VARIATIV ÖQUV REJASI: BU REJA BIZ ÖQUVÇILARGA NIMA BERADI?
Maktablarda variativ öquv rejasi uçinçi çorakdan boşlangani barçamizga maʼlum. Ammo bu rejaning samarasi va buni taşkil qiliş köplab bahs va munozaralarga sabab bölmoqda.
Oliy taʼlim muassasalariga tayyorlanayotgan öquvçilar uçun, albatta, katta yengillik hamda vaqtdan unumli foydalanişga yordam beradi. Bu jarayonni taşkil etişda öqituvçilar ham özining fikr-mulohazalarini bildirmoqda. Kimdir bu reja orqali yaxşi natijalarga erişişimiz mumkinligini, yana kimdir özining qöşimça takliflarini aytmoqda. Baʼzi öqituvçilarimiz bu jarayonning öquv yili boşidan boşlanişi yaxşi samara berişini taʼkidlaşmoqda.
Umumtaʼlim maktablarining köpçiligida variativ öquv rejasini taşkil qiliş böyiça bir qator muammolar ham yuzaga kelayotganini inkor eta olmaymiz. Yaʼni, baʼzi taʼlim yönalişlarini tört yoki beş nafar öquvçi tanlagan yoki butun boşli bir maktabda 10-11-sinflar bir yoki ikkita sinfni taşkil qilişi tufayli ularni yana variativ reja böyiça beş yönalişga ajratganda ham sinfga önga yaqin öquvçidan taqsimlanişi mumkin. Buning ustiga öqituvçilarimizning dars soatlari kamayişi yoxud köpayişi bilan boğliq muammolar yuzaga kelişi muqarrar.
Öquvçilar repetitorga bormasdan dars jarayonining özidayoq özlari tanlagan yönalişi böyiça bilimlarga ega bölişi biz uçun quvonarli holat. Ammo darsliklar bu talablarga javob berolarmikan?
Şu bois variativ rejaga ötilgan maktablarda darslarni turli qöllanmalardan foydalangan holda örganişga töğri keladi. Oliy taʼlim muassasalarining kiriş imtihonlarida ham savollar faqat darslikdan tuşayotgani yöq. Bunda kimnidir ayblamoqçimasman. Aksinça, darsliklarni qayta körib çiqiş, ayniqsa, 10-11-sinf darsliklarini qayta naşr etiş tarafdoriman. Variativ sinflarda esa öz taʼlim yönalişiga oid fanlardan ixtisoslaştirilgan maktablardagi kabi boşqa darslik, yaʼni murakkablaşgan öquv darsliklari işlab çiqilsa, nur ustiga aʼlo nur bölardi.
Mazkur öquv yilidan boşlab OTMga kiruvçilar 5 fandan imtihon topşiradilar. Bularning 3 tasi – ona tili, matematika va Özbekiston tarixi fanlari majburiy fanlar bölib, variativ sinflarda bu fanlar böyiça taʼlim oliş öquvçilar uçun qulay. Şu örinda variativ sinflarda dars ötadigan öqituvçilarning bilimga ham alohida eʼtibor beriş darkor. Öqituvçi ana şu sinfni öqitar ekan, öz zimmasiga katta vazifa oladi va mana şu sinfdagi öquvçilarning kamida 50 foizi OTMga kirişi uçun harakat qilişi kerak. Agarda yil oxirida bunday natijaga erişilmasa, bu öqituvçining variativ sinfda dars berişini aslo töğri deb bölmaydi. Fidoyi va öz kasbini sevadigan öqituvçi öziga yaratib berilgan bunday katta imkoniyatdan oqilona foydalana bilişi kerak.
Taʼlim sohasida katta samara berişi mumkin bölgan bu variativ reja biz öquvçilar uçun katta imkoniyat. Öz navbatida biz öquvçilar ham mana şu imkoniyatlardan, yaratilayotgan şaroitlardan örnida foydalansak, albatta, ijobiy natijani qölga kiritamiz.
Variativ reja natijasini esa yil oxirida körişimiz mumkin. Bu boradagi mavjud kamçiliklarni bartaraf etiş böyiça biz öquvçilarning takliflari ham örganilib, eʼtiborga olinsa, maqsadga muvofiq bölar va rivojlaniş sari yana bir qadam qöyişga erişilar edi.
Laylo OLIMOVA,
56-sonli maktab öquvçisi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶