21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 18:57
Jamiyat 👁 266

YaNGI TAHRIRDAGI QONUN MILLIY TAʼLIM TIZIMINI YaNADA TAKOMILLAŞTIRADI

YaNGI TAHRIRDAGI QONUN MILLIY TAʼLIM TIZIMINI YaNADA TAKOMILLAŞTIRADI

Prezidentimiz tomonidan 2020-yil 30-oktyabrda ötkazilgan videoselektor yiğilişida hammamiz uçun birdek muhim bölgan – taʼlim masalasi alohida eʼtiborda böldi.
Bu bejizga emas, albatta, zotan taʼlim tizimini isloh qilmay turib, milliy taʼlim standartlarini jahon standartlariga mos va yaqin qilmay turib, millat kelajagi haqida gapirib ötiriş befoyda. Buni 20-asrda qoloq davlatlar qatoridan rivojlangan davlatlar qatoriga qöşilgan köpgina Osiy davlatlari misolida körişimiz mumkin.
Şu örinda Prezidentimiz tomonidan 2020-yil 23-sentyabrda imzolangan “Taʼlim töğrisida”gi Qonunning yangi tahriri haqida qisqaça töxtalsak. Qonun 11 bob, 75 moddadan iborat bölib, eski tahriridan farqli ölaroq davlat akkreditatsiyasi, taʼlim kampusi va boşqa şu kabi yangi tuşunçalar bilan töldirildi. Qonun bilan taʼlim sohasidagi asosiy printsiplar belgilab olindiki, bu printsiplar şubhasiz mamlakat taʼlim tizimining sifat va daraja jihatdan yangi bosqiçga çiqqanligini körsatadi. Jumladan, qonunda quyidagi asosiy printsiplar keltirilgan:
taʼlim ustuvorligining tan olinişi;
taʼlim oliş şaklini tanlaş erkinligi;
taʼlim sohasida kamsitişlarga yöl qöyilmasligi;
taʼlim olişga doir teng imkoniyatlarning taʼminlanişi;
taʼlim va tarbiyaga milliy hamda umuminsoniy qadriyatlarning singdirilganligi;
taʼlim va tarbiyaning insonparvarlik, demokratik xususiyati;
taʼlimning uzluksizligi va izçilligi;
ön bir yillik taʼlimning hamda olti yoşdan yetti yoşgaça bölgan bolalarni bir yil davomida umumiy örta taʼlimga tayyorlaşning majburiyligi;
davlat taʼlim standartlari va davlat taʼlim talablari doirasida taʼlim olişning hamma uçun oçiqligi;
öquv dasturlarini tanlaşga doir yondaşuvning yagonaligi va tabaqalaştirilganligi;
insonning butun hayoti davomida taʼlim olişi;
jamiyatda pedagoglarni ijtimoiy himoya qilişning kafolatlanganligi;
taʼlim tizimining dunyoviy xususiyatga egaligi;
bilimlilik, qobiliyatlilik va isteʼdodning rağbatlantirilişi;
taʼlim tizimida davlat va jamoat boşqaruvining uyğunligi;
taʼlim faoliyati sohasidagi oçiqlik va şaffoflik kabilar örin oldi.
Qonunga köra endilikda taʼlim oliş huquqi: taʼlim taşkilotlarini rivojlantiriş, taʼlim taşkilotlarida innovatsion faoliyatni qöllab-quvvatlaş va öquv dasturlarini innovatsion texnologiyalarni qöllagan holda amalga oşiriş, işlab çiqarişdan ajralgan (kunduzgi) va ajralmagan holda (sirtqi, keçki, masofaviy) taʼlim olişni taşkil etiş, kadrlarni tayyorlaş, qayta tayyorlaş va ularning malakasini oşiriş, umumiy örta, örta maxsus taʼlimni va boşlanğiç professional taʼlimni bepul oliş, oilada yoki mustaqil öqiş orqali taʼlim olgan fuqarolarga, şuningdek, umumiy örta taʼlim olmagan şaxslarga akkreditatsiyadan ötgan davlat taʼlim muassasalarida eksternat tartibida attestatsiyadan ötiş huquqini beriş orqali taʼminlanadi.
Şuningdek, qonun çet ellik fuqarolar va fuqaroligi bölmagan şaxslarning ham haq-huquqlarini belgilab ötgan. Masalan, Qonunga köra, çet ellik fuqarolar Özbekiston Respublikasining xalqaro şartnomalariga va qonun hujjatlariga muvofiq Özbekiston Respublikasida taʼlim olişga haqlidir. Özbekiston Respublikasida doimiy yaşayotgan fuqaroligi bölmagan şaxslar taʼlim oliş uçun Özbekiston Respublikasi fuqarolari bilan teng huquqlarga ega.
Yangi qonunga köra taʼlim turlari quyidagilardan iborat:
maktabgaça taʼlim va tarbiya;
umumiy örta va örta maxsus taʼlim;
professional taʼlim;
oliy taʼlim;
oliy taʼlimdan keyingi taʼlim;
kadrlarni qayta tayyorlaş va ularning malakasini oşiriş;
maktabdan taşqari taʼlim.
Qonunning yana bir eʼtiborga molik jihati bu taʼlim oliş şakllarining zamon talablariga moslaştirilganidir. Masalan, Qonunning 15-moddasiga binoan taʼlim oliş şakllari quyidagilardan iborat:
işlab çiqarişdan ajralgan holda taʼlim oliş (kunduzgi);
işlab çiqarişdan ajralmagan holda taʼlim oliş (sirtqi, keçki, masofaviy);
dual taʼlim;
oilada taʼlim oliş va mustaqil taʼlim oliş;
katta yoşdagilarni öqitiş va ularga taʼlim beriş;
inklyuziv taʼlim;
eksternat tartibidagi taʼlim;
mudofaa, xavfsizlik va huquqni muhofaza qiliş faoliyati sohasida kadrlar tayyorlaş.
Yangi qonunda taʼlim taşkilotlari faoliyatining oçiqligi va şaffofligi ham eʼtibor berilgani ham bejiz emas albatta. Sababi zamonaviy taʼlim deganda faqat zamonaviy taʼlim binosini emas, balki uning reyting körsatkiçlari, salohiyati, taʼlim oluvçilarning ijtimoiy himoyasi va boşqaruv borasidagi imkoniyatlari ham tuşuniladi. Şunga köra, endilikda taʼlim taşkilotlari rasmiy veb-saytlarida quyidagilarni joylaştiradi:
taʼlim taşkilotining ustavi;
taʼlim beriş tillari haqida maʼlumot;
davlat taʼlim standartlari, davlat taʼlim talablari;
taʼlim faoliyatining moddiy-texnika taʼminoti haqida maʼlumot;
litsenziya (nodavlat taʼlim taşkilotlari uçun);
taʼlim taşkilotining reytingi;
taʼlim faoliyatini amalga oşiriş uçun davlat akkreditatsiyasi töğrisidagi sertifikat;
ilmiy tadqiqotlar yönalişlari va natijalari, şuningdek ularni amalga oşiriş uçun ilmiy-tadqiqot bazasi töğrisidagi maʼlumot (oliy taʼlim uçun);
taʼlim oluvçilarga stipendiyalar beriş tartibi, ularga ijtimoiy yordam körsatişning mavjudligi va şartlari töğrisidagi maʼlumot;
vaqtinça yaşaş joylarining mavjudligi va yaşaş joylarining soni, şuningdek tölov miqdori töğrisidagi maʼlumot;
pedagoglar va taʼlim oluvçilarning soni, şuningdek pedagoglarning ilmiy salohiyati töğrisidagi maʼlumot.
Xulosa örnida şuni aytiş mumkinki, qabul qilingan yangi qonun zamon talablari va xalqaro tajribani hamda milliy anʼanalarimiz va tarixiy tajribamizni hisobga olgan holda qabul qilingan bölib, qonun taʼlim sohasidagi bugungi kunning köpgina savollariga javob topib bera oladi.

M.Matyusupov, tuman Adliya bölimi boşliği.

🎬 Videogalereya Barçasi →
«INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi ▶ «INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» axborot-kutubxona haftaligiga start berildi 20.11.2026 Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi ▶ Eskirgan boğlar örnida intensiv boğlar barpo etiladi 20.11.2026 Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda ▶ Suv tarmoqlariga noqonuniy ulanişlar böyiça nazorat tadbirlari ötkazilmoqda 18.11.2026 BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026