Barkamol avlod-yurt kelajagi
Mustaqillik yillarida Özbekistonda zamonaviy taʼlim tizimini şakllantiriş va yuksak malakali kadrlarni tayyorlaş ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy taraqqiyotning asosiy omiliga aylandi. Bu borada mamlakatimizda kadrlar tayyorlaşning noyob tizimi yaratildi. Bugun 9+3 tamoyili asosida 12 yillik umumiy majburiy bepul taʼlim tizimiga ötildi hamda taʼlim tizimining uzluksizligi taʼminlandi.
Agar bu islohotlar MDH davlatlari orasida birinçi bölib amalga oşirilganini, taʼlim sohasini rivojlantiriş va isloh etişga yönaltirilayotgan yillik xarajatlar yalpi içki mahsulotning 10-12 foizini taşkil etayotgani va bu tizimning davlat byudjeti xarajatlaridagi uluşi 35 foizdan ortiqni taşkil etişini inobatga olsak, mamlakatimizda barkamol avlodni tarbiyalaş va voyaga yetkaziş neçoğli ustuvor vazifa ekanligini eʼtirof etiş mumkin. Mamlakatimizda 2014-yilda taʼlim sohasida öquv muassasalarini quriş, rekonstruktsiya qiliş va kapital taʼmirlaş borasidagi işlar izçil davom ettirildi. Ötgan yili xammasi bölib Respublikamizda 540 dan ziyod obʼekt, şu jumladan, 380 ta maktab, 160 dan ortiq kasb-hunar kolleji va akademik litseylar tubdan yangilandi.
Mazkur maqsadlar uçun qa-riyb 550 milliard söm sarflandi. Uşbu mablağlarning 120 milliard sömdan ortiği taʼlim muassasalarini öquv, laboratoriya va işlab çiqariş uskunalari, kompyuter va multimedia vositalari bilan taʼminlaş uçun ajratildi.
Bu borada amalga oşirilgan işlar tezda öz samarasini bermoqda. Buni biz Özbekiston Respublikasi Oliy va örta maxsus taʼlim vazirligining 2008-yil 22-apreldagi 57-sonli buyruği asosida taşkil etilgan Amudaryo akademik litseyi faoliyati misolida ham kuzatişimiz mumkin.
Amudaryo akademik litseyidan ötgan davr mobaynida xalqaro tanlov, bir qator respublika miqyosidagi körik-tanlovlar sovrindorlari yetişib çiqdi. Bugungi kungaça akademik litseyni jami 838 nafar öquvçilar tamomlab, şundan 438 nafari oliy talim muassasalarida öqişni davom qildirmoqda. Bu örtaça 52,2 foizni taşkil qilib, yaqin kelajakda bu körsatkiçni 60-70 foizga yetkaziş böyiça çora-tadbirlar belgilangan. Akademik litsey bitiruvçilarini oliy taʼlim muassasalariga kiriş testlariga tayyorlaşda bir qança ijobiy işlar amalga oşirilmoqda. Davlat test markazi Qoraqalpoğiston Respublikasi vakili B.Jarekeşov bilan birgalikda bitiruvçi kurs öquvçilaridan sinov testlari olinib, natijalari ota-onalar yiğilişlarida muhokama qilib kelinmoqda.
12 nafar bitiruvçi tijorat banklaridan kredit olib, tadbirkorlik faoliyati bilan şuğullanmoqda, 35 nafar bitiruvçilar özlari 3 tomonlama şartnoma tuzgan taşkilot va korxonalarda mehnat faoliyatini boşlab yuborişdi. Oliy taʼlim muassasalariga öqişga topşirib, yetarliça ball töplay olmagan 98 nafar bitiruvçilar akademik litseyda taşkil etilgan "Abituriyent” ştabi qoşidagi tayyorlov kurslariga jalb qilingan. 2014-yilda 2 ta kompyuterlaştirilgan lingafon xonasi uçun mablağ ajratildi,yaqin kunlar içida bu xona öquvçilarni öz bağriga oladi.
2014-yil may oyida akademik litseyda Qoraqalpoğiston Respublikasi miqyosida "Soğlom bola yili” Davlat dasturi doirasida "Taʼlim-tarbiya jarayonida ilğor pedagogik texnologiyalardan foydalaniş – zamonaviy taʼlimning boş mezoni” mavzusida öquv-uslubiy seminar ötkazildi. Seminarda 10 nafar tajribali öqituvçilar tomonidan oçiq namunaviy darslar taşkil qilindi, uslubiy bayonotlar va taqdimotlar tayyorlandi. Eng namunali deb topilgan darslar Respublika miqyosida ommalaştirişga tavsiya qilindi. 2014-yil 3-iyun kuni tuman miqyosida "Akademik litseylarda öquv taʼlim-tarbiya jarayonini yangi bosqiçga kötariş va yanada rivojlantirişda öqituvçilarning bilim darajasini hamda pedagogik mahoratini oşiriş” mavzusida seminar-trening ötkazildi. Seminar-treningda 9 nafar tajribali öqituvçilar tomonidan oçiq namunali darslar taşkil qilindi, taqdimotlar ötkazildi.
2014-yil iyun oyida QDU qoşidagi Muhammad Yusuf nomidagi Böston akademik litseyida ötkazilgan öquv-uslubiy seminarda rus tili fani öqituvçisi G.Yavqaşeva öz taqdimoti bilan qatnaşib, faxrli 1-örinni egalladi. Litsey öqituvçilari Nukus Davlat pedagogika instituti professor öqituvçilari bilan hamkorlik işlarini yölga qöygan. 2014 yilda biologiya fani öqituvçisi Nafisa Mamutova "Botanika-zoologiya” kafedrasi öqituvçilari Qurol Otanazarov va Rustam Otamuratovlar bilan hamkorlikda, fizika fani öqituvçilari Surayyo Norboyeva va Rafael Sultanov "Umumiy fizika” kafedrasi öqituvçisi Bahrom Yavidov bilan hamkorlikda öquv-uslubiy qöllanmalar yaratişdi.
2014-2015 öquv yilida ham Oliy va örta maxsus, kasb-hunar taʼlimi meʼyoriy hujjatlariga asoslanib akademik litseyning "Istiqbolli iş rejasi” işlab çiqildi va vazifalar belgilab olindi, 2014-2015 öquv yilida öqituvçilar kafedralar iş rejalari asosida oçiq namunaviy darslar taşkil qilmoqda, har bir fan böyiça fan oyliklari ötkazilmoqda.
Davlat test markazi bilan hamkorlik işlarini davom ettiriş, öquvçilarning bilim darajasini test markazining test materiallari asosida sinab, natijalarini öqituvçilar va ularning ota-onalari bilan muhokama qiliş, ilmiy pedagogik kengaş majlislarida tahlil qilib boriş rejalaştirilmoqda.
2015-yilning 1-yarmida biologiya fani öqituvçisi B.Dösimbetovning "Botanika-zoologiya” kafedrasi öqituvçisi R.Atamuratov bilan hamkorlikdagi, rus tili fani öqituvçisi G.Yavqaşevaning rus tili kafedrasi professor öqituvçisi T.Xalmuratov bilan hamkorlikdagi, informatika fani öqituvçisi N.Soatboyevaning TATU Nukus filiali axborot texnologiyalari kafedrasi öqituvçisi Ş.Yodgorov bilan hamkorlikdagi, özbek tili fani öqituvçisi O.Tajiboyevaning "Öz-bek tili” kafedrasi öqituvçisi X.Allabergenov bilan hamkorlikdagi öquv-uslubiy qöllanmalari çop etildi.
Matematika fani öqituvçisi G.Babaniyazovaning matematika kafedrasi öqituvçisi N.Jumaboyev bilan hamkorlikdagi ilmiy-uslubiy qöllanmasi 2015-yil sentyabr oyida çop etilişi rejalaştirilmoqda.
Örta maxsus, kasb-hunar taʼ-limi tizimi öquvçilarining fanlar olimpiadalarida muvaffaqiyatli qatnaşişlari asnosida taʼlim tizimida qilingan işlar samarasi yaqqolroq körinadi. Tumanimiz kasb-hunar taʼlim tizimi öquvçi-yoşlaridan 2011-2012 öquv yilida fan olimpiadasining Özbekiston Respublika bosqiçida 5 nafar, 2012-2013 öquv yilida 8 nafar öquvçilar iştirok etişdi. 2013-2014 öquv yilida esa 9 nafarining iştirok etişi bu boradagi islohotlarning beiz ketmayotganligidan dalolatdir.
Bugungi kunda mamlakatimizda soğlom avlodni şakllantiriş maqsadida dunyo hamjamiyati tomonidan yangi tajriba sifatida eʼtirof etilgan uç bosqiçli yagona tizim - "Barkamol avlod”, "Umid nihollari” va "Universiada” kabi sport öyinlari taşkil etilganligini alohida taʼkidlaş lozim.2014-yil Namanganda ötkazilgan "Barkamol avlod” sport öyinlarida Amudaryo tumanidan uç nafar sportçi qatnaşiş imkoniyatini qölga kiritişdi. Kelajakda mazkur sport musobaqalarida tumanimiz yoşlaridan yanada köproq qatnaşişi böyiça çora-tadbirlar amalga oşirilmoqda. Bunday tadbirlardan közlangan maqsad jismonan soğlom, aqlan yetuk, maʼnan boy, umummilliy va umumbaşariy ğoyalarga ega bölgan yoşlarni tarbiyalaşdir.
Otabek YÖLDOŞOV, Amudaryo akademik litseyi direktori, Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi deputati.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶