21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 03:01
Fan va taʼlim 👁 6,884

“YaNGI ALIFBO” BIZGA KERAKMI?

“YaNGI ALIFBO” BIZGA KERAKMI?

Bugungi kunda ilm oliş, kasb-kor bilan şuğullaniş, insonlarning özaro muloqot va fikr almaşinuvida ham yangidan yangi özgarişlar bölayotgani heç kimga sir emas. Internet, uyali telefon, ijtimoiy tarmoq orqali muloqot va axborot almaşişga xizmat qiluvçi Facebook, Twitter, Viber, Odnoklassniki, Telegram kabi dasturlar şular jumlasidandir. Biz bugun ijtimoiy tarmoqlardagi muloqotlar haqida söz yuritmoqçimiz.

Insonlarning uzoğini yaqin, muşkulini oson qilayotgan ijtimoiy tarmoqlar olisdagi döstlar hamda yaqinlar bilan muloqot qiliş, dunyo yangiliklaridan bir zumda voqif böliş hamda maʼlumotlarni oson va tez almaşiş imkonini beradi.

Albatta,  bu dasturlar içida eng ommaviy,  eng köp foydalanadiganimiz Facebook, Telegram,  Odnoklassniki va WhatsAppdir.  Bu dasturlardan köpçiligimiz xabar qabul qiliş va uzatişda, aniqroği,  yaqinlarimiz,  döstlarimiz, qarindoş-uruğlarimiz bilan virtual muloqot qilişda foydalanamiz.

Kundalik muloqotimizning deyarli yarmini egallagan ijtimoiy tarmoqlarda xabar almaşiş jarayonida tengdoşlarimiz köpinça «parazit» harflardan foydalanişadi.

Öşa «parazit» harflar qandayligiga qiziqayapsizmi? Ular – alifbomizdagi bir harf yoki harflar birikmasi örniga işlatiladigan boşqa harf yoki sonlardir. Mana ular,  tanişing!

O’-6, sh-w,  ch-4...  Bular orasida «çala harflar» ham bor.  Töğriroği, «yarimtalar» o`-o,  g`-g,  ng-n, v-ff. . .

Qiziq,  bu harflar özbek alifbosida bormikan?

– Yöq!

Demak,  biz «yangi alifbo» yaratayotgan ekanmiz-da?!

Ajabo... Ha, hayratlanganingizni men ham bildim. Axir bu harflar muloqotni tezlaştiradi va vaqtni tejaydi.  Boz ustiga, kamroq klaviş va kamroq hajm (Mb) talab qiladi-ku! 

Kuzatişlar şuni körsatadi-ki,  ijtimoiy tarmoqlardan foydalanuvçi har 5 ta odamning 4 tasi mana şu harflardan foydalanar ekan.  Ajablanarlisi,  öşa 4 ta odam içida men ham bor edim.  Oçiği, meni bu maqolani yozişga ukam, Şahriyor bilan Telegram messenjeri orqali qilgan suhbatimiz sabab böldi.

Eʼtiborimni tortgan jihati şunda ediki, u profilidagi ismini «Wahriyor» deb qöygandi.

Suhbatimizdan bir misol keltiraman:

– Wuhrat aka, yaxwimisiz? 6qishlar bilan 4ar4amasdan?

Menga alam qilgani ismimning notöğri yozilgani emas, aksinça, ukam öz ismini buzib yozib, namoyişkorona profilga qöygani edi.

Siz reklama agentligida tekinga işlovçisiz...

Endi bir tasavvur qiling-a. Otangizning familiyasi Ötamurodov emas, 6tamurodov, singlingiz Şohista emas Wohista, sevgilingiz yoki umr yöldoşingiz Çaros emas, 4aros, farzandingiz Ötkirbek emas, otkirbek, sizning familiyangiz esa Ğulomov emas, Gulomoff… bölib tursa, sizga oğir botmaydimi?

Açinarlisi, biz bu harflarni özimiz tarqatyapmiz. Ha, ha özimiz!

Yana tekinga reklama qilayapmiz, isteʼmolçi esa undan kör-körona foydalanmoqda.

Yeçim…

Xöş, bu vaziyatdan qanday çiqamiz?! Javob juda oddiy: Siz özgaring, qolganlar ham özgarişadi. Ha, albatta özgaradi! Qanday qilib, deysizmi? Esingizda bölsa, har birimiz tekinga reklama agentligiga xizmat qilamiz, degandim. Mana şu servisni özgartiramiz xolos. Yaʼni tengdoşingiz sizga «parazit harflar» orqali xabar yöllayversin, siz muqobilini yozing, boşqaça aytganda, yaxşiroq reklama qiling! Albatta, ijobiy natija böladi. Bu tajribada isbotlangan, hozir ukam Şahriyorning ijtimoiy tarmoğidagi sahifalariga lupa bilan nazar taşlasangiz ham «parazit» larni topolmaysiz. Mana endi sizga hisob-kitob, boyagi 5 ta odamning heç bölmaganda 2 tasi özgardi, biz endi 3 tamiz, uçalamiz esa 2 tasini, 5 tamiz 10 tasini, 10 tamiz 50 tasini töğri yozişga örgataylik!

"Yarimtalar”ga esa çora sifatida bir narsani aytgim keladi. Xöp, mayli, ikkita harf örniga bitta harf dersiz, qulay va tez dersiz… Ammo barmoqlaringiz klavişlarga borganda bu ona tilimiz uçun Navoiy tunni tongga ulagani, Bobur saltanat taşvişlariga qaramasdan şu til uçun kuraşgani, jadid bobolarimiz şu til uçun köksidagi qonini siyoh qilgani bir köz oldingizga kelsin… Heç bölmasa, davlat tili haqidagi qonunga böysuning!

Bir narsa doimo xayolimizda bölişi kerak. Biz qançadan-qança ajdodlarimiz orzu qilgan ONA TILIMIZda muloqot qilyapmiz. Şunday ekan, Onamizga hurmatsizlik qilmaylik!

Şuhrat SAIDAHMADOV,

Qoraqalpoq Davlat universiteti özbek filologiyasi fakulteti talabasi.

(Foto - http://trif.uz)

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026