Barkamol avlodni tarbiyalashning muhim omili

Istiqlol yillarida Prezidentimiz tashabbusi bilan mamlakatimiz taʼlim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar oʻzining yorqin samaralarini bermoqda. Xususan, oʻrta boʻgʻin mutaxassislariga boʻlgan ehtiyojni qondirish, umumtaʼlim maktab bitiruvchilarini kasb-hunar kollejlari va akademik litseylarda oʻqitishga toʻliq qamrab olish taʼlim tizimida olib borilayotgan islohotlarning tub mazmun-mohiyatini tashkil etadi.

Mamlakatimizda yoʻlga qoʻyilgan 12 yillik umumtaʼlim va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi noyobligi va oʻziga xosligi bilan ajralib turadi. Unga koʻra, yosh avlod dastlab toʻqqiz yil umumtaʼlim maktablarida, keyin yana uch yil davomida kasb-hunar kollejlari va akademik litseylarda bepul saboq oladi. Bu esa 9-sinfni bitirayotgan, mustaqil hayotga qadam qoʻyayotgan yoshlarimizga mukammal saboq berish, ularning biror kasb yoki hunar etagini tutishiga koʻmaklashishda muhim vazifani oʻtaydi.

Respublikamiz yoshlarining hammasi toʻliq ravishda kasb-hunarga ega boʻlishi uchun barcha shart-sharoitlar yaratilgan. Lekin baʼzi bir yurtdoshlarimiz har bir oʻgʻil qizning kasb-hunarga ega boʻlishi borasida davlatimiz tomonidan yaratilgan imkoniyatlardan toʻliq foydalanmasdan, oʻrta maxsus taʼlim muassasalarida oʻqiyotgan farzandlarining oʻqishiga befarq qaramoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 19-apreldagi 102-sonli selektor majlisi bayonining ijrosini taʼminlash, mamlakatimizdagi oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida oʻquvchilar davomatini taʼminlash va nazorat qilish orqali taʼlim-tarbiya samaradorligini oshirish maqsadida Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi markazi hamda "Mahalla” xayriya jamoat fondi respublika boshqaruvi qarori asosida "Maktab-mahalla-kollej” hamkorlik tuzilmasi yaratildi. Bunda asosiy maqsad endigina kollej ostonasiga qadam qoʻyayotgan maktab bitiruvchisining yangi taʼlim dargohidagi muhitga moslashishi uchun maktab va kollej pedagoglarining hamkorligi, mahallalarda istiqomat qilayotganoilalardagi turli xil sabablar bilan darsga qatnamayotgan oʻquvchilarning taʼlim muassasasida uzluksiz oʻqishini taʼminlashda kollej va mahalliy hokimiyat vakillarining birgalikda faoliyat yuritishi asoslari toʻliq yoritib berilgan. Ushbu qoʻshma qaror asosida tumanimizdagi barcha mahallalarda oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida oʻquvchilar davomatini taʼminlash va nazorat qilish orqali taʼlim-tarbiya samaradorligini oshirishni taʼminlash maqsadida jamoatchilik guruhlari tuzildi. Ushbu jamoatchilik guruhi tarkibiga mahalla faollari, profilaktika inspektori, oʻrta maxsus taʼlim muassasasi va umumtaʼlim maktabi pedagoglari, maktab psixologi va shu mahalladagi ota-onalar va oʻquvchi yoshlarni biladigan, ularning turli xil muammolarini tushunadigan shaxslar jalb qilingan.

Davlatimiz tomonidan taʼlim sohasiga katta eʼtibor berilayotgan bir vaqtda ayrim yurtdoshlarimiz oʻz farzandlarining darslarga qatnashishiga befarq munosabatda boʻlayotganligi, baʼzi bir taʼlim muassasalari mutasaddi rahbarlari bunday hodisalarga panja orasidan qarayotganligi Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori Rashitjon Qodirovning "Xalq soʻzi” gazetasining 2013 yil 2-iyul kungi sonida "Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimining majburiyligi – barkamol avlodni tarbiyalashning muhim omilidir” sarlavhali maqolasida keng yoritib berilgan.

Shuni alohida taʼkidlash lozimki, oʻquvchi yoshlarning mashgʻulotlarga qatnashishi, darsni oʻzlashtirishi faqatgina oʻquv muassasasi rahbarlari va oʻqituvchilari zimmasidagi vazifa emas, balki bu jarayon koʻp jihatdan ota-onalarga, bevosita bogʻliqdir. Vaholanki, bola tarbiyasi ham qonuniy, ham maʼnaviy-axloqiy jihatdan ota-onalarning fuqarolik va insoniy burchidir.

Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi Kodeksning 47-moddasida ota-ona yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar farzandlarining tarbiyasi va ularga taʼlim berish borasidagi majburiyatlarini bajarmaganliklari uchun maʼmuriy javobgarlik belgilangan.

Yosh avlod tarbiyasiga har doimo eng dolzarb va ustuvor vazifa sifatida eʼtibor qaratib kelayotgan muhtaram Prezidentimiz Islom Karimovning "Barchangiz yaxshi bilasizki, kelajak avlod haqida qaygʻurish, sogʻlom, barkamol naslni tarbiyalab yetishtirishga intilish bizning milliy xususiyatimizdir. Bu muqaddas zaminda yashayotgan har qaysi inson oʻz farzandining baxtu saodati, fazlu kamolini koʻrish uchun butun hayoti davomida kurashadi, mehnat qiladi, oʻzini ayamaydi”, degan fikrlari xalqimizga xos yuksak insoniy fazilatlarning eʼtirofi boʻlishi bilan birga, barchamizni shu borada yanada faol ish olib borishga daʼvat etadi.

Ramatulla Matqurbonov,

tuman Xalq taʼlimi muassasalari faoliyatini metodik taʼminlash va tashkil etish boʻlimining "Oʻquvchilarni kasb-hunarga yoʻnaltirish va psixologik-pedagogik diagnostikasini metodik taʼminlash kichik guruhi” rahbari.