YoShLARGA ERTA TURMUSh QURIShNING SALBIY OQIBATLARI TUShUNTIRILDI

Amudaryo tumanidagi amunews.uz veb-sayti tahririyatining mahallalarda, oilalarda ijtimoiy-maʼnaviy muhit barqarorligiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi holatlarning oldini olishga qaratilgan “Sogʻlom muhit – sogʻlom hayot” nomli grant loyihasi doirasida yoshlar oʻrtasida erta turmush qurishning oldini olishga bagʻishlangan davra suhbati oʻtkazildi.

26-dekabr kuni Yangiobod mahallasidagi 87-sonli maktabda oʻtkazilgan ushbu tadbirda Ayollarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish Qoraqalpogʻiston Respublikasi tumanlararo markazi direktori Gavhar Chimbaychiyeva, tuman Ichki ishlar boʻlimining xotin-qizlar masalalari boʻyicha katta inspektori Inobat Oʻrozmatova, tuman Tibbiyot birlashmasi Koʻp tarmoqli markaziy poliklinikasining qizlar salomatligi boʻlimi shifokori Guliston Aqnazarova hamda mahallaning nuroniy onaxonlari qatnashishdi. Shuningdek, loyiha ijrochilari, tumandagi OAV xodimlari, maktab hamshirasi Nazokat Sobirova, oʻqituvchi va oʻquvchi-qizlar ishtirok etishdi.

Tadbirni 87-sonli maktab direktorining maʼnaviy-maʼrifiy masalalar boʻyicha oʻrinbosari Mahbuba Madaminova ochib berdi hamda tadbir maqsadi haqida soʻzlab, ishtirokchilarni tanishtirdi. Shundan soʻng, loyiha ijrochilari www.amunews.uz veb-saytining “Sogʻlom muhit – sogʻlom hayot” grant loyihasi doirasida amalga oshirilayotgan tadbirlar haqida maʼlumotlar berishdi va ushbu tadbirlarning yoshlar dunyoqarashi, maʼnaviyatini yuksaltirishda muhim ahamiyat kasb etayotganini aytib oʻtishdi.

Tuman Ichki ishlar boʻlimining xotin-qizlar masalalari boʻyicha katta inspektori Inobat Oʻrozmatova voyaga yetmaganlar tomonidan sodir etilgan huquqbuzarliklarga nisbatan belgilangan qonuniy choralar, yoshlar oʻrtasida uchraydigan erta turmush qurishning salbiy oqibatlari haqida batafsil soʻz yuritdi. Shuningdek, erta nikoh va erta tugʻuruq kabi salbiy holatlarning oldini olish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksiga, Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi Kodeksiga va Oila Kodeksiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilgani, erta nikohning oldini olish, fuqarolarning huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yanada oshirish hamda jamiyatda ayollarning ijtimoiy va huquqiy mavqeini mustahkamlash, aholining reproduktiv salomatligini yaxshilashga qaratilgan mazkur hujjatlarga asosan nikoh yoshi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablarini buzganlik uchun javobgarlik belgilangani haqida maʼlumot berdi. Oila kodeksining 15-moddasiga asosan nikoh yoshi erkaklar va ayollar uchun oʻn sakkiz yosh etib belgilangani, bu yoshda yigit va qiz jismoniy jihatdan ham oila qurishga tayyor boʻlishi, biroq hayotiy, oilaviy maʼsuliyat jiddiy masala ekanligini hisobga olgan holda qizlarga 20-21 yoshdan, yigitlarga 23-24 yoshdan turmush qurish maqbul hisoblanishini tushuntirdi.

Tuman Tibbiyot birlashmasi Koʻp tarmoqli markaziy poliklinikasining qizlar salomatligi boʻlimi shifokori Guliston Aqnazarova ham 15-16 yosh hali oʻsmirlik davri sanalib, bu vaqtda qizlar ruhan hamda jismonan toʻliq rivojlanmagan, shaxs sifatida toʻliq shakllanmaganligi tufayli organizm homiladorlik, tugʻruq va sogʻlom farzandni dunyoga keltirishiga toʻlaligicha yetilmagan boʻlishini kuyunchaklik bilan soʻzladi. Erta turmush natijasidagi erta farzand koʻrish yosh ona va undan tugʻilajak bola salomatligiga maʼlum darajada xavf tugʻdirishini taʼkidlab, ona va bola oʻlimi koʻrsatkichi ham boshqa yoshdagilarga nisbatan erta turmush qurgan ayollarda koʻproq kuzatilishini eʼtirof etdi.

Ayollarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish Qoraqalpogʻiston Respublikasi tumanlararo markazi direktori Gavhar Chimbaychiyeva esa yigit-qizlarning turmush qurish yoshi oila mustahkamligiga taʼsir koʻrsatuvchi asosiy omillardan biri ekanligini, tumanda aholi oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini ommalashtirish, tibbiy madaniyatni oshirish va yoshlarning nikohga oid tushunchalarini kengaytirish, qarindoshlar oʻrtasidagi va erta nikohlarning oldini olish borasida tizimli ishlar amalga oshirilayotganini aytib oʻtdi. Undan tashqari, erta nikoh qurgan oilalarning aksariyati hayotining ikkinchi yoki uchinchi yillaridayoq ajralib ketishini, bunday holatlar yosh oilalarda koʻpincha tibbiy, psixologik, ijtimoiy muammolar paydo boʻlishi bilan bogʻliqligini taʼkidladi.

Tadbir davomida mahallaning nuroniy onaxonlaridan taʼlim sohasi faxriylari Ziyoda Xalillayeva va Turdigul Qurbonboyevalar ham oʻz hayotiy tajribalaridan kelib chiqib, qizlarga pandu-nasihatlar qilishdi. Nikoh va oila masalasiga ota-onalar ham doimo katta ahamiyat berishlari lozimligini, ilmli va kasb-hunarli ayolgina komil insonni tarbiyalay olishini, erta, voyaga yetmasdan turmush qurganlarning aksariyati ota-onasining qaramogʻida yashashi yoki turmushiga darz ketishini hayotda koʻp kuzatishganini aytishdi. Yigit-qizlarning erta turmush qurishi, katta hayotga tayyor emasligi, oʻzaro kelisha olmaslik, muomala madaniyatining shakllanmagani, roʻzgʻor ishlarida uquvsizlik kabi jihatlar oqibatida ayrim oilalar buzilib ketishiga sabab boʻlishini qayta-qayta taʼkidlashdi.

www.amunews.uz veb-saytining “Sogʻlom muhit – sogʻlom hayot” grant loyihasi doirasida tashkil etilgan davra suhbati davomida yoshlar shu kabi maʼruzalarni tinglab, kerakli maʼlumotlarga ega boʻldilar.

O.Xudoyberganova.