БОТУЛИЗМ КАСАЛЛИГИ ИНСОН УЧУН ХАВФЛИ
Озиқ-овқат маҳсулотларидан нотўғри фойдаланиш оқибатида инсоннинг бебаҳо бойлиги бўлган соғлигига зарар етиши мумкин.
Ботулизм – лотинча “ботулус” сўзидан олинган бўлиб, “колбаса” деган маънони билдиради. Ботулизм касаллиги ўткир юқумли касаллик бўлиб, меъда-ичак, марказий асаб тизими, хусусан, орқа мия ва узунчоқ миянинг зарарланиши билан характерланади. Ботулизм касаллиги қўзғатувчиси колбаса истеъмол қилиб, заҳарланган бемор организмидан топилган.
Ўша йили унинг эпидемиологияси ва клиникаси матбуотда ёритилган ва унга ботулизм номи берилган. Бу касаллик аксарият ҳолларда уй шароитида тайёрланган консерва маҳсулотларини истеъмол қилиш натижасида юзага келишини кўпчилик жуда яхши билади. Ботулизм микроби консерваланган озиқ-овқат маҳсулотларида кислородсиз муҳитда тез кўпаяди.
Озиқ-овқат маҳсулотларига ботулизм қўзғатувчилари турли йўллар билан ўтади. Масалан, гўштга ҳайвон сўйилаётганда, нимталанаётганда, балиқларга эса тутилаётганда, тирналган, жароҳатланган тери қопламаларидан ёки ичакларидан тушиши мумкин. Кўп ҳолларда ботулизм тузланган балиқлардан тарқалади. Сабзавот, мевалар ва қўзиқоринларга ботулизм қўзғатувчиларининг споралари асосан тупроқдан ўтади.
Бугунги кунда юртимиздаги савдо мажмуаларида саноат усулида белгиланган санитария қоида ва меъёрлари асосида ишлаб чиқарилган консерва маҳсулотларининг барча турлари мавжуд. Ишлаб чиқариш корхоналарида консерва маҳсулотларини автоклав аппарати ёрдамида 2 атмосфера босимда, яъни, 132 даража ҳароратда зарарсизлантирилади ёки стерилизация қилинади. Уй шароитида эса бундай шароит яратиш мушкул ва бу консерваларни эса кафолатли деб бўлмайди.
Консерваларни истеъмол қилингандан сўнг, 2 соат, баъзан 3-4 кун ўтгач, заҳарланиш аломатлари кузатилади.
Ботулизм касаллигида қуйидаги клиник белгилар пайдо бўлади, яъни, оғиз қуриши, кўнгил айниши, ҳолсизланиш, қайт қилиш, кўришнинг хиралашиши, жисмларнинг иккита бўлиб кўриниши, қорин соҳасида оғриқ юз бериб, ютиш ва гапириш қобилияти пасаяди, бўйин ва оёқ мушаклари заифлашиши каби белгилари кузатилади.
Ботулизм касаллигини даволаш ҳамда асоратларининг олдини олишда ягона йўл – шифокорга ўз вақтида мурожаат қилишдир. Беморни уй шароитида ўзи билганича даволаш оғир асоратларга олиб келиши мумкин.
Дурбек Бобожонов,
туман Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат
саломатлиги маркази санитария-гигиена бўлими мудири.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
