Atrof - muhit muhofazasi – hammaning işi
Yurtimizga bahor kirib keldi. Tumanimizning har bir qariç yerini obod etiş, kökalamzor boğ-böstonga aylantirişdek xayrli iş bugun eng qizğin pallaga kirdi.
Xöş, tumanimizdagi ovullar hududidagi suv yöllarini tozalaş, ularning muhofaza hududlarini obodonlaştiriş, tomorqa xöjaliklarida ertagi ekin turlarini ekiş, dov-daraxtlarga şakl beriş işlari qanday olib borilmoqda? Tuproq ekologiyasini, atrof-muhit muhofazasini yaxşilaşga eʼtibor qay darajada?
Quyida Dörman, Xolimbeg hamda Qiliçboy ovullarida bu borada qanday işlar olib borilayotganligi bilan tanişamiz. Demak, bizning suhbatdoşlarimiz OFY raislari.
Ş.Samanlarov, Qiliçboy OFY raisi:
- Ovulimizda obodonlaştiriş va kökalamzorlaştiriş işlari fevral oyidanoq boşlab yuborildi. Suv yöllarining muhofaza hududini yanada boyitiş maqsadida, töronğil, jiyda, jigildak kabi tabiiy ravişda ösib, köpayuvçi manzarali daraxtlarning kesilişiga yöl qöyilmayapti. Hududda tomorqa yerlardan samarali foydalanişga katta eʼtibor qaratilgan bölib, yölaklarning tomorqa yerlariga qöşib yuborilişiga çek qöyildi. Obodonlaştiriş va kökalamzorlaştiriş böyiça 2014-yilda 6000 dan ortiq manzarali, mevali daraxtlar hamda gul köçatlari ekilgan bölsa, 2015-yilda 6500 tup turli xil köçatlar ekiş rejalaştirildi. Ayni kunda köçat ekiş işlari qizğin pallaga kirdi.
Hududda daydi itlarga qarşi kuraşiş va xonadonlardagi itlarni vaqtida emlaş, hujjatlaştiriş böyiça DSENM xodimlari bilan, obodonlaştiriş boşqarmasi va OFY masʼullari hamkorlikda iş olib borişmoqda. Bundan taşqari, aholi tomorqa yerlaridan unumli foydalanişiga alohida ahamiyat beriladi. Tomorqa yerlaridan foydalaniş imkoniyati bölmagan, özgalar yordamiga muhtoj fuqarolarga homiylar biriktirilib, hududdagi taʼlim muassasalari öquvçilari yaqindan yordam körsatmoqdalar. Ovulimizda ijtimoiy-maʼnaviy muhit barqarorligini taʼ-minlaş maqsadida hududda joylaşgan çegara qöşinlari harbiy qismi profilaktika nozirlari, "Mahalla posboni” jamoatçilik tuzilmasi rahbari, DSENM, QVP hamda korxona, taşkilot-muassasalar xodimlari bilan hamkorlikda iş olib bormoqdamiz. Yiğin hududida 2 ta axlat taşlaş joyi taşkil qilingan. Yiğilgan axlatni aholi punktlaridan uzoqqa çiqarib taşlaş uçun Qiliçboy MMTP tomonidan transport vositasi ajratilganligi ovul hududining yanada şinam va toza bölişini taʼminlamoqda.
M.Xolmurodov, Xolimbeg OFY raisi:
- Bizning Xolimbeg ovulimiz qardoş Turkmaniston Respublikasi bilan çegara hududda joylaşgan. Tumanimizdagi boşqa taşkilotlar bilan juda köp masalalarda ijtimoiy şeriklik tamoyillariga asosan hamkorlik qilamiz. Ayniqsa, hududimizni obodonlaştiriş va kökalamzorlaştiriş, suv yöllarining muhofaza hududini toza saqlaş, ovul köçalarini zamonaviy meʼmorçilik qoidalariga asoslangan holda tartibga keltiriş borasidagi işlarni amalga oşirişda hududimizdagi umumtaʼlim maktablari, QVP hamda tuman DSENM xodimlari bilan hamkorligimiz yaxşi natijalar bermoqda. Xususan, ötgan yil davomidagi ijtimoiy şeriklik asosida 7-marta turli xil yönalişlar böyiça reydlar ötkazdik. Ana şu reydlar jarayonida hududda tuproq ekologiyasining buzilişi, suv yöllari muhofaza hududlarining ifloslanişiga, şuningdek, tabiiy ravişda ösib, köpayuvçi töronğil, jigildak, qoramon kabi daraxtlarning noqonuniy kesilişiga keskin çek qöyildi.
Xolimbegliklar nihoyatda mehnatkaş, fidoyi, işning közini biladigan xalq. Şu bois, öz tomorqasi, ovul köçalarini kökalamzor hududga aylantiriş maqsadida har yilgi köçat ekiş mavsumini uyuşqoqlik bilan ötkazişadi. Ötgan yil bahorda ekilgan 15 ming 200 dona daraxt qalamçalari, 5400 tup mevali, 10600 tup manzarali daraxt hamda 1003 tup gul köçatlarining 95 foizi unib-ösib, tuproqqa ildiz otganining özi ovulimiz ahlining boğ-roğ yaratişga qançalik ixlos bilan yondaşişidan yaqqol dalolatdir.
Har yili bahorda 35 km. uzunlikdagi ariqlar fuqarolar tomonidan haşar yöli bilan tozalanadi. 12-13 ming tup daraxtlarga şakl berilib, ovul hududida axlatlar töplanib qolişiga umuman yöl qöyilmaydi. Ayni şu kunlarda ovul hududini obodonlaştiriş işlari yanada qizğin pallaga kirgan.
Murod Qurbonboyev, Dörman OFY raisi:
- Xalqimizda bir ibratli ibora bor: "tuğilgan yering – oltin koşonang”, -deyişadi. Haqiqatan ham biz ostona hatlab uyimizdan, tuğilgan yerimizdan salgina olis ketsak, özimizni juda ğarib his etamiz. Ovulimizni bir kundayoq soğinib qolamiz. Şu bois, yuragimizdagi tuğilgan yerga bölgan muhabbatimizni özimizning yaxşi işlarimiz bilan ifoda etgimiz keladi.
Bizning ovulimiz bir tomondan qardoş Turkmaniston Respublikasi, bir tomondan Xorazm viloyati bilan çegaradoş. Özaro totuv va ahillikda yaşayotgan dörmanliklar uçun boğ yaratiş bobomeros odat. Har bir xonadonning öz tomorqa yeri bor, şu yerning bir qismi esa serhosil boğ.
Sönggi yillarda Dörman ovuli yanada gözallaşdi. Sababi, ovul hududidagi suv yöllari qayta qazilib, qirğoq böylari obodonlaştirildi. Aholi yaşaş joylariga yaqin joydagi suv yöllarining muhofaza hududlaridagi dov-daraxtlarga şakl berilib, şu yilning 14-15-mart kunlari bölib ötgan umumxalq haşarida barça daraxt tuplari ohaklandi. Daraxtlarga bunday işlov beriş har xil zararkunanda haşarotlarning urçişiga çek qöyadi. Ayniqsa, aholi tomorqasidan çiqadigan xazonlar, har xil çiqindilar aralaş nombor öğit qilingani, tomorqalar hosildorligini oşirişda muhim ahamiyat kasb etadi.
Hududdagi katta-kiçik suv yöllarining qirğoqlarini yemirilişdan saqlaş maqsadida 15 joyga maxsus buramali kötarma bögat (şandor)lar örnatildi. Bu esa aholining tomorqa xöjaligi yerlarini suğorişdagi muammolarga barham berdi. Aholi hisobidagi 10,3 gektar yerdagi tomorqa yerlaridan unumli foydalaniş xalqimiz turmuş tarzining yanada yaxşilanişiga imkon yaratmoqda. Çunki bizning dörmanliklar boğdorçilik, poliz va sabzavot mahsulotlarini, don-dunni öz tomorqalarida yetiştiradilar, özlaridan ortganini bozorlarga olib çiqadilar. Şu bois, ovul ahlining turmuş farovonligi yil sayin yuksalib bormoqda.
Şu kungaça 37800 tup turli xil mevali va manzarali daraxt hamda gul köçatlari ekilib, parvarişi boşlab yuborildi. Ovul ahli uçun xonadonlardan çiqadigan axlatni zararsizlantirib, foydali nombor öğitga aylantiriş, maişiy çiqindilarni olib taşlaş aslo muammo tuğdirmaydi. 2 joyda maxsus axlat taşlaş joyi qurilib, yiğilgan maişiy çiqindilar öz vaqtida olib taşlanmoqda.
Hududda tuman Veterinariya bölimi, DSENM hamda obodonlaştiriş boşqarmasi xodimlari bilan hamkorlikda olib borilgan ekologik nazorat tadbirlari ham öz samarasini bermoqda. Daydi itlar yöqotilib, xonadonlardagi çorva mollari, parranda va asralgan itlar öz vaqtida emlanib, xavfsizlik çoralari körildi. Bu esa ovul hududida soğlom turmuş tarzini qaror toptirişda muhim omil bölmoqda.
Suhbatni jurnalist Robiya Yöldoşeva yozib oldi.
(Foto - http://www.fikr.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶