21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 20:33
Jamiyat 👁 365

MEHRNI HAYVONLARDAN ÖRGANMAYLIK

MEHRNI HAYVONLARDAN ÖRGANMAYLIK

Biz umrguzaronlik qilayotgan bu röyi zamin ne-ne talotöplarni, erk uçun kuraşlarni, xalqning qonini zulukday sörgan hukmdorlarni, zulmat qaʼrini yoritguvçi çaqmoqday gumroh qalblarni ilm nuri ila yoritmoqqa uringan maʼrifatparvarlarni körmagan, deysiz? Ha, oyoğimiz ostidagi ona zamin bizning, hatto aqlimiz bovar qilolmas voqealarning ham şohidi. Agar endi zaminga zabon bitganida bugun “bas, odamzod! Şunça körguliklarga çidadim, endi Allohning  inoyati, odam bolasining zurriyodi bunçalar xor qilinişiga çiday olmayman, közingizni kattaroq oçing, buning  oqibatini öylang”, deya naʼra tortgan bölarmidi? Ha, afsuski, zaminning zaboni yöq. Biroq, şu yilning 6-fevralida Samarqandda 21 yoşli ayol yangi tuğilgan çaqaloğini kimsasiz daraxtzorga taşlab ketganida bu zamin çidolmay tölğongan, “öz bolangdan, öz vujudingda bunyodga kelgan umring davomçisidan yuz ögirma”, deya nola qilib silkingan bölsa, ajab emas. Axir itdan ham badtarmiding, ona!?

Odatda odamlarning biron yomon xarakterini itga öxşatamiz, itga öxşab, itday bölib... kabi. Biroq öşa kuni hayvon sanalmiş it ham bu ayoldan mehribonroq, bağrikengroq ekanligini isbotladi. U onasi taşlab ketgan yörgaklangan çaqaloqni tişlab egasiga olib bordi. Xonadon egalari böyni, yuzi sal tirnalgan, tirik çaqaloqni itning oğzidan olganlarida köngillarida nelar keçgan ekan? Yo Xudoyim!.. Köz öngimga keltirolmayman...

Neça kunki, ijtimoiy tarmoqlarda öqiganim bu voqea xayolimdan nari ketmaydi, nahot odam bolasi, ayol zoti öz bolasini şunday xörlaşga qöli borsa? Nahotki, özi dunyoga keltirgan bolaga könglida begona itçalik ham mehr bölmasa?

Xayriyatki, jamiyatimizdagi odamlarning aksariyati bu voqeadan qattiq taʼsirlandi, ijtimoiy tarmoqlarda munosabat bildirganlar ham köp böldi.

Hali bu voqeaning  tafti “sovimay” turib, 10-fevral kuni Toşkent şahrining Çilonzor tumani Bunyodkor köçasi böylab oqib ötuvçi kanaldan beliga toş boğlangan çaqaloq jasadi topildi. Daraxtzorga qiş çillasida taşlab ketilgan çaqaloqning it tufayli hayoti saqlab qolingan. Biroq şifokorlar 10-15 kunlik, suvga çökiş oqibatida nafas ololmay halok bölgan, deya xulosa çiqarişgan gödakning ne aybi bor edi, uni şunçalar xor qilgulik? Bunday inson zotiga xos bölmagan öta pastkaşlikka qöl urgan kim? Özi dunyoga keltirgan begunoh norasidani bunçalik azoblay olgan ham inson  zotiga mansubmikan? Yetti yot begonalar rahm qilib, hayratda yoqa uşlab turganida rahm qilmagan tuqqanga qanday jazo loyiq? Savollar köp, savollar iztirobli.

Yaşirişning hojati yöq, keyingi yillarda arzimagan pul uçun bolasini sotayotgan, yo şunçaki qutuliş uçun biri fermer xöjaligi dalasiga,  biri hojatxonaga, biri yöl böyiga taşlab ketayotgan hollar tez-tez uçrab turibdi. Bundan ham yomoni keyingi kunlarda begunoh norasidalar joniga qasd qilişlar ham urçib borayotir. Bolasini sotayotib qölga tuşgan ota-onalar (ularning aksariyati nikohsiz tuğilgan) buni köpinça pulga muhtojligi yoki bola haqida heç kim xabar topmasidan qutulişga uringani bilan izohlaşadi. Biroq öz bolasining özi qotiliga aylanayotganlar bu qilmişini qanday izohlaşadi?

Oltiariq tumanida kiçik Farğona kanali böyidan yangi tuğilgan çaqaloqning jasadi topilgan. Şifokorlar 10 kunça yaşagan çaqaloqning ölimiga böğiş sabab bölganligini aniqlaşgan.

Toşkentda 4 yoşli qizaloqni onasining şarʼiy nikohidagi eri ayoldan öç oliş uçun 4-qavatning derazasidan uloqtirib yuborgan.

Asakada erkak oilasidagi notinçlik sabab xotinini va 16 yoşli qizini çavaqlab taşlagan.

Namanganlik erkak şarʼiy nikohidagi xotini sobiq eri bilan uçraşib yurganidan xabar topib, undan öç oliş maqsadida 12 yoşli ögay öğlini şimoliy Farğona kanaliga uloqtirib yuborgan. Bolakay “onajon, qutqaring”, deya dodlab-dodlab suvga çökib ketgan, uning ovozini eşitib yugurib kelgan odamlar norasidani qutqarişga ulgurişmagan.

Samarqandlik bir ayolning 2 farzandi, oilasi böla turib, yana bir erkak bilan köngilxuşlik qilib yurganidan xabar topgan eri uyidan haydab yuborgaç, mast holda öynaşining uyiga boradi va alamidan uning singlisining beşikda yotgan 6 oylik çaqaloğiga sakkiz marta piçoq urgan. Voqea çaqaloqning buvisi va voyaga yetmagan opasi köz öngida sodir etilgan. Biroq töğri yöldan toygan ayolga qarşilik körsatişga ularning kuçlari yetmagan.

Bunday xabarlarni öqib, dahşatga tuşişingiz, şaytonning izmida yurganlarga qanday baho berişga lol qolişingiz tabiiy. Biroq afsuski, bu qilmişlarning barçasi inson zotiga mansub kimsalar işi ekanligidan köz yuma olmaysiz.

Tan oliş kerak, jamiyatimiz qonun-qoidalari asosida ularga jazo muqarrarligi taʼminlanadi. Biroq bu bilan hayotda haqqi qolgan bolalar tirilib kelmaydida. Jazo – aybdorlarga qilmişlarini töla anglaşlariga, xatosini tuşunişlari, kelgusi hayotida soğlom fikrlay olişiga kafolat bera olmaydida. Şunisi odamni xavotirga soladi, bunday noxuş voqealardan boşqalar ham kerakli xulosa çiqarib olişadi, endi takrorlanmaydi, deb ham ayta olmaymiz. Yaratganning özi barçaga insof bersin!

Bundan ança ilgari  “hordiq.uz” saytida bir xabarni öqib, dahşatdan qotib qolgandim: Hakasiyaning Taştin degan tumanida 47 yoşli bobo, 42 yoşli buvi qöşni qişloqqa yumuş bilan ketgan qizining 11 oylik bolasi bilan yolğiz qolişgan. Er-xotin spirtli içimlik içib, kayf ustida ötirganlarida nevara injiqlik qilavergaç, uni içida gurullab olov yonib turgan peçkaga taşlab yuborib qopqoğini yopib, kayf-safoni davom ettiraverişgan.

Yana bir voqea: Hindistonda bir kambağal oilaning hali tili çiqmagan farzandi kasallik tufayli vafot etgan. Bolasini qabrga qöyib, mablaği yöqligidan davolatib ölimdan saqlab qola olmagani uçun iztirobda qaytayotgan ota-ona bola yiğisini eşitib, hozirgina kömilgan bolasi qabrini oçib körişadi. Bolada hayot nişonasi sezilmaydi. Şunda ular ovoz yonidagi qabrdan çiqayotganini anglaşadi. Politsiya iştirokida qabr oçilganida tirik çaqaloqni xumga solib kömib ketişganini körişadi. Ular çaqaloqni özlarining ölgan bolasi örniga asrab olişga, şu bola tufayli farzand doğini yengişga qaror qilişadi, şörlik ota-ona.

Avvallari buningdek voqealarni öqiganimizda “dunyoning bir çetidagi” deya könglimizga tasalli berardik, ilohim, bizning yurtimizga dorimasin, deya tilak tilardik. Afsuski, bizning xohiş-irodamizga qarşi yuqoridagi kabi holatlarning sodir bölayotgani soğlom fikrli barçani taşvişlantiradi.

Tan oliş kerak, sotilayotgan, taşlab ketilayotgan va begunoh joniga qasd qilinayotgan bolalarning deyarli barçasi nikohsiz tuğilgan norasidalar. Ularni dunyoga keltirgan yuzi qarolar esa aybini eldan yaşiriş uçun ularning qotiliga aylanib, gunohini  çandon oşirayaptilar. Ayrimlari esa yo otasining, yo onasining oila deya atalmiş muqaddas göşaga xiyonati kasriga  qolayaptilar. Nega şunday bölayapti, degan savol esa yana oiladagi ota-onaning farzandlariga yetarli tarbiya bermaganiga borib taqaladi. Öğli, qiziga oila masalalariga bağişlangan biron kitobni olib berib, öqişga tavsiya qilmay, qayda yurib, qayda turayotgani bilan işi bölmay, oilali qilişga oşiqadigan ota-onalar köp. Oila ilmini hayotdan öqiydi, deydiganlar ham köp.

Muqaddas islom dinimizda böy yetgan yigit-qizlar turmuş qurmaslaridan oldin şu qiz kelgusida mening farzandlarimga yaxşi ona böla oladi, şu yigit yaxşi oila boşliği, farzandlarimga yaxşi ota böla oladi, deya işonsagina turmuş qurişga tarğib etilgan.

Afsuski, oilaviy hayotga yengil qaraş, hayo, ibo, axloq tarbiyasi masʼuliyatini his qilmaslik köpgina muammolarga sabab bölayotganini hayotning özi körsatib turibdi.

Yana şunisi aniqki, har qanday muammoning ham yeçimini topiş mumkin, faqat bunga iştiyoq bölsa... şunda mehrni hayvonlardan örganişga  hojat qolmaydi. Axir biz hazrati insonlarmiz.

Oygul RAJABOVA,

jurnalist.

🎬 Videogalereya Barçasi →
«INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi ▶ «INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi 20.11.2026 Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi ▶ Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi 20.11.2026 Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda ▶ Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda 18.11.2026 BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026