21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 06:19
Jamiyat 👁 143

Navoiyni anglaş sari…

Navoiyni anglaş sari…

Ijtimoiy tarmoqlarda bir xabar öqib qoldim. Unda aytişiça, maktabgaça taʼlim taşkilotida Alişer Navoiy bobomizning suratini çiziş böyiça katta tarbiyalanuvçilari bilan maşğulot ötkazilgan ekan. Maşğulotxonaga Navoiyning bir neça nafar rassomlar tomonidan çizilgan suratlari qöyilgan va bolajonlarga şular asosida mustaqil ravişda surat çiziş topşirilgan.
Oçiğini aytsam, bolajonlar çizgan suratlarni tomoşa qilib, şu murğak norasidalarning könglida ham uluğ şoirga hurmat-ehtirom tuyğulari uyğonganini his qilganday böldim, özimda yöq quvondim. Navoiy dahosini anglaşga bölgan intilişlari kun kelib ularning könglida uluğ bobokaloniga munosib bölişdek ezgu niyatlar uyğonişiga asos bölsa, ajab emas.
Mana, oradan şunça vaqt ötsa hamki, Alişer Navoiy yaratgan eski özbek, fors tillaridagi asarlar barça turkiy xalqlar uçun, dunyo xalqlari uçun bebaho maʼnaviy xazina sifatida örganilmoqda. Har satri odamliylikdan, odob-axloq, tarbiya, ilmni qadrlaş, örganişga daʼvat etiş, töğrisözlik, halollik, vafo-sadoqat, döstlik kabi yuksak insoniy fazilatlardan saboq beruvçi turli janrlardagi asarlari sevib mutolaa qilinmoqda, maʼnaviy oziq bermoqda. Özining:
Odami ersang, demagil odami,
Onikim, yöq xalq ğamidin ğami
deya yozganiday, Alişer Navoiy sermahsul ijodkor bölibgina qolmay davlat arbobi sifatida ham el-yurt ğamida yaşadi, xalq dardini öz dardi deb bildi, yurti tinç, farovon bölmoği uçun kuraşdi. Öz davrida ilm-fan rivoji uçun fidoyilik qildi, qançadan-qança yoş şoirlar, tarixçilar, rassomlar, tabiblar ilm ahllariga rahnamolik qildi, el maʼmurligi uçun kuraşdi.
Şu boisdan ham Navoiy adabiy merosini, hayotiy faoliyatini örganişga ulkan eʼtibor qaratilmoqda. Har yili uluğ adib dunyoga kelgan kun munosabati bilan respublikamiz böylab Navoiyxonlik keçalari maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlar taşkil etiladi. Biroq benazir isteʼdod sohibining tabobatga doir asarlariga, faoliyatiga unçalik köp eʼtibor berilmaydi.
Maʼlumki şarq tabobati juda qadimiy tarixga ega. Şu boradagi bilimlarni umumlaştirib, öz tajribalari bilan boyitib, yangi bosqiçga olib çiqqan Abu Ali Ibn Sino kasalliklar belgilari va ularga davo çoralarini, tavsiyalarini nazm uslubida ham bayon qilgan.
XV asrda va XVI asrning birinçi yarmida xalq tabobati juda yaxşi rivojlangan va öşa davr tabiblari tibbiy asarlarini nazmda ifodalaşda ham samarali harakatlar olib borişgan.
Öşa davrda madrasalarda diniy va dunyoviy ilmlar qatori tabobatdan ham saboq berilgan. Tabobatdan Ibn Sinoning «Tib qonunlari» asari çuqur örganilgan, hududlardagi dorivor giyohlar bilan talabalar taniştirilib, ular yordamida davolaş yöllari haqida maʼlumot berilgan.
Bu doği topmagunça hazmi komil,
Badanni qilma ortiq yukka homil,
yoki
Sihat tilasang, köp yema,
Izzat tilasang, köp dema kabi.
Alişer Navoiyning satrlarini öqigan kişi uni öz zamonasining ilmli, ilğor fikrli arbobi sifatida tabobatdan ham juda yaxşi xabardor bölganligini yaxşi anglaydi. Biroq bu borada çuqurroq izlansangiz – alloma bobomizning nainki xalq tabobatidan xabardorligi balki, köpgina taniqli tabiblarning voyaga yetişida beşik bölgan Doruşşifo (Davolaş uyi)ni taşkil etganligi, öşa davrda köpgina mohir tabiblarni şu yerga töplab, xalqning salomatligi uçun birgalikda, hamjihatlikda faoliyat yuritişiga, öz ustlarida işlaşiga ham ğamxörlik qilganligini anglaysiz. U:
Va likin tibbu hikmat ham erur xöb,
Ki sihhatdur kişi jismida matlub,
yoki
Agar hikmatqa bölsa iltifoting,
Ki bölsun Nuh umriga hayoting, deya
köz öngimizda tabobatning haqiqiy tarğibotçisi sifatida ham gavdalanadi. Uning fikriça, kişi hamişa soğu salomat bölişi uçun avvalo öz mijozini bilişi, uni möʼtadil tutişi lozim. Mijozning buzilişi kasallikni keltirib çiqarişini şunday taʼriflaydi:       
Sarsaba erur hamişa bu gulşanda sarvdek,
Ozodayeki, bölsa mijozida eʼtidol.
Va yana töğri, meʼyorida ovqatlanişni biliş zarurati ham uqtiriladi:
Nekim bölsa, muzir bölğil harosan,
Ki bölğay taʼbingga muşkullar oson
yoki
Nekim bölsa mijozingga guvoro,
Anga köp mayl qilma oşkoro deydi.
Xullas, uluğ şoir va alloma bobomizning tabobat va salomatilkka doir har bir satridan özimizning soğlom va baxtiyor yaşaşimiz uçun zarur bölgan behisob yöl-yöriqlarni, tavsiyalarni olişimiz mumkin.
Özbek klassik adabiyotining yirik vakili, benazir klassik şoir Alişer Navoiyning tabobatga doir nazmiy uslubdagi asarlarini öqisangiz huddi davlatimizning xalq salomatligini yaxşilaş uçun olib borayotgan soğlom yaşaş, jismoniy faollik tarğibotiga hamohang ekanligini anglaysiz.
Alişer Navoiy asarlarining asrlar oşa öz ahamiyatini yöqotmay kelayotganining boisi ham şundadir, ehtimol.

Oygul RAJABOVA.

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026