21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 04:42
Jamiyat 👁 447

Kredit şartnomalaridan kelib çiqadigan majburiyatlar

Kredit şartnomalaridan kelib çiqadigan majburiyatlar

Kredit şartnomasidan kelib çiqadigan majburiyatlar ijrosini taʼminlaş usuli hisoblangan kafillik, garov şartnomadagi va kafolatdagi taraflar hamda uçinçi şaxslar örtasidagi huquqiy munosabatlar    Özbekiston Pespublikasi Fuqarolik kodeksi, «Garov töğrisida»gi, «Garov reyestri töğrisida»gi, «Ipoteka töğrisida»gi Özbekiston Pespublikasining qonunlari, banklar va bank faoliyati töğrisidagi qonun hujjatlari, şuningdek Özbekiston Pespublikasining boşqa qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi.
Kredit taşkilotining qarz oluvçiga kredit summasini beriş (hisobvaraqqa ötkaziş) böyiça real şartnomaviy majburiyatlari şartnoma tuzilgan paytdan boşlab, qarz oluvçining foizlarni tölaş, kreditni qaytariş böyiça şartnomaviy majburiyatlari esa, agar taraflar kelişuvida boşqaça tartib belgilangan bölmasa, kredit summasi real olingan paytdan boşlab vujudga keladi.
Şu munosabat bilan sudlar kredit taşkilotlari va qarz oluvçilarning taraflarni kredit şartnomasini bajarişga majburlaş töğrisidagi daʼvolarini körişda taraflarning tuzilgan uşbu şartnoma böyiça huquq va majburiyatlari vujudga kelgan paytni inobatga olişlari lozim.
-Kredit şartnomasi sud tartibida taraflardan birining talabi bilan boşqa taraf tomonidan şartnoma şartlari jiddiy ravişda buzilganda yoki vaziyat jiddiy özgarganda, şuningdek qonun yoki şartnomada nazarda tutilgan boşqa hollarda özgartirilişi yoki bekor qilinişi mumkin.
Sudlar nazarda tutişlari kerakki:
- yuqori foiz stavkalarini belgilaş,
-kreditni qaytariş yoki foiz tölaşni keçiktirganlik uçun jarima qöllaş,
-kredit valyutasi kursining özgarişi kredit özgartirilişi yoki bekor qilinişiga olib keladigan vaziyatning jiddiy özgarişi deb hisoblanişi mumkin emas.
Sudlar kredit summalarini muddatidan oldin undiriş töğrisidagi daʼvolarni körişda kredit şartnomasini muddatidan oldin bekor qiliş töğrisidagi talabning yöqligi kredit summasi va foizlarni muddatidan oldin undiriş haqidagi talablarni qanoatlantirişni rad etiş uçun asos hisoblanmasligini eʼtiborga olişlari lozim.
Kreditdan foydalanganlik uçun foizlar, kredit taşkiloti tomonidan qarz oluvçi (qarzdor) bankning pul mablağlaridan amalda foydalangan butun davri uçun, hatto aktiv (kredit/qarz) östirmaslik maqomiga ötkazilgan taqdirda ham, pul majburiyatlarini keçiktiriş davrini qöşgan holda hisoblanişi mumkin.
Majburiyatning bajarilişini taʼminlaş töğrisidagi kelişuvning haqiqiy emasligi asosiy majburiyatning haqiqiy emasligiga olib kelmaydi.
Asosiy majburiyatning haqiqiy emasligi uning bajarilişini taʼminlaydigan majburiyatning haqiqiy emasligiga olib keladi.
FKning 114-moddasi ikkinçi qismiga köra qarz (kredit) şartnomasining haqiqiy emasligi oqibatlarini qöllaşda sudlar qarz mablağlaridan foydalangan taraf kreditordan olgan mablağlarini qaytarişi, şuningdek ulardan foydalangan hamma davri uçun FKning        327-moddasiga muvofiq foizlar tölaşi lozim ekanligini hisobga olişlari kerak.
Kredit şartnomasida taraflar tomonidan kreditni qaytarişni keçiktirganlik (kredit majburiyatini buzganlik) uçun yuqori foiz turi sifatida belgilangan javobgarlik uzluksiz joriy sanktsiya hisoblanadi.
Sudlar inobatga olişlari lozimki, kredit majburiyatlarining ijrosi keçiktirilgan davr uçun neustoyka penya va jarima şaklida yoki majburiyatlarning bajarilişini öz vaqtida taʼminlamaganlik uçun oşirilgan foizlar belgilanişidan farqli ölaroq, kredit şartnomasida mazkur şartnoma böyiça majburiyatlarning bajarilişi muddati kredit taşkiloti tomonidan uzaytirilgan taqdirda kreditdan foydalanganlik uçun foiz ustamasining oşirilişi nazarda tutilişi mumkin.
Kredit şartnomasi böyiça asosiy qarzni yoki asosiy qarzning bir qismini qaytariş muddati uzaytirilgan davrdagi bank foizlari ustamasining oşirilişi qarzdor tomonidan majburiyatlarni öz vaqtida bajarmaganlik uçun tölanadigan neustoyka yoki oşirilgan foizlar şaklidagi javobgarlik bölmay, sudlar tomonidan unga kredit mablağlaridan foydalanganlik uçun şartnomaviy tölov şakli sifatida qaralişi lozim.

Muqaddam keçiktirilgan majburiyatlarni öz vaqtida bajarmaganlik uçun, majburiyatlarning bajarilişi uzaytirilgan qismi ijrosi keçiktirilganligi uçun javobgarlik çoralari sudlar tomonidan kredit şartnomasida belgilangan şartlar böyiça qöllaniladi. Agar kredit şartnomasida majburiyatlarni öz vaqtida bajarmaganlik uçun javobgarlik çoralari körsatilmagan bölsa, kredit taşkilotlari FKning 736-moddasi birinçi qismiga muvofiq javobgarlik çoralarini qöllaşni talab qilişga haqlidir.

Ş.Abdijemilova,
Nukus tumanlararo iqtisodiy sudi sudyasi.

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026