BIROV ZOR, BIROV BEZOR...
Yaqindagina tovuğimiz jöja oçdi. Jöjalari bir-biridan yoqimtoy, bir-biridan şirin. Erkalatib, jöjalaridan birortasini qölimga olmoqçi bölsam ona tovuq yonimga qanotlarini yoygança hurpayib kelib, vajohatini körsatadi. Ona tovuq önta bolasini ortiga ergaştirib oladi-da, dalaning örtasida turib goh osmonga, goh yon-atrofga alanglab, jöjalaridan köz uzmaydi. Mabodo birorta begona muşuk yoki daydi itga közi tuşsa, “qaqağ”lagança bizga xabar beradi...
Qöşnimiz sigirini soğişidan oldin buzoqçasini ona sigirning oldiga boğlab qöyadi. Qöşni yangam to sutni soğib bölgunga qadar ona sigir buzoqçasini yalab, erkalaydi. Agarda buzoqçani yoniga boğlamasa, jonivor sut bermaydi. Xalq tili bilan aytganda “iymay” qöyadi... Mana ona mehri! Mana onalik masʼuliyati! Yaratgan Egam mehr tuyğusini jamiki maxluqotga teng taqsimlagan: Tabiatga ham, jamiyatga ham. Har ikkisiga ham ona mehri suv va havoday zarur. Har ikkisida ham onaga buyuk zot, dunyodagi eng mukammal zot deya qaraladi. Ammo, bir oğriqli savol qiynaydi. Hamma onalarni ham buyuk, deb ayta olamizmi? Bola tuqqanning hammasi onalik maqomiga loyiqmi? Afsuski, yöq!
Bugun jinoyatçilik deb atalgan jirkanç köçada yana bir jinoyat turi paydo bölib, avj olmoqdaki, ayrimlar uçun bu odatiy “biznes”ga aylanayotganday. Bu – bola oldi-sotdisi, yaʼni farzand savdosi. Yo alhazar! Insoniyat şu qadar tubanlaşib ketdimi, özi dunyoga keltirgan norasidani özi sotsa?! Bunday mudhiş jinoyatlarni OAV orqali har kuni köraverib, eşitaverib odatiy holga ham aylanib qoldi. Şu örinda, internet materiallari asosida tayyorlangan statistikaga diqqatingizni qaratmoqçiman.
Internet tarmoqlaridagi xabarlarga köra, ana şunday bolafuruşlardan bittasi A.Ö ismli ayol 2020-yilning iyul oyida öz hamşahari X.M bilan tanişib, hozirda şaroiti oğirligi va moddiy tomondan qiynalayotgani sabab pul kerakligini, buning evaziga öz farzandi – 2019-yilda tuğilgan Ö.ni 17 ming AQŞ dollariga sotişini aytadi. Va bu haqida xabar topgan IIB xodimlari tomonidan qölga olinib, ayolga 5-yil ozodlikdan mahrum qiliş jazosi tayinlanadi. Avvalroq, Sirdaryoda tört kunlik çaqaloğini 20 ming dollarga sotayotgan ayol, Xivada 4 oylik qizini 120 mln. sömga pullamoqçi bölgan hamda Namanganda 6 oylik çaqaloğini 1,9 mln. sömga sotib yuborgan turmuşga çiqmagan ayol qölga tuşgani haqida xabar berilgandi, – deyiladi ijtimoiy tarmoqlardan birida. Sönggi uç yil mobaynida Özbekistonda çaqaloq savdosi böyiça 185 ta holat aniqlangan. Uşbu jinoyatlarning asosiy sabablari onalarning ijtimoiy-moddiy jihatdan himoyasizligi va nikohsiz tuğilgan bolalar tuğilişini yaşiriş istagi ekanligi maʼlum bölgan.
Sabablarga eʼtibor bering, ijtimoiy-moddiy himoyasizlik va nikohsiz tuğilgan bolalar... Nikohsiz tuğilgan bolalar bu öz oldiga, alohida mavzu. Biroq, ijtimoiy-iqtisodiy yetişmovçilik mening nazarimda, öz tuqqan farzandini sotib yuborişga aslo sabab böla olmaydi. Şu kabi jinoyatlarni amalga oşirgan köpçilikning topib olgan gapi şu – moddiy yetişmovçilik. Sönggi yillarda böş iş örinlarini yaratiş, aholini iş bilan taʼminlaş va kambağallikni qisqartiriş böyiça davlatimiz tomonidan qançadan-qança islohotlar amalga oşirilmoqda. Tadbirkorlikka keng yöl oçilmoqda. Mana şunday imkoniyatlar yaratilgan bir şaroitda, farzandini sotib yuborişning sababi – pul tanqisligi, deyiş öta uyat. Şu örinda haqli bir savol tuğiladi. Agar bola savdosining sababi haqiqatan moddiy yetişmovçilik bölsa, u holda, bolani sotib, pulni çöntakka urgan ona şu pul evaziga vaqtinça yaxşi yaşaşi mumkindir. Lekin öşa pul tugagaç qanday kun köradi? Yana bola tuğib, yana sotadimi?!
Aslida bunday qabih jinoyatlarning asosiy sababi – dangasalik, boqimandalik, oriyatsizlikdir! Ana şu uçta salbiy illat odamlarni oson pul topiş va boylik orttiriş tomon yetaklaydi. Va oxirida sovuq panjaralar ortiga itaradi. Nima bölganda ham kimlar uçundir xulosa qilişdan yiroqmiz. Holbuki, inson hayoti davomida “muqaddima” va “xulosa”larni özi yaratadi. Demoqçi bölganim, kattalarning xatosi uçun bolalar badal tölamasligi kerak.
Aziza MADRAHIMOVA,
QDU talabasi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶