21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 20:04
Jamiyat 👁 390

MEHNAT MUNOSABATLAPI BUZILGANDA QÖLLANILADIGAN INTIZOMIY JAZOLAP

MEHNAT MUNOSABATLAPI BUZILGANDA QÖLLANILADIGAN INTIZOMIY JAZOLAP

Özbekiston Pespublikasi Konstitutsiyasining 37-moddasi mehnat munosabatlariga bağişlangan bölib, unga köra har bir şaxs mehnat qiliş, erkin kasb tanlaş, adolatli mehnat şaroitlarida işlaş va qonunda körsatilgan tartibda işsizlikdan himoyalaniş huquqiga egadir.

Iş beruvçi va xodim örtasida mehnat intizomini taʼminlaş mehnat munosabatlarining zaruriy şarti hisoblanadi.

Mehnat intizomini buziş deganda – xodimning öziga yuklatilgan mehnat vazifalarini aybli ravişda harakat yoki harakatsizlik qiliş yöli bilan bajarmasligi yoxud lozim darajada bajarmasligi nazarda tutiladi.

Özbekiston Pespublikasi Mehnat kodeksining 174-moddasiga köra, korxonada mehnat tartibi iş beruvçi, kasaba uyuşmasi qömitasi yoki xodimlarning boşqa vakillik organi bilan kelişib tasdiqlaydigan içki mehnat tartibi qoidalari bilan belgilanadi. Mehnat intizomi halol mehnat uçun rağbatlantiriş va mukofotlaş usullari bilan normal tarzda işlaşga zarur taşkiliy va iqtisodiy şaroitlarni yaratib beriş, noinsof xodimlarga nisbatan jazo çoralarini qöllaniş orqali taʼminlanadi.

Xodimga mehnat intizomini buzganligi uçun iş beruvçi quyidagi intizomiy jazo çoralarining birini qöllaşga haqli:

1) hayfsan;
2) örtaça oylik iş haqining öttiz foizidan ortiq bölmagan miqdorda jarima.

Içki mehnat tartibi qoidalarida xodimga örtaça oylik iş haqining ellik foizidan ortiq bölmagan miqdorda jarima soliş hollari ham nazarda tutilişi mumkin;

3) mehnat şartnomasini bekor qiliş (Mehnat kodeksi 100-modda 2-qismining 3- va 4-bandlari).

Mehnat kodeksidagi 100-modda 2-qismining 3-bandiga köra xodimning öz mehnat vazifalarini muntazam ravişda buzganligi va 4-bandiga köra xodimning öz mehnat vazifalarini bir marta qöpol ravişda buzganligi mehnat şartnomasini bekor qilişga asos hisoblanadi.

Yuqorida nazarda tutilmagan intizomiy jazo çoralarini iş beruvçi tomonidan qöllaniş mumkin emas, başarti qöllanilgan bölsa ham u yuridik oqibat keltirib çiqarmaydi. Intizomiy jazolar işga qabul qiliş huquqi berilgan şaxslar (organlar) tomonidan qöllaniladi.

Har bir nojöya xatti-harakat uçun faqat bitta intizomiy jazo çorasi qöllaniladi. Qaysi intizomiy jazo turini qöllaş (tanlaş) huquqi korxona iş beruvçisiga berilgan. U sodir etilgan intizomiy nojöya harakatning oğir-yengilligini, ahamiyati, oqibatlari, xodimning şaxsiy xususiyatlarini eʼtiborga olib, özi maʼqul körgan intizomiy jazolardan birini qöllaşi mumkin.

Darhaqiqat, har bir korxona, muassasa va taşkilotning içki mehnat tartib-qoidalari bölib, unda xodimga jazo qöllaşga asos böladigan (harakat yoki harakatsizliklar), aybli qilmişlar (masalan işga uzrli sabablarsiz kelmaslik, keç qoliş, hamkasblar bilan qöpol muomalada böliş) röyxati körsatilgan böladi. Qoidaga köra har bir xodim mavjud içki tartib-qoidalar bilan taniştirilişi şart.

Demak, xulosa örnida şuni aytiş mumkinki, mehnat munosabatlariga kirişuvçi har bir xodim mehnat qonunçiligi va korxonaning içki mehnat tartib-qoidalariga amal qilişi lozim. Zero, bu öziga xos kelişuv iş beruvçi va xodim örtasida mehnat munosabatlarining adolatli örnatilişiga va jamoaviy muhitning özaro hurmat asosida saqlanib turişiga asos hisoblanadi.

J.Bekimbetov, tuman  Adliya bölimi boş maslahatçisi.

🎬 Videogalereya Barçasi →
«INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi ▶ «INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi 20.11.2026 Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi ▶ Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi 20.11.2026 Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda ▶ Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda 18.11.2026 BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026