Erta turmuş - keltirar taşviş
Organizmning reproduktiv imkoniyatlari inson salomatligining muhim körsatkiçlaridan biri hisoblanadi. Bölajak onalar hisoblangan qizlarimizning reproduktiv salomatliklarini muhofaza qilişni gödakligidanoq boşlaş zarur.
Şu bois, bölajak onalar-qizlarni oila qurişga, farzand körişga, jismoniy va ruhiy jihatdan tayyorlab boriş dolzarb ahamiyatga ega. Buning uçun avvalo qiz farzand voyaga yetib, öqib, biror kasb hunarga ega bölişi, turmuş qurişiga har jihatdan tayyor bölişi lozim.
Qiz bola kelajak avlodning yaratuvçisidir. Şuning uçun ham ilk bolalik davridan boşlab, toki baloğat yoşiga qadar ularni mustaqil hayotga tayyorlaşimiz, organizmida böladigan har bir fiziologik özgarişlarni bilişlariga yordam berişimiz zarur. Tibbiyotda ayol umri beş davrga bölinadi: bolalik davri - 8-11 yoşgaça, baloğatga yetiş davri - 11-17 yoş, yetuklik davri - 17-35 yoş, ötiş davri - 37-45 yoş, keksalik davri esa 55 yoşdan yuqori böladi.
Qiz bolalar baloğat, yaʼni ösmirlik davrida uning içki jinsiy aʼzolari şakllangan, lekin töla taraqqiy etmagan böladi. Qiz bolalarda reproduktiv salomatliklarining şakllanişiga salbiy taʼsir körsatuvçi xavfli omillarining oldini oliş avvalo, oila, tibbiyot xodimlari, pedagoglar, qolaversa mahalla tomonidan birgalikda olib borilişi lozim. Erta yoşda homilador böliş tuğiş jarayonida ona va bolaning soğligiga xavf solişi mumkin. Maʼlumki 15-17 yoşgaça qizlar tölişib böylari ösib qoladi, ammo bu hali ularning ona bölişi uçun yetilganliklarini bildirmaydi. Qizlarda 15-16 yoş xali ösmirlik davri hisoblanib, bu vaqtda qizlar ruhan hamda jismonan töliq rivojlanmagan şaxs sifatida töla şakllanmaganligi tufayli organizm homiladorlik, tuğruq va soğlom farzandni dunyoga keltirişga tölaligiça tayyor bölmaydi. Natijada erta farzand köriş yoş ona va undan tuğilajak bola salomatligiga ham maʼlum darajada xavf tuğdiradi. Homila tuşiş xavfi, homilaning nimjon rivojlanişi, homiladorlikning oğir keçişi, ekstragenital kasalliklarning avj olişi yaʼni kamqonlik, buyrak kasalliklari, qon bosimining oşişi, asab tizimi kasalliklari, aʼzolar şakllanişida kamçilik yoki nuqsonlarning uçrab turişi, çaqaloqning erta va nisbatan kam vaznda tuğilişi köproq uçraydi. Ona va bola ölimi körsatkiçi ham şu yoşda katta yoşdagilarga nisbatan köproq uçraydi. Qizlar 20 yoşdan keyin jismonan va ruhan ona bölişga tayyor böladilar. Ayollar uçun farzand körişning eng qulay davri 20-30 yoş oraliğidir.
Xalqimiz oilaga ulkan eʼtibor bilan qaraydi. Yigit ahvoli, qizning salomatligi, iloji boriça yetti puşti haqida maʼlumotlarga ega böliş uçun harakat qilinadi. Bu degani kelajak avlodning yetuk, jismonan baquvvat, ruhan soğlom bölişiga asosdir. Çunki oilaviy hayot salomatlik bilan bevosita aloqador. Soğlom turmuş tarzi barqaror bölgan, mehr-oqibat ustun oiladagina baxtiyorlik hukm suradi.
Barno Yangiboyeva,
ginekolog şifokor.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶