22.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
22.11.2026, 02:03
Maqolalar 👁 836

OILAVIY NIZOLARNING OLDINI OLIŞ MUMKINMI?

OILAVIY NIZOLARNING OLDINI OLIŞ MUMKINMI?

Oila – siz-u biz onadan tuğilib, köz oçib körgan dunyomiz, hayrat-u siyratimiz, “men”imiz kamol topgan maskan. Odam ota, Momo havodan qolgan merosimiz u. Tiriklikning yuki oğir: oilaga qaraş, rözğorning adoği yöq kam-u köstlarini töldiriş, şirindan şakar farzandlar kamoli qayğusida tongdan şomgaça yelib-yugurasiz, kunni qaritib, horğin holatda oilangiz bağriga qaytasiz-u, çarçoğingiz zumda yoziladi, taskin topasiz. Ha, oila ana şunday taskinbaxş makon.

Bir pedagog döstim bölardi. Har gal oila haqida gap ketganda “9 turli öngişiq bor (oilaviy yaşaş usuli demoqçi) deb eskilar bekorga aytişmagan”derdi. Kasbim taqozosiga köra har kuni oilalarni örganaman. Döstim haq, deyman içimda. Taşqaridan qaraganda barça uylar bir-biriga öxşaş, pardozi ham, andozi ham birdek göyo. Ammo uning içkarisiga çuqur razm solsangiz, har bir oila özgaça bir dunyo. Öz qonun-qoidalari, eʼtiqodi bor. Oiladagi tarbiya, farzandlar odob-axloqi, ötiriş-turişi, muomala madaniyati, daromad-u buromadi, sarf-u xarajati bir-biridan farqlanadi. Bizdagi aksariyat qişloq oilalari katta oilalardan iborat. Xonadonda oila içra oila – er-xotin, kelin-kuyov, qayni, bekaç, jiyanlar, 10-12 nafar kişi bir qozondan ovqat yeyişadi. Orzu tilagi, dard-u muammosi, intiliş-u izlanişi, manfaat-u maslagi bir. Odatda bunday oilalarni ayollar öta ehtiyotkorlik, çuqur aql-u zakovat, kezi kelganda muğombirlig-u ayyorlik ila mohirona boşqarişadi. Mayli, hiyla işlatsin, yolğon gapirsin, mulozamat qilsin, muhimi, oilada oğzibirçilik, hamjihatlik bölsin. Aytişadi-ku, yaxşilik yölida qilingan har bir amal savobdir, deb.

Heç kimga sir emas, keyingi vaqtlarda mahallalarda oilaviy nizolar soni keskin oşayotir. Turmuş qurganiga 5-10-yil tölgan, hatto endigina 1-yil tölayotgan oilalarda kelişmovçilik, nizolar uçramoqda. Sabablari turliça: xarakteri töğri kelmaganlik, ota-onani siylamaganlik, kasallik, içkilikbozlik, zöravonlik, xiyonat qiliş. Oilaviy nizolar böyiça mahalla yiğiniga murojaat qilayotganlar soni oşsa oşayaptiki, kamaymayapti. 2019-yilning şu kunigaça ovul fuqarolar yiğinida taşkil qilingan Yaraştiriş komissiyasi, “Qaynonalar Kengaşi” jamoatçilik tuzilmasi, boşlanğiç xotin-qizlar taşkiloti faollari bilan hamkorlikda 6 oilani yaraştirişga erişgan bölsak, 2 ta oilada qonuniy tarzda ajraliş böldi. Biri befarzandlik oqibatida bölsa, ikkinçisida 1 norasida tirik yetim qoldi. Buning sababçisi 2 yillik turmuşi davomida hali biri-birini tuşunib ulgurmagan, turmuş neligini anglay olmayotgan yoş er-xotingina emas, ularning tepalarida turgan, oq-qorani tanigan ota-onalari hamdir. Nevarasi ota mehriga zor bölib ulğayişida ular aybining ölçovi bormi? Qarisi bor uyning parisi bor, deyişadi. Yoinki, qari bilganini pari bilmas balki? Biroq har bir yumuşni qörquv, hadik va xavotir bilan bajarayotgan kelin xizmatlarini kim alqaydi? Şu xonadon tutumlariga könikib, örganib ketguniça uni kim suyaydi, xato qilsa kim keçiradi, kim örgatadi!? Albatta, bunda qaynona asosiy rolni bajaruvçidir.

Dilimizga oğriq beruvçi nikohdan ajralişlarning yana bir körinişi – xiyonatdir. Hozirgi kunda köpçilik oila boşliqlari, yigitlarimiz öz halovatidan keçib, oilasini boqiş ilinjida özga yurtlarda mehnat qilişayapti. Baʼzi noinsof ayollar bölsa, erining bir topganini ön joyidan tugib, farzandlarini köz qoraçiğiday asrab, tarbiyalab, özga yurtlarda musofir bölib yurgan eriga kuç-quvvat, omonlik tilab ötiriş örniga, xiyonat köçasiga kirib qolişmoqda. Qinğir işning qiyiği qirq yildan söng ham bilinadi, deyişadi. Bunday hodisalar qişloq joylarda 3 kunga qolmay bilinadi. Gap yana öşa yoşlikda bergan tarbiyaning böşligiga borib taqaladi.

Nazarimda nikohdan ajralişlar köpayişiga ota-onalarning pedagogik tajribasi, mahorati yetarli bölmayotgani ham sabab bölayapti. “Oila Kodeksi”ning 2-moddasida “içki oilaviy masalalar özaro kelişuv yöli bilan amalga oşiriladi” deyilgan jumla bor. Oila mustahkamligi avvalo er-xotin, qarindoş-tuğişganlarning özaro kelişuvida hal böladi. Oilani zöravonlik, tazyiq ötkaziş bilan saqlab qoliş mumkin emas.

Demak, katta oila bekalari, bölğusi qaynonalarni ham hozirgi tuman FHDYo bölimi qoşida taşkil etilgan “Yoş oila quruvçilar innovatsion maktabi” singari “Qaynonalar maktabi”da öqitiş – oilalar mustahkamligini taʼminlaşga omil bölsa ajab emas. Koşki, vaqtlar kelib Yaraştiriş komissiyasi aʼzolari oilaviy nizolarni hal qiliş örniga innovatsion ğoyalar, tadbirkorlik, ixtiro va tarğibotlar, namunali oilalar tarğibotçilarga aylanişsa.

Qaldirğoçning uyasi buzilganida qanday çirqiraşini, yana qayta-qayta loy suvab, tiklaşga harakat qilişini kuzatganmisiz?! Alloh yaratgan jonzotlar içida buyugi bölmiş insonlar ham şunday qilişi kerak. Qayerda oğzibirçilik, ahillik, totuvlik, mehr-oqibat, vafo-sadoqat ustunlik qilsa, öşa oila poydevori mustahkam böladi.

Ziyoda SADADDINOVA,

“Oq oltin” OFY mutaxassisi.

🎬 Videogalereya Barçasi →
«INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi ▶ «INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi 20.11.2026 Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi ▶ Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi 20.11.2026 Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda ▶ Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda 18.11.2026 BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026