21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 12:38
Jamiyat 👁 411

AYBSIZLIK PREZUMPTsIYaSI PRINTsIPIGA AMAL QILAYLIK

AYBSIZLIK PREZUMPTsIYaSI PRINTsIPIGA AMAL QILAYLIK

Aybsizlik prezumptsiyasi umumhuquqiy norma bölib, unga amal qiliş jinoyat protsessining barça bosqiçlarida ustuvor hisoblanadi. Huquqiy hujjatlar inson manfaatiga xizmat qiladi yoki aksinça, erkin harakatlanişga tösiq bölişi ham mumkin. Jahon tajribasida deyarli barça mamlakatlar qonunçiligida aybsizlik prezumptsiyasi (aybdorning jinoyati qonuniy tartibda isbot qilinmagunça, u aybsiz hisoblanadi va aybsizligini isbotlab berişi şart emas) mavjud.
Xöş, Özbekiston qonunçiligida vaziyat qanday? Aybsizlik prezumptsiyasiga amal qilinmoqdami?

Konstitutsiyamizning 26-moddasida “Jinoyatda ayblanayotgan har bir şaxsning aybi oçiq sud muhokamasi yöli bilan qonuniy tartibda aniqlanmagunça, aybsiz deb hisoblanadi va unga özini himoya qiliş uçun barça imkoniyatlar yaratiladi” deb kafolatlangan. Özbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 23-moddasida uşbu tamoyilga kengroq taʼrif berilgan. Oliy sud Plenumi qarorining 6-bandida ham töğridan-töğri “Sud muhokamasining oçiqligi sud majlisida jarayon iştirokçisi bölmagan şaxslarga, şu jumladan ommaviy axborot vositalari vakillariga hozir böliş imkoniyatini beriş orqali taʼminlanadi” deyilgan.

Misol tariqasida, şaxs qaysidir jinoyatni qilganlikda xuddiki, aybdor sifatida jamoatçilik örtasida, masalan, ijtimoiy tarmoqlarda muhokama qilindi. Biroq ertaga sudda şaxsning aybi isbotlanmay, u oqlansa-çi? Şaxsning keyingi taqdiri nima böladi? Maʼlum bir tizim yoki sohaning obrösi nima böladi? Oqibatda sudlanuvçi şaxsning şarmanda bölgani qoladi, şaʼni, qadr-qimmati kamsitiladi. Şaxs işlayotgan tizimning obröyini tuşirib, uning nufuzini pasaytirib, xalqning öşa taşkilotga nisbatan salbiy fikrlarining paydo bölişiga olib keladi.

Şuningdek, şaxsning göyoki jinoyat sodir qilganlikdagi harakatlari internet va ijtimoiy tarmoqlarda keng jamoatçilik örtasida muhokama qilinişi kelgusida tergov organining işni tergov qilişda yoki sudda işni körişda mustaqil sudyada öşa şaxsga nisbatan barvaqt salbiy xulosa şakllanişiga turtki bölişi mumkin. Bu esa mustaqil sudning fikriga qaysidir maʼnoda taʼsir qilişga olib keladi.

Baʼzi hollarda ijtimoiy tarmoqlarda jamoatçilik iştirokidagi keng muhokamalar işni yuritayotgan tergov organiga ham taʼsir qilib, qonuniy qaror qabul qilişda çalğiş holatlari ham uçramoqda va bu şaxsning aybsizlik prezumptsiyasiga zid ravişda şaxs taqdiriga bevosita taʼsir qilmoqda.

Şubhasiz, jurnalistlar va ommaviy axborot vositalari özlari çop etayotgan axborotlarning töğriligi hamda ularni bayon etiş şaklining odob doirasida bölişi uçun javobgardirlar. Özbekiston Respublikasining “Jurnalistlik faoliyatini himoya qiliş töğrisida”gi qonunida jurnalistning aybsizlik prezumptsiyasiga amal qilişi, şaxsning huquqlari va erkinliklarini, şaʼni va qadr-qimmatini hurmat qilişi şartligi körsatilgan. OAVda tarqatilgan axborot haqiqatan ham şaxsning şaʼni, qadr-qimmati va obrösiga qilingan tajovuzlardan, şaxsiy hayotiga aralaşişdan himoyalaniş huquqini buzişi mumkin.

Xulosa örnida aytadigan bölsak, qonun ustuvor bölgan davlatda, huquqiy demokratik jamiyatda sönggi sözni hamişa sud aytadi. Sud sönggi sözini aytgunça, şaxsning aybdor yoki aybsiz ekanligini muhokama qilmasdan, aybsizlik prezumptsiyasiga amal qilaylik.

Ş.Vaisniyazov, tuman Adliya bölimi Yuridik xizmat körsatiş markazi boş yuriskonsulti.

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026