TAKRORIY EKIN YeRNI BOYITADI, XALQIMIZ DASTURXONIGA FAYZ BAĞIŞLAYDI
Özbekiston zaminining möʼjizakor gözalligi, serhosilligi, bu zaminda yetiştirilgan neʼmatlarning betakror taʼmi yurtimiz mehmonlarida hamişa havas va hayrat uyğotadi. Mutaxassislarning fikriça, qişi iliq va qisqa bölgan yurtimiz şaroitida yetiştirilgan qişloq xöjalik mahsulotlari quyoş nuriga yaxşi töyinganligi bois, oqsil va vitaminlarga boyligi bilan yer yuzining boşqa mintaqalarida yetiştirilgan mahsulotlardan keskin farq qiladi.
Mamlakatimizning tuproq-iqlim şaroiti qişloq xöjaligi ekinlarini yil böyi ekib, 2-3-marta hosil oliş imkonini beradi. Bu esa xalqimiz dasturxoniga tökinlik, hayotiga farovonlik baxş etadi.
Şu yilning 1-iyunidagi "2017-yil hosili uçun ğalladan böşagan maydonlarga takroriy ekin sifatida oziq-ovqat ekinlarini joylaştiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi Özbekiston Respublikasi Prezidentining qarori qişloq xöjaligida oz mehnat va xarajat talab etiladigan energiya tejamkor texnologiyalardan foydalanib, mahsulot tannarxini kamaytiriş, dehqonçilikda noanʼanaviy usullarni qöllagan holda buğdoydan böşagan maydonlarga takroriy ekinlar ekiş orqali xalqimiz turmuşi farovonligini yanada yuksaltirişni nazarda tutadi.
Prezidentimizning uşbu Qarorini hayotga tatbiq etiş maqsadida tumanimizdagi 379 ta fermer xöjaliklarining barçasida ğalladan böşagan maydonlarga poliz va sabzavot, şuningdek dukkakli don ekinlarini ekiş işlari boşlab yuborildi. Çunonçi, 285 gektarmaydonga sabzavot ekinlari, 300 gektar yerga kartoşka, 200 gektariga kungaboqar ekilişi rejalaştirilgan. Bundan taşqari, bir neça fermer xöjaliklarida jami 100 gektarlik soya plantatsiyalarini yaratiş közda tutilgan. Çunki soya tuproq unumdorligini saqlovçi va oşiruvçi xususiyatga ega. Şu bilan birga soya doni tarkibida yoğ miqdorining köpligi, oqsillarga boyligi bilangina emas, poyasining öğitlilik darajasi bilan ham noyob hisoblanadi. Hosili yiğib olingan soya ekilgan maydonlarga ösimlikning poyalari soçib yuborilsa, kelgusi yil hosili uçun zarur bölgan biologik öğitga aylanadi va tuproqning donadorligini oşiradi. Bundan ham muhimi, soya doni unga aylantirilib, buğdoy uni bilan omuxta non yopilsa, bunday non nafaqat şirin va yumşoq, balki töyimliligi, darmondorilarga boyligi bilan dasturxonlarimizga fayz, tanamizga quvvat bağişlaydi.
Bu yil fermerlarimiz 200 gektar yerga takroriy ekin sifatida moş ekişga kirişdilar. Moş oziqlik qiymati jihatidan bizning Amudaryo tumanimiz şaroitida yetiştiriladigan buğdoy va loviya donlaridan 1,5-2 baravar ustun turadi. Bundan taşqari, moş vegetatsiya davrida tuproqda köp miqdorda biologik azot va organik moddalar töplab, yerning tabiiy unumdorligini oşiradi. Inson soğligi uçun öta muhim bölgan oqsil va vitaminlarga boy bölgan eng şifobaxş don hisoblanadi. Moşning poyasi va ildizining qoldiqlari esa tuproq uçun tengsiz biologik öğit vazifasini ötaydi.
Demak, fermerlarimiz heç ikkilanmasdan ğalladan böşagan maydonlarga dukkakli ekinlardan soya va moş uruğini eksalar, ham xalqimiz farovonligini, ham tuproqning agrofizik va agrokimyoviy xossalarini oşirişni taʼminlaydilar.
Bizning tumanimiz tuproq-iqlim şaroitida takroriy ekinlardan şolidan ham möl hosil oliş mumkin. Çunki şoli yer tanlamaydi, hatto şör tuproqli yerlarda ham yaxşi ösib-rivojlanadi. Qolaversa, şoli ekilgan maydonlarda tuproqning hosildor qatlamida biologik va organik moddalar töplanib, yerning tabiiy unumdorligi oşadi. Bu esa şoli ekilgan maydonlarda bahorgi ekinlardan möl hosil yetiştiriş imkonini beradi. Takroriy ekin sifatida şoli nihollarini köçatlab ekiş usuli esa fermerlarimiz uçun yanada yuqori daromad manbai hisoblanadi.
Xulosa qilib aytganda, tumanimiz tuproq-iqlim şaroitidan kelib çiqib, ğalladan böşagan maydonlarda nafaqat yuqoridagi ekin turlaridan, balki keçki tarvuz, pomidor, qovun, bodring, şolğom, turp, loviya, makka, suli kabi ekinlardan ham möl-köl hosil oliş mumkin. Faqat dehqonlarimiz bu ekinlarni ekiş va parvarişlaş agrotexnikasiga amal qilsalar, kifoya. Bu bilan xalqimiz dasturxoni tökin, hayotimiz esa yanada fayzli böladi.
Anvar YÖLDOŞEV,
tuman Qişloq va suv xöjaligi bölimi boşliği,
Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi deputati.
(Foto - https://sensorika.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶