QARS – IKKI QÖLDAN ÇIQADI
Oilaning mustahkam qörğonga aylanişi köp jihatdan er-xotinning özaro ahilligiga boğliq. Oila qörğonining ustuni erkak bölsa – bu qörğonning obodligi ayolning aql-farosati tufaylidir. Lekin köpçilik holatlarda oila qadriyatlarining öta muhim bu jihatiga eʼtiborsizlik tufayli er-xotin orasiga sovuqçilik tuşib, oilaviy mojarolar kelib çiqayotgani sir emas. Köp masalalarda erkak oilada öz örniga ega emas. Bu deganim, köpinça pul topgan yoki çet davlatlarga çiqib işlab kelgan ayollarning erlariga nisbatan ustunlikka intilişlari, qaynota-qaynonasiga, hatto eriga gap qaytariş, farzandlari kelajagini öylamay, özbirlarmonlik bilan hukmfarmolik qilişlari oqibatida kelib çiqadigan arzimagan holatlar er-xotinning ajraşişiga sabab bölmoqda. Axir qaynona ham ona. U nafaqat erining onasi, balki nabiralarining sevimli buvisi. Ana endi ayting, qanday qilib qaynona öz jigargöşalariga begonalarday munosabatda bölişi mumkin?
Köpinça kelinpoşşalarimiz oila sirini saqlaş örniga köçaga olib çiqişadi, oila sirini har kimga soçib, qöni-qöşnilar bilan birga qaynonasining ğiybatini qiladi. Qarang, oilaviy janjal qayerdan kelib çiqadi? Albatta, kelinning “oğzi böş”ligi va muomalada nönoqligi, uquvsizligidan.
Men bir kelinni bilaman u kelin bölib tuşgan uyidagi tartib-qoidalarni mensimadi, borini kötarolmadi, yöğiga bardoşi yetmadi. Oilasidagilar bilan gap talaşib, ota-onasinikiga ketib qoldi. Qizining aybi bor-yöqligini, hatto tuşunişni ham istamagan onasi: “tor qornimga siqqan qizim keng uyimga ham siğadi”, deb janjal kötardi. Quda-qudağayini, kuyovini tinglamadi. Ikki nabirasi bilan qizini uyiga olib ketdi. Maslahat qilguvçilarni quvib soldi, öz sözidan qaytmadi.
Oradan vaqt ötib, kelinçak mahalla ofisiga kelib, boquvçisi yöqligi, uy-joyga muhtojligini aytib, yordam söradi. Köz yoşini tiyolmagan kelin ming afsus va puşaymon bilan höng-höng yiğladi. Onasining gapiga kirgani, bolalarini tirik yetim qilgani uçun puşaymonligini aytib, nadomat çekdi. Eri bolalarini oilasiga qaytariş maqsadida eşigiga neça marta boş urib borganida könmagani uçun özini-özi laʼnatladi. Lekin endi keç edi, eri allaqaçon uylangan, ğişt qolipdan köçgandi.
Nazarimda yoşlarimizdan köra, köproq kattalar orasida oqibatini öylamay iş qiluvçilar köpayib ketayotganga öxşaydi. Kattalar yoşlarga turmuş qiyinçiliklarini yengib ötişda yelkadoş böliş örniga ularning notöğri qaror qabul qilişlariga zamin yaratib, yuqoridagi kabi köngilsiz holatlarning yuzaga kelişiga sababçi bölmoqda.
Xalqimizda “qars – ikki qöldan çiqadi”, degan ibratli hikmat bor. Demak, hurmatli qaynonalar ham öz örnida yangi tuşgan kelinning yangi oila tutumlariga könikib ketişlari uçun şaroit yaratişlari, kelinga bilmaganlarini örgatib, oila qadriyatlaridan saboq berişlari kerak böladi. Erini sevgan kelin heç qaçon uning onasini behurmat qilmaydi. Nazarimda, qaynonalarning ortiqça talablari, qaynsingillarning qaynonalik qilişga moyilliklari, baʼzi qaynotalarning oğir-bosiq bölmasliklari, ota bölib oilada adolat tamoyillariga amal qilmasliklari kelinpoşşalarning “tili çiqişiga” olib keladi.
Demak, qanday vaziyatda bölmasin, oilaning ustuni bölmiş erkak, u qaynotami, yoş otami, kim bölişidan qatʼiy nazar, öz örni, mavqeini bilib iş tutişi, qaynona qaynotadan, kelin esa umr yöldoşidan maʼlum maʼnoda bir poğona pastda turişlarini unutmasligi kerak. Ana şunda, azizlar, oilada hamma iş joyida, badastir böladi.
Gulbahor ÖROZOQOVA, Çordara mahalla fuqarolar yiğini raisining örinbosari, keksalar va faxriylar masalalari böyiça maslahatçi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶