GIJJA KASALLIGIDAN SAQLANING!

Enterobioz – bolalar orasida koʻp uchraydigan qurt kasalligi xisoblanadi. Enterobioz qoʻzgʻatuvchisi ostritsa (qil gijja) yumaloq chuvalchanglarga mansub. Qil gijjalar ingichka ichakning pastki va yoʻgʻon ichakning yuqori qismlarida parazit holda hayot kechiradi. Tuxumdagi lichinka rivojlanishiga kislorod zarurati tufayli urgʻochi gijja ichakning pastki  tomoniga siljiydi va tun payti anal (orqa chiqaruv) teshigidan oʻrmalab chiqib, perianal (orqa chiqaruv teshigi yuqori  tarafi) burmalariga 5 mingdan 17 minggacha tuxum qoʻyadi. Shundan keyin oʻladi. Qurtning odam organizmida yashash muddati bir oydan oshmaydi. Enterobioz boʻlgan bemor koʻpincha orqa chiqaruv teshigi atrofidagi  qichishishdan shikoyat qiladi. Ishtaha susayishi kuzatilishi mumkin. Bemor bola kechga yaqin bezovtalanadi, injiq boʻladi, uzoq vaqtgacha uxlolmaydi  tez-tez turib ingraydi, yigʻlaydi, toʻshakda bezovta yotadi. Yoshi kattaroq bolalarda esa bosh ogʻriq va tez charchash kuzatiladi. Ayrim bolalarda esa epileptiform tutqanoq va hushdan ketish alomatlari kuzatilishi mumkin. Bundan tashqari gijja tomonidan  ichakning moʻʼtadil faoliyati buzilishi, qorin ogʻrigʻi va  ich dam boʻlishi kuzatiladi. Qabziyat  va ich ketishi ovqatni hazm qilaolmaslikka olib kelishi mumkin. Baʼzi bemorlarda allergik reaktsiyalar, zaharlanish va disbakterioz alomatlari kelib chiqishi mumkin. Qil gijjalarni kechki paytida  ayirish va jinsiy organlarga oʻrmalab kirishi tundagi siydik ushlay olmasligiga,  qiz bolalarda esa shu organlarning yalligʻlanishiga (vulvovaginit) olib keladi. Qurt tuxumi najasni laborator usulda tekshirganda aniqlanadi.      

Enterobiozni  davolashda doimiy  autoreinvaziya (oʻz-oʻzini zararlantirish) qiyinchilik tugʻdiradi. Davolash samaradorligiga erishish uchun bemor gijja tuxumlarini  tushirishi uchun albatta yaxshilab yuvinishi kerak. Shu bilan birga ich kiyim, koʻrpa-toʻshak, choyshab yuvilgandan keyin dazmollanishi shart. Shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilish ham katta ahamiyatga ega (ovqatdan oldin, koʻchadan va hojatxonadan kelganda qoʻl yuvish, tirnoqlar vaqtida olinishi shart.)

Enterobiozning oldini olishda:

-sanitariya qoidalariga rioya qilish, suv va qoʻlning najas bilan ifloslanishining oldini olish;

-oʻgʻit sifatida ishlatiladigan    najas albatta zararsizlantirilishi;

-shaxsiy gigiyena qoidalariga tugʻri rioya qilish;

-sabzavot  va poliz ekinlarini yaxshilab yuvib isteʼmol qilish;

-oqava suvlarini oʻz vaqtida zararsizlantirish;

-pashshalarga qarshi doimiy ravishda kurash olib borish zarur.

Ana shunda biz sogʻlom turmush tarziga erishamiz.

Gavhar ABDULLAYeVA,

tuman DSENM parazitologiya boʻlimi mudirasi.

(http://mku.uz)