21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 02:03
Adabiyot 👁 4,359

Buyuk söz sanʼatkori

Buyuk söz sanʼatkori

Özbekiston Qahramoni Erkin Vohidov!

Özbekiston xalq şoiri, yetuk davlat va jamoat arbobi Erkin Vohidov!

Bu aziz nom, hoksor va kamtar, odamiy sifatlari yuzida, közida, har bitta sözida, dilbar şeʼriy satrlarida aks etib turgan quyoş çehrali inson nainki özbek xalqining, balki şoirni bilgan, tanigan qardoş xalqlarning ham qalbidan munosib joy olgan.

Men Erkin Vohidov nomini taniganimda, tan olganimda hali juda kiçikina qizaloq  edim. Tabiatan kitobga, maʼnaviyatga şaydo otam şoirning har bir naşr etilgan yangi kitobini alohida mehr bilan kitob javonimizga terib qöyardilar. Biz farzandlariga şoir şeʼrlaridan öqib berar, mutolaadan söng albatta:

– Yaxşi şoir ana şunday böladi, sözlarni topib, marjonday tizganini qarang-a! – derdilar.

Şunday qilib, uyimizdagi otam tartib bergan kitob javonimizda Erkin Vohidovning birinçi şeʼrlar töplami "Tong nafasi” bilan, nazarimda, mening yuragimga eng musaffo va soğlom nafas kirib keldi. Keyin şoirning  ikkinçi töplami – 1962-yilda çop, etilgan "Qöşiqlarim sizga” kitobi bilan oşno böldim. Kitoblar  öqilaverib titilib ketganidan har gal otamning  ruxsati bilangina  mutolaaga kirişardik.

– Bu kitoblar çop etilganida hali sen tuğilmagan eding, yoki gödak eding, – derdilar otam kitob sahifalarini ohista silab.

Erkin Vohidov dahosiga hurmat va ehtirom, eʼtibor oilamizda juda yuqori ekanligini har lahzada his qilib ulğaygan biz farzandlar uçun otam rahmatlik juda boy maʼnaviyat xazinasini qoldirib ketdilar. Oilaviy kutubxonamizdagi jahon va mumtoz adabiyot durdonalari qatorida Erkin Vohidovning deyarli barça asarlari quyoşday çaraqlab turardi. Men şoirning har safar yangi asarini öqiganimda özim  uçun har gal ham dunyoni, ham şoirni yangidan kaşf etardim. Şoirning ilk lirik şeʼrlari, ilk yozilgan dostonlaridan söng "Nido”, "Palatkada yozilgan doston”, "Yoşlik devoni”, "Özbegim”, "Yesenindan tarjimalar”, "Oltin devor”,  "Şarqiy qirğoq”, "Faust”, (Gyotedan tarjima), "Ruhlar isyoni”, "Doğistonim” (R.Hamzatovdan tarjima), "Donişqişloqlik Matmusa”, "Bedorlik”, "Istanbul fojeasi”, "Iltimos” "Iztirob”, "Taxt va baxt”, "Muhabbatnoma” kabi asarlari, tarjima asarlaridan söng, nihoyat "Söz latofati” oilamiz kitoblar javoniga birma-bir tizildi. Bu asarlar kitob javonimizga emas, qalbimizga körk bağişladi.

Bugun özbek xalqining solih farzandi, uluğnafas şoir Erkin Vohidov har bir inson uçun ideal obrazga aylandi, millat, xalq, maʼnaviyat, insonni inson qilgan buyuk Söz fidoyisi sifatida Vatan iftixori darajasida yuksaldi.

Talabalikning oltin fasllaridan birida ToşDU (hozirgi ÖzMU)ning mahobatli tantanalar saroyida taniqli şoir-u adiblar bilan maroqli uçraşuv böldi. Şoir-u şeʼru şuur şukuhi dillarni zabt etgan lahzalarda talaba-yoşlardan biri  Erkin Vohidov şeʼri bilan qöşiq kuyladi. Qöşiq ham, musiqasi ham köngillarni mahv etdi. Uçraşuv yakun topib, hamma tarqalişayotir-u negadir şoir Erkin Vohidov qöşiq kuylagan talaba bilan gapini tugatay demasdi. Qiziqiş bilan şoir va talaba atrofini örab oldik.

– Siz "yaproğida”, deb emas, ukajon, "yoproğida” deb kuyladingiz, - derdi şoir öta madaniyatlilik bilan. Qani, öşa oxirgi satrlarni takrorlab bering-çi?

Talaba takrorladi:

Tun bilan yiğlabdi bulbul,

Ğunça hajri doğida.

Köz yoşi şabnam bölib

qolmiş aning yoproğida

– Ana, kördingizmi, "yaproğida”, emas, "yoproğida” deyayotirsiz. Yaproq – barg, yoproq  bu – şeva, "yoproq”ning özagi – yop – Xorazm şevasida ariq maʼnosini beradi. Tağin yop – yopmoq feʼlining özagi. Uning tarixiy ildizi juda olis. Endi ukajon, "yoproği”, – desak, ariq atrofidagi yer tuşuniladi. Sözning yuki har doim yelkamizda turmoği kerak, – dedilar kulib. Va toki aşulaçi-talaba quyidagi satrlarni bexato aytmagunlariça ketişga şoşilmadilar:

Tun bilan yiğlabdi bulbul,

ğunça hajri doğida.

Köz yoşi şabnam bölib

qolmiş aning yaproğida.

Köz yumar bölsam közim –

Oldida paydo gul yuzim.

Ğunça köz oçmoği bor

Bulbul közin yummoğida.

Yillar ötib qahramon şoirning "Söz latofati” asari çop etilganida, qimmatli vaqtini sarflab, oddiy havaskor aşulaçi-talabaga bitta sözda bitta harfni notöğri aytgani tufayli şeʼr maʼnosi qançalik xunuk özgargani xususida kuyib-pişib tuşuntirişlarida şoirning tilga, sözga hurmati naqadar yuksakligini his etdim. Yana şuni yurak-yuragimdan angladimki, şoirning özi fidoyi söz zargari bölsagina, söz qadrini baland tutsagina uning yozganlari, har bitta satrining qadri baland böladi. Heç qaçon eskirmaydi.

Erkin Vohidov ijodini puxta örgangan zamondoşi, adabiyotşunos olim Ibrohim Ğafurov: "Oltmiş yil mobaynida tabiatning hukmi şiddati bilan köp narsalar eskirdi, lekin möʼjizani qarangki, şoirning biron satri, biron sözi, taşbehi, fikri eskirmadi, har bir avlod uni özi uçun yangidan kaşf etdi”, – deb yozganlarida naqadar haq! Çunki bugun şoir ijodiga doir qaysiki maʼnaviyat mavzusidagi davraga bormang Erkin Vohidovga xos "gavhar SÖZ, zabarjad SÖZ”ning çinakam tarannumi yuraklarni zabt etganiga guvoh bölasiz.

"Tarixingdir ming asrlar

içra pinhon özbegim,

Senga tengdoş Pomir-u

oqsoç Tiyonşon, özbegim!

Söylasin Afrosiyobu,

söylasin Örxun xati,

Köhna tarix şodasida

bitta marjon Özbegim!”

satrlarini Vatan çegaralarini qöriqlayotgan zobit-u askarlardan tortib boğça bolasigaça yod aytadilar. Çunki şoirning "Özbegim” qasidasi Istiqlol farzandlarining siyosiy qaraşlarini çarxladi, milliy his-tuyğularini uyğotdi. Nazarimda, "Özbegim” qasidasi hamon xalqimiz uçun özligini anglaş, mudroq yuraklarda öz Vatanidan, xalqidan ğururlaniş, iftixor tuyğusini uyğotuvçi bebaho maʼnaviy boylikdir.

Şoir dahosiga ehtirom sifatida 9-sonli bolalar musiqa va sanʼat maktabida bölib ötgan adabiy-musiqiy tadbirda iştirok etarkanman, tadbirda sözga çiqqan adabiyot va şeʼriyat şinavandalari tillarida jarang topayotgan Erkin Vohidov şeʼriya-ti, Erkin Vohidovgagina xos latofatli sözning naqadar buyuklik, darajasiga kötarilganini his etdim. Öşa oniy lahzalarda yana olis talabalik davrimdagi bir gözal xotirani yodga oldim. Hurmatli ustozim, Özbekiston Qahramoni, buyuk adabiyotşunos olim Ozod Şarafiddinov dedilar:

– Erkin Vohidov – zör şoir. Uning heç bir sözidan xato topolmaysiz. Agar "Xamsa” yoziş kerak bölsa, bizning asrimizdagi "Xamsa”ni faqat va faqat Erkinjon yoza oladi!”

Ozod Şarafiddinov hamma yozuvçi va şoirlarga bunçalik işonç bilan baho beravermas edilar. Lekin hamma narsaga qiziquvçan talabalar davrasida Erkin Vohidov ijodi haqida söz oçilsa, yaşnab ketardilar.

Erkin Vohidov! Bu öta kamtar, öta bağrikeng, fidoyi şoir butun ongli hayotini özi aytmoqçi "söz durlarini terib” xalqqa hadya etişdek eng xayrli, eng şarafli va eng nufuzli işga baxşida etdi. Va u butunlay özi sevgan xalq yuragiga singib ketdi, buyuk SÖZ sanʼatkori darajasiga yuksaldi.

Fasllar aylanadi, yillar ötadi, Erkin Vohidov nomi, ijod yöli xalqimiz uçun buyuk ibrat maktabi sifatida yaşayveradi.

Robiya YÖLDOŞEVA.

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026