum davomida oilasi va qadrdon bogʻchalari bagʻrida sogʻlom ulgʻayishsa ajab emas.

Amudaryo tuman sanitariya epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi boʻlimi tomonidan tumanimiz aholisi orasida gripp va oʻtkir respirator virusli infektsiyalarning oldini olish boʻyicha tuman tibbiyot birlashmasiga qarashli koʻp tarmoqli markaziy poliklinikasida targʻibot tadbirlari olib borilmoqda. Tadbirlar davomida tibbiyot xodimlari tomonidan bolalar chuqurlashtirilgan tibbiy koʻrikdan oʻtkazilib, shamollash belgilari boʻlmagan sogʻlom bolalarni emlash ishlari olib borildi. Albatta, bunday profilaktik chora-tadbirlar kelgusida oʻzining ijobiy samarasini beradi.

Mutaxassislar kasallik yuqqanda uyda qolib, yotoq tartibiga rioya qilishni va hududiy shifokorni uyga chaqirishni tavsiya qiladilar. Shuningdek, shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qiling, qoʻlingizni tez-tez sovunlab yuving, ogʻiz va burningizni yoʻtalganda va aksa urganda yoping. Xonani muntazam shamollatib turing. Shaxsiy sochiq va idish-tovoqlardan foydalaning. Iloji boricha koʻproq suyuqlik iching, iliq choy, kompot, sharbatlar, naʼmatak va har xil oʻtlardan damlamalar qabul qiling. Bu orqali siz oʻzingizni kasallikdan himoya qilgan boʻlasiz. Shu bilan birga, keksa yoshdagi odamlar, maktabgacha yoshda boʻlgan bolalar, homilador ayollar, surunkali kasalliklari bor insonlar, tez-tez oʻtkir respirator kasalliklar bilan ogʻriydigan bemorlarda kasallik asoratli kechadi.

Xulosa qilib aytganda, gripp kasalligidan saqlanishning eng samarali usuli kasallikka qarshi profilaktik emlash hisoblanadi. Shuningdek, grippga chalingan bemorlardan uzoqroq boʻlish, odam gavjum boʻladigan tadbirlarga bormaslik, infektsiya yuqish xavfini kamaytirish uchun toʻrt qavatli doka taqish orqali ham kasallikning oldini olgan boʻlasiz.

Darhaqiqat, har qanday bayram, oʻyin-kulgi va tantana sogʻlomlikda goʻzal!

Ayni kunlarda xalqimiz Yangi yil bayramini nishonlash uchun qizgʻin taraddud koʻrmoqda. Xarid qilingan har bir oziq-ovqat mahsulotining saqlash sharoiti, yaroqlilik muddati va sifatini kafolatlovchi hujjatlari mavjudligiga eʼtibor qaratish orqali oʻzingizning va yaqinlaringizning salomatligiga gʻamxoʻrlik qilgan boʻlasiz.

Ovqatdan zaharlanish va shu kabi salbiy holatlarning oldini olish maqsadida, Yangi yil bayrami arafasida tuman Sanitariya epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi boʻlimining malakali mutaxassislari tegishli buyruq asosida bozorlar va markaziy koʻchalarga biriktirildi. Ayni kunlarda biriktirilgan mutaxassislar va Mangʻit dehqon bozori hududidagi veterinariya-sanitariya laboratoriyasi xodimlari tomonidan oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi muntazam oʻrganilib kelinmoqda. Oʻrganishlar davomida organoleptik koʻrsatkichi oʻzgargan, sifati va xavfsizligini tasdiqlovchi gigiyenik va muvofiqlik sertifikati boʻlmagan, uy sharoitida tayyorlangan bankali konservalar va salatlar tegishli tartibda savdodan chetlatilmoqda.

Shu oʻrinda yurtdoshlarimizdan uy sharoitida tayyorlanib, koʻcha-kuylarda sotilayotgan bodring, pomidor, baqlajon, patisson marinadlari kabi har xil konservalar va turli xildagi pirojniy, tort va qandolat mahsulotlarini isteʼmol qilmaslikni tavsiya qilamiz. Kundalik turmushda konserva hamda har xil turdagi qandolat mahsulotlarini turgʻun savdo shoxobchalaridan xarid qilishni, yaroqlilik muddati oʻtgan, ishlab chiqarish korxona nomi, yaroqlilik muddati koʻrsatilmagan oziq-ovqat mahsulotlari, bankali konservalar, tortlar, turli xildagi pishiriqlar va boshqa qandolat mahsulotlari hamda salatlarni isteʼmol qilishdan tiyilishni tavsiya qilamiz. Bu mahsulotlarni xarid qilish vaqtida yaroqlilik muddatlariga eʼtibor berishingizni soʻraymiz. Zero, har birimiz oʻz salomatligimiz uchun oʻzimiz masʼul ekanligimizni unutmaylik!

Mirzabek Amankulov, tuman Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi boʻlimi vrach-epidemiologi,

Munavvar Kashkarova, shu boʻlimning sanitariya vrachi