Globallashuv jarayonida milliy tillar yoʻqolib bormoqda

Ona tili – bu millatning ruhi, uning oʻzligini aks ettiruvchi asosiy timsollardan biridir. Har bir xalq oʻz tilini asrab-avaylab, avlodlarga yetkazgan holda, oʻzining madaniy va maʼnaviy boyligini yanada boyitadi.

Millatning oʻzligini saqlashi va tarixiy ildizlariga bogʻlanishida milliy til muhim ahamiyat kasb etadi. Milliy til xalqning mentaliteti, madaniyati va anʼanalarini aks ettiradi. Shu sababli ona tilini oʻrganish va uni avlodlarga yetkazish har bir jamiyatning asosiy vazifalaridan biridir. Oʻzbek tilining davlat tili maqomiga ega boʻlishi esa xalqning boy madaniy va ilmiy merosini asrab-avaylash, milliy oʻzlikni saqlash va avlodlarga yetkazishda muhim rol oʻynaydi.

Maʼlumotlarga koʻra, dunyoda har ikki haftada bir til yoʻq boʻlib ketmoqda. Hozirda 6 mingga yaqin til mavjud boʻlib, ularning katta qismi yoʻqolish xavfi ostida. Globallashuv jarayoni, texnologik taraqqiyot va internetdagi axborot oqimining asosan ingliz tilida boʻlishi bu jarayonni tezlashtirmoqda.

Ayniqsa, kichik millatlar tillari katta xavf ostida qolmoqda. Texnologik rivojlanish natijasida xalqaro muloqotda asosan dominant tillar ishlatilmoqda, bu esa kichik tillarning sekin-asta yoʻqolishiga sabab boʻlmoqda. Oʻz madaniy va lingvistik merosini saqlab qolish uchun har bir xalq oʻz tiliga eʼtibor berishi va uni targʻib qilishi zarur.

Zamonaviy taʼlim jarayonida ona tilini oʻqitishda ilmiylik, tizimlilik va izchillik tamoyillari yetakchi rol oʻynaydi. Bu tamoyillar oʻquvchilarning tilni ongli ravishda oʻzlashtirishiga yordam beradi va milliy qadriyatlar ruhida tarbiyalash imkonini yaratadi.

Axborot texnologiyalarining rivojlanishi ona tilini oʻqitishda yangi imkoniyatlar yaratmoqda. Elektron darsliklar, masofaviy taʼlim va interaktiv platformalar yordamida tilni oʻrganish jarayoni yanada samarali boʻlishi mumkin. Bu esa oʻquvchilarning oʻz ona tiliga boʻlgan qiziqishini oshiradi va uni yanada mukammal oʻzlashtirishga xizmat qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida oʻzbek tilining davlat tili maqomi mustahkamlangan. Ushbu maqom nafaqat huquqiy jihatdan, balki milliy ong va birlik nuqtai nazaridan ham muhim ahamiyatga ega.

Millatning taraqqiyoti, birligi va oʻzligini saqlash tilning rivojlanishi bilan chambarchas bogʻliqdir. Shu sababli ham davlat tomonidan til siyosati muhim yoʻnalishlardan biri sifatida belgilangan.

Oʻzbekiston tajribasi shuni koʻrsatadiki, ona tiliga hurmat bilan yondashish yoshlarning xorijiy tillarni ham oson oʻzlashtirishiga imkon beradi. Shu sababdan, tilni rivojlantirish va asrab-avaylash davlat va jamiyat oldidagi eng muhim vazifalardan biri hisoblanadi.

Globallashuv jarayonida milliy tillarning yoʻqolish xavfi ortib borayotgan bir paytda, ona tilimizni himoya qilish va rivojlantirish har birimizning burchimizdir.

Odilbek Xidirboyev,
QDU talabasi, tahririyat amaliyotchisi.