21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 12:02
Maqolalar 👁 396

SUYaKSIZ TIL – KIMLIGINGIZNI KÖRSATADI

SUYaKSIZ TIL – KIMLIGINGIZNI KÖRSATADI

Odatda uç-tört nafar odam yiğilsa, çor-atrofni “tekislaş”, yaʼni qöni-qöşni, qarindoşlarni muhokama qiliş boşlanib ketadi. Bunday damlarda “aytilgan gap şu yerda qolsin-a”, “yana meni aytdi demang”, kabi iboralar köp işlatiladi. Şuning öziyoq aytilayotgan gapning rostligiga şubha uyğotadi, odamda. Baʼzan rost gapni aytişdan ham tiyiliş lozim böladigan holatlar ham uçrab turadi.

Keyingi vaqtlarda davralardagi suhbatlar mavzui ham kengayib borayapti, menimça. Çunki katta-yu kiçikning qölida şapaloqdek “sotka,” ijtimoiy tarmoqlarda istaganiça  kezadi. Öqigan maʼnili, maʼnisiz xabarlarini xuddi biron narsa ixtiro qilgan odamday boşqalarga yetkazişga intiladi. Bunday bemaʼni suhbatlarga umrining aziz lahzalari sarf bölayotganini öylamaydi.

Eng açinarlisi, odamlarning, ayniqsa, yoşlarning xorij hayotiga taqlid qilişga, şarqona odob-axloq qoidalariga bepisand qaraşiga olib kelayapti.

Asrlar davomida özbek xonadonlarida katta yoşli odamning sözini bölmay eşitiş, gap qaytarmaslik, ovozni kötarib gapirmaslik, ularga beminnat xizmat qilişdek odob-axloq qoidalari hukmron bölib kelgan. Bu öz navbatida oilalar tinç-totuv, ahil yaşaşini taʼminlagan.

Keyingi yillarda qadriyat darajasiga kötarilgan buningdek urf-odatlarimizga, şarqona odobimizga putur yetayotgani barçaga yaqqol ayon. Çor-atrofingizga nazar solsangiz – birov-birovdan ovozini kötarib gapirişga intilayotganini körasiz. Barça sözamol. Köp gapning maʼnilisidan köra, maʼnisizi köproq bölişi tayin.

Insonning vujudida pokiza tutilişi lozim bölgan eng muhim aʼzo – bu tildir. Baʼzan tilni tiyiş, sukut saqlaş inson hayotidagi köpgina noxuş hodisalarning oldini olişi, sukut saqlagan insonning kuçliligini körsatib qöyişi mumkin. Axir Pifagorning “ha” va “yöq” sözlari juda qisqa bölsa ham ular jiddiy fikrlaşni talab qiladi”, degani bejizga emas-da.

Töğri mulohaza bilan sözlaş, öz demoqçi bölganini şirin suxanlik bilan aytiş ham yuksak odob belgisi. Kişining lutfi uning kimligini ayon qilib turadi. Zero, jumlai jahonni, barça jonzotlarni yaratgan uluğ zot insongagina zabon, aql-idrok ato etgan. Bas, şunday ekan, öylamasdan gapirişdan, bemaʼni, foydasiz sözlarni gapirişdan tiyilişimiz ham zarur. Zero, tiliga hokim bölolmagan kişi söng puşaymon yeydi.

Aytişlariça bir donişmanddan qizini uzatayotgan kişi unga yangi oilasida özini qanday tutişi lozimligi xususida nasihat berişni sörabdi. Donişmand unga: “Közing kör, tiling soqov, quloğing kar bölsin”, deb javob bergan ekan.

Qissadan hissa şuki, odam körgan yo eşitganini, öqiganini hammaga aytaverişi (agar boşqalarga manfaati bölmasa) şart emas. Tilim bor, deb unga erk beravermasdan sukut saqlaş ham baʼzan inson qadrini oşiradi. Fikrimga qöşilasizmi, aziz gazetxon?

Oygul RAJABOVA.

 

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026