21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 19:33
Jamiyat 👁 669

TILI VA KÖNGLI BIR XALQLARMIZ

TILI VA KÖNGLI BIR XALQLARMIZ

Qoraqalpoq tili özining jozibadorligi, sinonimlarga, sermazmun iboralarga va qoçirimlarga boyligi bilan ajralib turadi. Dunyoning köplab mamlakatlarida qoraqalpoq tilida sözlaşuvçi qoraqalpoq millatiga mansub insonlar yaşaşadi. Bugungi kunda qoraqalpoq tilida sözlaşuvçilarning umumiy soni 600 ming kişidan ziyodroqni taşkil etadi.

Qoraqalpoq tili – turkiy tillarning qipçoq guruhiga mansub bölib, qozoq va nöğay tillari bilan birgalikda qipçoq tillarining qipçoq-nöğay guruhçasini taşkil etadi. 1989-yil 1-dekabr sanasida qoraqalpoq tiliga davlat tili maqomi berildi. Qoraqalpoğiston Respublikasining davlat tili (özbek tili bilan birgalikda) Qoraqalpoğistonda, şuningdek Xorazm, Navoiy Buxoro viloyatlari, Qozoğiston va Turkmanistonning unga qöşni hududlarida, Rossiya Federatsiyasi va Afğonistonda ham keng tarqalgan.

Jurnalist Ye.Qanaatov muallifligidagi Özbekiston Milliy axborot agentligi saytida çop qilingan maqolada aytilişiça, dastlab qoraqalpoq tili yozuvi isloh qilingan arab imlosi asosida 1924-yilda şakllantirilgan. Davr taqozosi, ijtimoiy-siyosiy evrilişlarga köra, 1929-40-yillarda lotin, 1940-yildan 1994-yilgaça kirill imlosi asosidagi yozuv joriy etilgan. 1994-yildan qoraqalpoq yozuvi yana lotin imlosiga ötkazilgan.

Lotin yozuviga asoslangan qoraqalpoq tili alifbosidagi nomutanosibliklarni bartaraf etiş maqsadida 2009 va 2016-yillarda özgartirişlar kiritilib, uşbu özgartirişlar asosida 23 mingta sözdan iborat qoraqalpoq tilining imlo luğati tayyorlandi va uşbu imlo luğati 4 ming nusxada çop etildi.

2018-yilda esa Qoraqalpoğiston Respublikasi Vazirlar Kengaşi huzurida  Terminologiya markazi taşkil etilişi, uşbu tilni örganişga bölgan qiziqişni yanada oşirdi.

Ayni paytda Qoraqalpoğistondan taşqari Navoiy viloyatining Konimex tumanida 3 ta maktabda darslar qoraqalpoq tilida olib boriladi. 2019-2020 öquv yilidan boşlab Navoiy davlat pedagogika insitutida qoraqalpoq tili va adabiyoti bakalavr yönalişi hamda boşlanğiç taʼlim yönalişida qoraqalpoq tili guruhi oçildi. Bundan taşqari, Turkiyaning Firat, Egey universitetlarida ham talabalarga qoraqalpoq tili örgatiladi.

Tumanimizda ham qoraqalpoq tilini örganişga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Umumtaʼlim maktablarining öquvçilari, avvalo bu tilni yaxşi tuşunişlari, qolaversa, qoraqalpoq xalq ertaklari, kuy va qöşiqlarning öziga xosligi, jozibadorligi tufayli qoraqalpoq tilini tez va puxta özlaştirib olişadi. Yuqori sinflarning öquvçilari hatto qoraqalpoq şoirlari va yozuvçilarining asarlarini asliyatda öqib, bemalol özbek tiliga ögira olişadi. Ular nafaqat bu tilni maroq bilan örganişadi, balki qoraqalpoq va özbek xalqlarining bir-biriga monand urf-odat, anʼana va qadriyatlari asosida bayram tadbirlari, millatlararo totuvlikni, hamjihatlikni tarannum etuvçi döstlik keçalarini taşkil etişadi.

Ayni kunlarda 1-dekabr – qoraqalpoq tiliga davlat tili maqomi berilgan kunga 30-yil tölişi munosabati bilan tumanimizdagi öquv muassasalarida, ovul va mahallalarda ilmiy-maʼrifiy, madaniy, köngiloçar tadbirlar ötkazilmoqda.

Bölib ötayotgan maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlarda qoraqalpoq xalqining betakror folklori, urf-odat va anʼanalari, jozibador kuy-qöşiqlari, köngillarda zavq-şavq uyğotuvçi ajoyib raqslari namoyiş etilmoqda. Bu – muştarak maqsadlar yölida yaşab, mehnat qilayotgan tili, dini, eʼtiqodi va tarixi, hatto köngli ham bir özbek va qoraqalpoq xalqlarining özaro  mehr-oqibat, birodarlik, döstlik va jipslik, qondoş-qarindoşlik tuyğularining mustahkamligi tantanasidir.

Robiya YÖLDOŞEVA.

🎬 Videogalereya Barçasi →
«INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi ▶ «INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi 20.11.2026 Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi ▶ Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi 20.11.2026 Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda ▶ Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda 18.11.2026 BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026