21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 20:03
Jamiyat 👁 659

OILA QADRIYaTLARI – HAR BIRIMIZ UÇUN AZIZ

OILA QADRIYaTLARI – HAR BIRIMIZ UÇUN AZIZ

Oila – hayot şamçiroği. Uning bağri obod, çaroğon bölmoği, avlodlar bardavomligi, baxt-saodat qörğoniga aylanmoği – bu millat va xalq  farovonligi, obodonligi hamda baxtiyorligi mezonidir. Vatanning qudrati, taraqqiyoti, jahon aro obrö-eʼtibori ham köp jihatdan ana şu mezon bilan ölçanadi. Çunki oilalar tinç, farovon bölsa, mahalla, el-yurt – Vatan tinç, osoyişta, köngillar xotirjamdir. Şu bois, mamlakatimizda oilalar mustahkamligini taʼminlaş davlat siyosatining ustuvor vazifalaridan biri sanaladi.

Oila mustahkamligi haqida gap ketar ekan, sönggi vaqtlarda tez-tez takrorlanadigan oilaviy nizolar, ajraşişlar, bemavrid tirik yetim bölib qolayotgan begunoh gödaklar, şu barobarida hayotga yengil-yelpi qarayotgan yoşlar qayerdan paydo bölmoqda, nega avvallari oilaviy ajraşişlar hozirgiga qaraganda kam kuzatilgan? – degan savollar tuğiladi.

Tuman FHDYo bölimi tomonidan taqdim  etilgan maʼlumotlar bilan tanişarkanman, buning eng muhim sabablaridan biri oila qadriyatlariga munosabatning sustligida emasmikan, degan fikrga keldim. Hayotiy kuzatişlarimdan kelib çiqib aytişim mumkinki, avvallari ota-onalarimiz öğil-qizlari uçun nafaqat umr yöldoş, balki quda-qudağay tanlaşda ham öta ehtiyotkor bölganlariga köp bora guvoh bölganmiz. Eşigini oçib kelgan sovçilarning nega uruğ-aymoğini suriştirişgan? Qizi noqobil yigitning etagini tutib ketmasin, deb öğli tanlagan qizning palagi tozami, öğliga loyiqmi, biri-biri bilan gap-sözi qovuşadimi, barçasini hisobga olişgan.  Farzandlari hayotga halol-u pokiza nazar bilan kirib borişlari uçun ota-onalarning  tanlovi va qarorlari köp hollarda öta muhim hisoblangan. Hozir-çi? Hozir buning tamoman aksi! Turmuş uçun zaruriy bir sandiqqina seplar bilan uzatiladigan qizlarimizni bir emas, bir neça maşinaga yuk böladigan köç-köron bilan turmuşga berayotirmiz. Hatto vijdoni qiynalmaydigan ayrim qudalar qiz tomonga “uni olib keling, buni olib keling”, qabilida buyruqlar berişgaça borib yetişmoqda. Hali hayotda boşi oğrib bir-ikki söm pul topmagan yoş kelin-kuyov birdaniga hamma narsaga ega, bekam-u köst oila sohib va sohibalari bölib olişgaç, ularda hayotga yengil qaraş, xudbinlik kayfiyati paydo bölayotir, nazarimda.

– Yoş oilalarning ajraşib ketişlari uçun arzirli sabablar juda kam, –deydi tuman FHDYo bölimi mudiri Sanobar Xolboyeva. – 2018-yilda 1703 ta nikoh qayd etilgan bölsa, 2019-yilda bu 1707 tani taşkil etdi. Nikohni qayd etiş 4 taga oşgan. Bu quvonarli, lekin turli sabablar bilan ajraşişlar sonining oşib borayotgani açinarli. Ajraşişga qaror qilganlarni bu fikrlaridan qaytarişga qançalik urinmaylik, deyarli köpçiligi katta hayot tajribasiga ega bölgan insonlarni ham eşitişni xohlaşmaydi. Osongina ajraşib ketişadi.

Eʼtibor bering: 2018-yilda 106 ta, 2019-yilda esa 109 ta ajraşiş qayd etilgan. Şundan voyaga yetmagan farzandlari bölmagan, FHDYo bölimida, öz roziliklari bilan ajraşgan er-xotinlar 2018-yilda 6 tani taşkil etgan bölsa, 2019-yilda bu 17 taga yetgan. 91 ta oila birinçi nikohidan sud qarori orqali ajraşgan. Er-xotindan biri takroriy nikohda bölgan 1 oila ham sud qaroriga asosan ajraşib ketişgan.

Hayotiy bir misol: G. sevib turmuş qurgan oilasidagi muhitga moslaşa olmadi. Gohida bor, gohida taqçil rözğor jilovini tutib turgan qaynonasining iş örgatişlari, maslahatlarini qabul qilolmadi. Tez-tez ota-onasinikiga ketaverdi, ota-onalarini, erini eşitişni ham istamadi. Bir nafar qiz farzandi bilan oilasidan ajraşgan G. bir farzandi bilan xotinidan ajraşgan erkakka qayta turmuşga çiqdi. Ikkinçi oilasida yana bir farzandli böldi. Birinçi eridan qizi uçun aliment ololmay sarson. Eri esa birinçi xotiniga har oy sayin falon ming söm aliment pulini naqdlab beradi.

– Qattiq puşaymonman, ajraşmasam bölar ekan, – deydi G. – Men birinçi erimdan aliment undirolmay ovoraman, erim esa ajraşgan xotiniga farzandi uçun har oyda naqd pul berişni kanda qilmaydi. Erimning köngli ham, mehri ham bölingan...

Bunday köngli va mehri bölingan er-xotinlar afsuski, köp.

Oila mustahkamligini taʼminlaşda er-xotin alohida eʼtibor beradigan jihatlar talaygina. Avvalo şuni aytiş kerakki, yangi oilalarda farzand tuğilişi bilan boğliq masalalarga köpçilik er-xotin eʼtiborsizlik bilan qaraşadi. Oila şajarasining davomçisi bölgan yangi insonning dunyoga kelişini qayd etiş – öz oilasi safining köpaygani, öz vujudidan yangi avlod yaralayotgani Allohning juda katta inʼomi ekanligini unçalik teran his etavermaydilar. Köpçilik holatlarda bolaning tuğilişi muddati ötkazib qayd etiladi. Xususan, 2019-yil davomida tumanimizdagi oilalarda 4762 nafar çaqaloq dunyoga kelgan bölsa, şundan tuğilişini muddati ötkazib qayd etilganlari 218 tani taşkil etadi. Albatta, oilada farzandning dunyoga kelişi va oila aʼzolari bilan teng huquqli inson sifatida ism-şarifi qayd etilgan hujjatga öz vaqtida ega bölişini taʼminlaş ham er-xotinning oila qadriyatlariga munosabatini belgilaydi.

FHDYo bölimida nikohlarini baxtiyorlik bilan qayd ettirayotgan yoşlar közimizni quvnatib, könglimizni şodlikka töldiradi. Lekin ming-ming taassufki, ana şu baxtiyor yoşlar orasida vaqt ötib yolğiz onalar paydo bölganini, farzandi uçun aliment tölaşni unutgan otalar sudlarning eşiklariga qatnayotganini köriş juda oğir.

– Yoşlarimiz orasida, afsuski, şundaylari bor, – deydi Sanobar Xolboyeva. – 2019-yil davomida tuman FHDYo bölimida yolğiz onadan tuğilişini qayd etiş 109 tani, topib olingan, taşlab ketilgan çaqaloqlar tuğilişini qayd etiş 7 tani taşkil etdi. Otalikni belgilaş borasida ham şunday holatlarni kuzatiş mumkin. 2019-yil davomida jami otalikni belgilaş 330 ta bölib, şundan 24 tasi sud qarori asosida qayd etildi.

– Iş faoliyatimda insonning yuragini larzaga keltiradigan holatlarga duç kelaman, – davom etadi Sanobar Xolboyeva. – Taqdir sinovimi, befarzandlik tufayli sabr-toqat bilan yaşagan, özaro mehr-oqibatli er-xotinlar ajraşişga qaror qilişsa, ularni tuşuniş mumkin. Lekin hayotni, oilani öyinçoq bilgan ayrimlar bolalarini tirik yetim qilib, arzimagan sabab bilan ajraşişga qaror qilişadi. Örtada begunoh gödaklar tirik yetimlik jabrini tortişadi. Biri ögay ota, biri ögay ona turtkisi bilan yaşaşga majbur bölişadi. Yana bir toifa ayollar (asosan yoş-yoş qizlar) yengiltaklik bilan qilgan gunohlarini özlariça “yopib” bolasini taşlab ketişadi. Ana şunisi yomon, juda yomon!

Ha, azizlar, bu nainki inson zotiga isnod, balki jamiyatga, Allohning uluğ inoyatiga xiyonatdir. Kimdir yillar davomida farzandsizlik jabrini tortadi. Xudoyimdan birgina zurriyod berişini tilaşdan heç çarçamaydi. Allohim mehrimga, iltijomga bir mukofotini berar, degan umidda farzand asrab oladi. Qaysidir nobakor, notavon, közi, qalbi kör kimsaning taşlab ketgan (taşlandiq, demoqqa til bormaydi) bolasiga mehrini beradi, qalbida, közida asrab ulğaytiradi. Aslo, “taşlandiq” demaydi. Axir Allohning irodasi bilangina inson vujudida inson yaraladi, dunyoga keladi, ulğayib, balki yaxşi inson böladi, balki şu murğak jon dunyoni özgartiradi. Ehtimol...

Axir uni Alloh yaratgan. Allohning neʼmatlariga noşukurlik qiliş – tiriklikka, hayotga, hazrati Odamga xiyonat emasmi?! Bizningça, şunday!

Bugun muhabbat bilan biri-biriga boqib turgan ikki yoş köngilda ertaga biri-birini rad etgulik manfiy kuç qaydan paydo bölayotir? Albatta, loqaydlikdan, azizlar. Biri internet tarmoği orqali yana biri telefonda, birlari köça-köyda, töyda, talabalikda tanişib, oila qurayotgan yoşlarning qarorlarini qöllab-quvvatlaşda biz kattalar xato qilayotganimiz yöqmi? Dabdabali töy, qöşa-qöşa jihozlar-u, sarpo-suruqlarga bir kunda ega çiqqan yoş oila hayot, turmuş maşaqqatlariga duç kelganida biri-biriga yelka tutmoqni, oiladek muqaddas göşani obod etiş özlarining burçi ekanligini unçalik anglab yetişmayotir, nazarimda.

Ota bölib öğlimizga, ona bölib qizimizga oila qadriyatlari, turmuşning zalvorli maşaqqatlari haqida öz xatti-harakatlarimiz, oiladagi namunali tutumlarimiz, muammolar qoşidagi bosiqligimiz, samimiyatimiz bilan ibratli va sevimli bölsak, farzandlarimiz biz qurgan oila qörğoni qadriyatlarini özlariga, albatta, singdiradilar.

Robiya YÖLDOŞEVA.

🎬 Videogalereya Barçasi →
«INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi ▶ «INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi 20.11.2026 Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi ▶ Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi 20.11.2026 Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda ▶ Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda 18.11.2026 BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026