TUĞILGANLIK HAQIDA GUVOHNOMA QANDAY TARTIBDA BERILADI?
Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 14-noyabrdagi 387-son qarori bilan tasdiqlangan Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etiş qoidalarining nikohda bölmagan ota-onadan tuğilgan bolaga otalikni belgilaş ota va onasi (agar otasi voyaga yetmagan hisoblansa, u holda qonuniy vakili) tomonidan birgalikda berilgan arizasi yoki sudning qonuniy kuçga kirgan hal qiluv qarori asosida FHDYo organida amalga oşiriladi.
Otalikni belgilaş töğrisidagi ariza tuğilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvini qayd etgan FHDYo organiga beriladi. Otalikni belgilaş ariza berilgan kuni ota-onasining iştirokida amalga oşiriladi.
Otalikni işonçnoma böyiça belgilaşga yöl qöyilmaydi. Agar otalik bolaning tuğilganligi qayd etilgandan söng belgilansa, otalikni belgilaş haqidagi arizaga yoki sudning uşbu masala yuzasidan qaroriga bolaning tuğilganlik haqidagi guvohnomasi ilova qilinadi.
Ota-onaning birgalikdagi arizasi bölmagan taqdirda otalik (agar otasi yoki onasi voyaga yetmagan bölsa) ota-onalardan biri yoki vasiylik va homiylik organining daʼvo arizasi böyiça sud tartibida belgilanişi mumkin.
Bolaning tuğilganligi haqidagi dalolatnoma yozuviga otasi töğrisidagi maʼlumotlar sud qaroriga asosan kiritiladi. Bu holda FHDYo organiga qonuniy kuçga kirgan sud qarori va bolaning tuğilganligi haqidagi guvohnomasi taqdim etiladi.
Otalikni belgilaş haqidagi ariza maxsus şaklda bölişi, unda körsatilgan barça savollarga aniq va töliq javob bölişi lozim. Ariza FHDYo organida imzolanadi, undagi maʼlumotlar arizaçining şaxsini tasdiqlovçi hujjat bilan soliştirib köriladi. Har bir ariza uning tuşgan kunida röyxatga olinadi.
10 yoşga tölgan va katta yoşdagi bolaga nisbatan otalik uning roziligi bilan belgilanadi. Bunda bolaning roziligi ota-onasi tomonidan berilgan arizada uning şaxsiy imzosi bilan ifodalanadi va uning imzosi FHDYo organi xodimi tomonidan tasdiqlanadi.
FHDYo organi otalikni belgilaş haqidagi ariza asosida tuğilganlik haqidagi dalolatnoma yozuviga tegişli özgartirişlar kiritadi. Otalik, bolaning otasi boşqa ayol bilan qonuniy nikohda turganligidan qatʼi nazar, belgilanadi. Şu sababli otalikni belgilaşda uning xotinining roziligi talab etilmaydi.
Agarda çaqaloqni dunyoga keltirgan ona bolasining otasi bilan munosabatlari buzilib ketgan bölsa ham, farzandiga qonunda belgilangan tartibda tuğilganlik töğrisidagi guvohnomani olişi mumkin.
Özbekiston Respublikasi Oila kodeksining 206-moddasiga asosan bolaning tuğilganligini qayd etiş uçun bola tuğilganligi haqidagi tibbiy maʼlumotnoma, ota-onaning oilaviy ahvoli va şaxsini tasdiqlovçi hujjatlar taqdim etiladi.
Bolaning tuğilişini bir oylik muddat içida qayd etiş zarur. Çunki bolaning fuqarolikka ega bölişi va uning ota-onasi kim ekanligini tasdiqlovçi şaksiz dalil bu bolaning tuğilganlik haqidagi guvohnomasi hisoblanadi.
Bola qonuniy nikohda turgan ota-onadan tuğilganda uning tuğilişini rasmiylaştiriş ortiqça muammolar keltirib çiqarmaydi. Lekin bu hayot, unda turli xil muammolar ham mavjud bölişi mumkin. Bola qonuniy nikohda turmagan ota-onadan tuğilgan holatlar ham uçrab turadi. Bunday vaziyatda uning tuğilişini rasmiylaştiriş quyidagiça amalga oşiriladi:
Agar ayol qonuniy nikohda turmagan bölsa, şuningdek, otaning bolani tan olgan holati mavjud bölmasa, farzandining tuğilganlik holatini rasmiylaştiriş yolğiz ona tartibida rasmiylaştiriladi.
Bunda tegişli FHDYo bölimiga onaning şaxsni tasdiqlovçi hujjati va yozma arizasi taqdim etiladi. Bunday hollarda bolaga onaning familiyasi böyiça, bolaning ota ismi onaning oğzaki körsatmasiga asosan, otaning familiyasi ham onaning familiyasi böyiça körsatiladi, yaʼni Oila kodeksiga asosan bolaning tuğilganlik holati yolğiz ona sifatida rasmiylaştirilgan hollarda ham ota haqidagi maʼlumotlar oçiq qoldirilmasligi körsatib ötilgan. Lekin şuni nazarda tutiş kerakki, bunday hollarda bola faqat ona va uning qarindoşlariga nisbatan özaro huquq va burçlarga ega böladi. Otaga nisbatan bolaning heç qanday huquqlari mavjud bölmaydi. Lekin bola qonuniy nikohda turmagan ota-onadan tuğilgan hollarda bolaning onasi töğrisidagi yozuv onaning arizasiga köra, otasi töğrisidagi yozuv esa bolaning otasi va onaning birgalikdagi arizasi böyiça yoziladi, yaʼni otalikni belgilaş haqidagi arizasiga asosan ota haqidagi maʼlumotlar yozilişi qonunda közda tutilgan. Otalikni belgilaşda bola manfaatlari inobatga olingan holda, erning qonuniy nikohdagi xotinining roziligi talab etilmaydi. Otalikni belgilaş hollarida otalik belgilangan bola qonuniy nikohda tuğilgan bola bilan bir xil huquq va majburiyatlarga ega böladi. Meros va mulk huquqlarida otalik belgilangan bolalar bilan qonuniy nikohdan tuğilgan bolalarning huquqlari tengdir. Otalikni belgilaşni – bu bola manfaatlari uçun, şuningdek, bolaning onasi sifatida ayol manfaatlarini ham himoya qiladigan mexanizm sifatida tuşuniş maqsadga muvofiqdir.
Ota-onalar bolaning birinçi huquqiy hujjati bölgan tuğilganlik haqidagi guvohnomasini öz vaqtida oliş masalasiga alohida eʼtibor qaratişlari va bu farzandning kelajagiga qöyilgan tamal toşi ekanligini bilişlari lozim.
Mohira Eşmuradova, tuman FHDYo bölimi inspektori.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶