ATROF-MUHIT MUHOFAZASI UMUMMILLIY VA XALQARO AHAMIYaTGA EGA MUHIM MASALA
Mamlakatimiz mustaqillikka erişgandan buyon ötgan yillar xalqimiz uçun hayotbaxş yillar böldi deyiş mumkin. Negaki uşbu davr mobaynida hayotimizning qay bir sohasiga doir normativ-huquqiy hujjat qabul qilinmasin, ularning barçasi xalqimiz turmuş farovonligini yaxşilaş, yurt taraqqiyoti va hamma jabhalardagi yuksalişni nazarda tutgan böladi.
Bugungi kunda tabiat insonning boyligi emas, balki uni örab turgan olam, inson esa uning bir bölagi ekani yanada oydinlaşdi. Odamzodning tabiiy jarayonlarga aralaşuvi köp hollarda atrof-muhitni önglab bölmas özgarişlarga duçor qilmoqda, uning oqibatlarini esa faqat tabiatni muhofaza qiliş bilan bartaraf etib bölmaydi.
Xalqaro hamjamiyat tomonidan 1972 yildan boşlab 5-iyun "Butunjahon atrof-muhit kuni” deb eʼlon qilingan.
Xalqaro ekologik hamkorlik tamoyillari ilk bor BMTning atrof-muhit muammolariga bağişlangan Stokgolm konferentsiyasi deklaratsiyasida umumlaştirildi. Unda global ekologik muammoning mazmun va sabablari haqida söz yuritilib, atrof-muhitni muhofaza qiliş sohasidagi xalqaro hamkorlikning yönalişlari, zarurati, uning printsiplari bayon etilgan hamda asosiy tamoyil – insonning atrof-muhitda yaşaş huquqi eʼlon qilingan.
Atrof-muhitni muhofaza qilişdan asosiy maqsad - insoniyatning rivojlanişi bilan musaffo tabiiy şaroitni taʼminlaşdan iborat.
BMT tomonidan 1982-yil 28-oktyabrda qabul qilingan Butunjahon tabiat xartiyasida tabiatning roli va unga insonning munosabati tamoyillari haqidagi asosiy qoidalar aks ettirilgan. Unda inson tabiatning bir bölagi ekanligi taʼkidlangan.
Dunyoda ikki yuzdan ortiq davlat bor. Ular turli darajadagi iqtisodiy rivojlanişga, turli holatdagi atrof-muhitga, ekologik muammolarni yeçiş borasida har xil yondaşuvlarga ega. Ammo bu davlatlarni bugungi va kelgusi avlod manfaatlari yölida atrof-muhitni musaffo saqlaş va tiklaş böyiça javobgarlik jipslaştirib turadi.
Mamlakatimizda ekologik muammolarni yeçiş, ayniqsa Orol fojiasi oqibatlarini yumşatiş maqsadida keng kölamli işlar amalga oşirildi.
Bugungi kunda mamlakatimizda atrof-muhitni muhofaza qiliş va tabiatdan foydalanişning qonuniy asoslari şakllandi, barqaror rivojlaniş böyiça qator strategik hujjatlar qabul qilindi.
Mustaqillik yillari Özbekiston nafaqat mintaqa davlatlarining saʼy-harakatlarini birlaştiriş taşabbusi bilan çiqdi, balki uşbu pozitsiyaga töla amal qilayotganini ham isbotladi. Orolni qutqariş xalqaro jamğarmasini tuziş hamda faoliyatini qöllab-quvvatlaşga, şuningdek Orol dengizi havzasi dasturini amalga oşirişga salmoqli hissa qöşdi.
Bu sohadagi xalqaro huquqiy hujjatlarni ratifikatsiya qiliş xalqaro hamjamiyat oldidagi majburiyatlarni bajarişning muhim omilidir. Biroq, Markaziy Osiyo mintaqasida yuzaga kelayotgan köplab ekologik muammolar global xarakterga ega bölib, faqat bitta davlatning saʼy-harakati bilan yeçim topmaydi. Mazkur muammolarni davlatlarning özaro hamkorligi orqaligina samarali va kam xarajatlar bilan hal qiliş mumkin. Bu esa hozirgi va kelgusi avlodlar yaşaşi uçun qulay bölgan atrof-muhit şaroitini taʼminlaşga xizmat qiladi.
Zulxumor BOltabOyeva,
Törtköl tumani FHDYo bölimi mudirasi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶