BAXTLI OILA ÖZ-ÖZIDAN BUNYoD BÖLMAYDI
Inson oilada tuğiladi, voyaga yetadi, tarbiyalanadi va oilaga intiladi. Baxtli oila inson saodati, uning umr mazmunining asosi bölib xizmat qiladi.
“Özbek tilining izohli luğati” da oila –(arabça: bola-çaqa, xonadon, uruğ, avlod maʼnosini anglatadigan söz) er-xotin, ularning bola-çaqalari va eng yaqin tuğişganlaridan iborat birga yaşovçi kişilar majmui, xonadon deb taʼriflangan.
Oilaning şakllanişi nikohga asoslanadi. Ikki yoş nikohdan ötib, oila qurişga qaror qilişadi. Uşbu nikoh erkak va ayolning ixtiyoriy va özaro kelişuv qarori böyiça amalga oşirilişi lozim. Şundagina oila özining har bir aʼzosi uçun muhabbat va yaqinlik muhitini barpo etadi, hayot yöllarida yuzaga keladigan muammolarni özaro kelişuv, hamjihatlik asosida oqilona hal etiş orqali er-xotin özlari uçun munosib, orzusidagi baxt qasrini bunyod etadi. Inson öziga işonç hosil qilişi, seviliş va qadrlaniş hissini tuyişi uçun, hayotga tölaqonli muhabbat hislari bilan qaraşi uçun ham oilada yaşaşi zaruriy talabdir.
Psixolog olimlar oilaviy munosabatlarni loy guvalasi misolida ifoda etadi: agar siz bir qölingizga töq yaşil va ikkinçi qölingizga oç yaşil loydan olsangiz, ikkalasining farqini darrov sezasiz. Agar ikki guvalani aralaştirib yuborsangiz, siz bir xil yaşil rang loyni körasiz. Biroq unga tikilib qarasangiz, sezilmas töq yaşil va oç yaşil çiziqlarni farqlay olasiz. Xuddi şu holat oilada yuzaga keladi. Ikki kişi birlaşib, bitta umumiylikka aylanadi, ammo har biri öziga xosligi va şaxsiy xususiyatlarini saqlab qoladi. Bunday birlaşiş natijasida yangiça sifatli hayot tuğiladi.
Har bir vujudga kelayotgan oila, albatta, baxtiyor oilalar qatoriga kirişni orzu qiladi. Baxt esa – hayotdan, yaşaşdan qoniqişning yuksak darajasi. Biroq baxtiyor bşiş uçun orzu qilişning özi kifoya qilmasligini hayot qayta-qayta tasdiqlamoqda. Inson hayot yöli doimo ham ravon bölavermaydi. Er-xotin, farzandlar orasida bir-birini qöllab-quvvatlaş hukmron bölsa, bunday oilada hamma masalalar vazminlik bilan oqilona hal qilinadi, özaro nizolarga örin qolmaydi.
Aks holda kişilar öz his-tuyğularini, orzu-intilişlarini yoki kundalik hayotida duç keladigan muammolari, murakkab vaziyatlarini oila aʼzolari bilan oçiq muhokama qilişdan qörqadilar, çunki bunday muhokamalarga imkon berilmaydi. Muammolarini örtoqlaşişi natijasida vujudga keladigan munosabatdan qörqiş va özining istaklari va takliflarining qöllab-quvvatlanişiga işonçsizlik yuzaga keladi.
Inson öz oilasidagi yaqinlariga: “Siz şunday deganingizda dilim oğriydi” deya olişi va bunga javoban: “Sizni xafa qilmoqçi emasdim. Könglingizdagini bildirganingiz juda yaxşi böldi. Bu holat takrorlanmasligiga harakat qilaman”, degan sözlarni ayta olişi oilaviy baxt barqarorligining muhim omili hisoblanadi.
Xulosa örnida aytiş mumkinki, baxtli oilani bunyod qiliş asosan er va xotinga, ularning özaro munosabatlariga boğliq. Oila bir bino bölsa, unga bittadan bölsa-da ğişt qöyib, bir baxtli oila bunyod bölişi uçun hissa qöşiş jami yaqinlarning ham vazifasidir.
G.YuSUPOVA, “Oila” markazi tuman bölimi boşliği.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶