21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 00:30
Qişloq xöjaligi 👁 6,476

ASALARIÇILIK – MUHIM TARMOQ

ASALARIÇILIK –  MUHIM TARMOQ

Asalariçilik qişloq xöjaligining ajralmas, muhim tarmoği bölib, asalari oilalarini köpaytiriş nafaqat asal, mum, gulçangi va boşqa asalariçilik mahsulotlarini yetiştiriş, balki qişloq xöjalik ösimliklarini çanglantirib, hosildorligini oşiriş va meva hosili sifatini yaxşilaş imkonini beradi.

Asalariçilik köp ming yillik tarixga ega  bölib, asalarilar daraxtlarda hamda toğlarning qoyalaridagi kavaklarida yaşagan. Hozirgi kunda asalarilar maxsus uyalarda boqilib, ular yetti xazinaning biri hisoblanib kelinmoqda.

Asalarilar faqat ikki xil ozuqa, yaʼni ösimlik gullaridan töplangan şarbat (asal) va gulçangi isteʼmol qiladilar, ösimlik gullaridan töplangan şarbatni qayta işlab asalga, gulçangini esa inçalarga joylab, ustiga asal qöyib, uzoq saqlanadigan "perga” deb nomlanuvçi oqsil ozuqaga aylantiradilar.

Insoniyat bor ekan, asal mahsulotiga bölgan talab va ehtiyoj kundan-kunga oşib boraveradi. Şuning uçun asalariçilik doimo serdaromad tarmoq bölib kelayotir.

1814-yili ukrainalik asalariçi Pyotr Ivanoviç Prokopoviç asalarilar hayotini va uning daraxt ğovaklarida mumkatak inçalarining joylaşişi, mumkatak inçalar tortişi kabi xususiyatlarini örganib, dunyoda birinçi bölib ğovaklarga mayda katakçali ramkalar joylaştirib, ari oilasi boqiladigan asalari uyasini yaratdi. Bu yaratilgan asalari uyasida asalarilar yoğoçdan yasalgan ramkalarga mumkatak inçalar tortilganidan keyin öşa ramkalarni ari uyasidan suğurib olib, örnini almaştiriş yoki ramka qöyiş işlarini bajarişni yengillaştirgaç, asalari oilasining ahvolini aniqlab, kerak holda, ari oilasiga yordam bergan.

1957-yili nemis asalariçisi Iogann Mering birinçi bölib asalari inçalarining tag qismining asosi tuşirilgan mumparda varaqlarini yaratdi.

Mumparda varaqlarini ramkalarga yopiştirib, asalari oilalariga qöyilsa, asalarilar mumpardaga inçalari devorlarini olti qirrali qilib tortadilar. Bu yaratilgan yangilik asalarilarda işçi ari - "ingata” mumkataklar tortişlariga zamin bölib, köp işçi arilar yetiştirilgan.

1865-yili çexoslovakiyalik asalariçi Frants Gruşka markazdan qoçiş kuçi taʼsirida mumkatak ramkalardagi asalni oliş moslamasini yaratdi. Uning yaratgan ixtirosi yordamida asalari oilalaridan olinadigan asal miqdori köpayib, asaldan böşagan mumkatak ramkalar yana asal töplaş uçun asalari oilalariga qaytarib qöyiladigan böldi.

Uçala asalariçining yaratgan ixtirolarini hayotga tatbiq etiş orqali asalarilar özlarining ehtiyojlariga keragidan ortiqça asal töplaydigan bölganlari uçun ham öşa qöşimça olingan asal mahsuloti asalari oilalariga qilingan mehnat va xarajatlarni qoplab, asalarilarni nobud bölişdan saqlab qolişga zamin yaratildi.

Mumkatak ramkali uyalarda ari boqiş orqali ari oilalarini parvarişlaş, rivojlantiriş va köpaytirişga daraxt ğovaklarida yaşagan ari oilalariga nisbatan asalariçining iş bajariş qobiliyati yengillaşadi hamda asalarilarga kerakli şaroit yaratiladi. Bundan taşqari, asalari oilalarini bir joydan ikkinçi joyga köçirib yuboriş orqali asal töplaş davri uzayadi. Vaholanki, ösimliklarning asalbop şarbat ajratişi doimiy bölmasa ham uzoq vaqt gullab turadiganlari va birin-ketin gullaydigan ösimliklar havo harorati yaxşi kunlari ari oilalari özlarini boqib, qurtçalarini tarbiyalab, köp sonli yoş işçi arilar hisobiga har bitta asosiy oiladan yoki ikkita asalari oilasidan bitta yangi yoş oila taşkil qiliş va yangi urçigan ona arilarni yetiştiriş mumkinligi hisobiga asalariçilik mahsuldorligi oşadi.

Şu bois, erta bahorda yoş urçigan ona ari yetiştirib, aprel oyining oxirlari va may oyining birinçi ön kunligida yangi kiçik oilalar taşkil etib, asalariçilikni rivojlantiriş daromad oşişiga zamin yaratadi.

Asalariçilikning asosiy mahsuloti bölgan asaldan taşqari yangi yoş oila yetiştiriş hamda gul çangi, ona ari suti, propolis hamda asalari zaharini töplaş orqali albatta, asalariçilikdan katta daromad olsa böladi.

Tluboy AQMANOV,

Qipçoq örmon xöjaligi şaxsiy asalariçilik yordamçi xöjaligi mutaxassis-işçisi.

(Foto - http://agrar.uz)

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026