ÖJAR QAYNONA VA AHIL OVSINLAR
(Bölgan voqea)
Şarifa ena uç öğil östirdi. Öğillarining uçovi ham öqimişli, davlat idoralarida işlaşadi. Şuning uçunmi, kelin tanlaşda ham öğillarining köngliga qarab ötirmadi, öqimişli, kasb-korli qizlarga oğiz soldi. Ikkala kelinning biri şifokor, biri esa pillaçilik sohasi agronomi. Nima böldi-yu kenja öğli Abrorjon öz aytganidan qaytmadi, kollejni tikuvçilik yönalişi böyiça tugatgan qizni tanladi. Tağin qöşni tumandan.
Tibbiyot oliygohini tugatib qöşni tumanda işlab yurgan Abrorjon Şodiyaxondan boşqasiga uylanmasligini aytganida tepa soçi tikka böldi.
– Qöysang-çi, kampir, – dedi umr yöldoşi Tangri bobo uni fikridan qaytariş uçun, – hozirgi zamonda yoşlarning köngliga qaramasak bölmaydi. Suriştirdim, juda-a yaxşi oilaning qizi ekan. Axir öğling ham aqlsiz emas-ku!
– Men qayoqdagi öqimagan qiz uçun Abrorjonimni döxtirlikka şunça yil öqitdimmi? – qizişdi Şarifa ena.
– Hov, kampirjon, – kuldi Tangri bobo, – mening onam rahmatlik seni kelin qilayotganlarida Tangriboy öğlimni falon yil öqitdim, Şarifa öqimagan ekan, demagan edi-ku!.
– Bu boşqa masala...
– Öğlingga kelganda “masala” özgarib qoldimi?
Tangri bobo kampirining nozik jihatiga işora qilgandi. Şarifa ena jim bölib qoldi.
Baribir töydan söng ham Şarifa ena öziça “öqimagan kelin”ga unçalik röyxuşlik bermay yurdi. Rözğori bölak katta kelini Nasiba şifokor bölgani uçunmi, sal şamollasa ham yotib oladi-da, qönğiroq qiladi. Boyaqiş kelin işdan çiqib ham, işiga borayotib ham qaynonasining ahvolidan xabar olişni kanda qilmaydi. Ikkinçi kelini esa uç farzandini boğçaga taşlab, işga çiqib ketaveradi. Bolalarni boğçadan Tangri bobo yoki Şarifa ena olib kelişadi. Pilla qurti parvarişi mavsumida-ku pillaçi kelin keça-kunduz tinim bilmaydi. Bunday paytlarda oşxona-yu, barça uy yumuşlari, bola tarbiyasi ham Şarifa enaning öziga qoladi. Abrorjon uylangaç, Şarifa enaning kun tartibi özgardi. Yangi keliniga unçalik röyxuşlik bermagan Şarifa enaning joni orom topdi.
– Oyoq-qöli çaqqongina ekan, öqimagan bölsayam, –dedi bir kuni çoliga.
– Nima, öqiganning oyoq-qölida avtomobilnikiday tezlikni oşiradigan murvat böladimi, qiziqsan-a, kampir, – yarim hazil, yarim çin gapirdi Tangri bobo. – Şu qiliğingni qöy endi, uyat böladi.
– Şunça yil döxtirlikka öqigan bolamni aytaman-da, otasi, öziga öxşagan diplomli qizga...
– Bas qil, – jahli çiqdi Tangri boboning, – sening ham diploming yöq edi, men ham falon yil öqib döxtir bölgan edim. Nima, sen ham mening tengim emasmiding? Yoki uyingga qaytarib yuborişim kerakmidi?
Şarifa ena öpkalaganday, çoliga orqa ögirib ötirib oldi. Şunda oçiq turgan oşxona eşigi oldida Şodiyaxonning barça gapni eşitib, asta uy tomon yönalganiga közi tuşdi-yu, çoliga jahl bilan aytmoqçi bölgan gapi böğzida qoldi.
Abrorjon öziga umr yöldoş tanlaşda yanglişmagandi. Şodiya aqlli, şu bilan birga öz kasbining ustasi, öta mulohazali qiz edi. Qisqa fursat içida butun mahalla ahlining “çevar kelin”iga aylandi. Kun böyi uy-rözğor işlaridan ortib, baʼzan keçalari iş tikdi. Qaynotasi yordami bilan mahalla guzaridan ikki xonali qarovsiz uyni ijaraga olib, çevarlik işini kengaytirdi. Yoş kelinçaklar, qizlarga iş örgatdi. Ikki-uç yil içida çevarlik ustaxonasiga 6-7 ta yangi rusumdagi tikuv maşinalari örnatdi. Farzandli bölgaç, biçiş-tikiş işlarini şogirdlari orqali boşqardi. Faoliyat kölami kengayib, qöşni mahallada, Manğit buyum bozorida özi tayyorlagan kiyim-keçaklar bilan savdo qiluvçi ikkita dökon işini yölga qöydi.
– Imorating bitdi, qolgan-qutganini özlaring köçib borib, eplab olasizlar, – dedi bir kuni pillaçi kelini Zubaydaga Şarifa ena.
– Hozir pilla mavsumi bölsa, bolalar bilan...
– Hay, bolam, – kelinini gapirgani qöymadi Şarifa ena, – öqib-öqib, keça-kunduz yugurib-yörtasan, sening xizmatingni qilayinmi, bola-çaqangnikinimi? Endi öz aravangni özing tort.
Qaynonasining gapi kelinga oğir botdi. Doim ikki kelinim ham oliy maʼlumotli, deb kökragiga urib yuradigan qaynonasini tanimay qoldi. “Birov nimadir dedimikan?” öyladi içida. Lekin sirtiga çiqarmadi. Şarifa ena qatʼiylaşdi. Hafta ötmay, ikkinçi öğlining ham rözğorini bölakladi.
Şunday kunlarning birida şifokor kelini oyoği qayrilib ketib, töpiğidan sindi. Şifoxonada bir hafta davolangaç, uyiga qaytdi-yu, rözğorning mayda-çuyda işlari unga oğirlik qilib qoldi. Ikkala farzandi ham Toşkent şahrida taʼlim olişayotgani uçun Anvar xotinining oş-ovqatiga özi qaraydigan böldi. Buni körib Şarifa ena jahl otiga mindi.
– Men bolamni xotinining qöliga soçiq tuttiriş uçun öqitganmidim?!
– Kampir! – Ovozini kötarib urişib berdi Tangri bobo. – Şunday paytda biri-birini suyamasa, bunday turmuş nega kerak? Narvondan yiqilib, oyoğing singanida men seni opiçlab yurganman-a!
Şarifa ena bu safar ham tilini tişlab qoldi.
– Ena, heç xavotir olmang, – gapga aralaşdi Şodiyaxon, – men har kuni çeçamning uy işlarini qilib berayapman. Axir mening ovsinlarim bilan sizdan boşqa bu yurtda kimim bor?
Şarifa ena battar mulzam böldi. Bilsa, Şodiya ovsinining uy yumuşlarini qilişdan taşqari, örin-körpasini soliş, yiğiştirişni ham bajarayotgan ekan.
– Baraka topsin, – dedi kelini Nasibaxon Şarifa enaga Şodiya haqida gapirarkan. – Qaynoğamning oldida çöloqlanib yurmang, deb har kuni örnimni sozlab, ertasiga yana yangidan töğrilab beradi. Kir-çirlarimizni ham yuvayapti. Zubayda ham tez-tez kelib turibdi. Keça non, somsa yopgan ekan, olib keldi.
Şarifa ena kelinlarining bunçalik ahil ekanligini bilmas edi. Umrida birinçi marta ona bölib özining xato va gumonlarga öralaşib, kelinlarini birini-biridan ayirib yurganidan puşaymon böldi, iç-içidan mamnunligini sezdirmaslik uçun asta örnidan qözğaldi. “Keça-kunduz işdan beri kelmaysan”, deb rözğorini dabdurust bölaklab taşlagan örtança kelini Zubaydani ham birrov köriş maqsadida öğli Azimjonning uyi tomon yöl oldi.
– Hay, nodon-a, nodon, – özini-özi koyib borardi u yöl böyi. – Sen ne desang könib, biri-birining oldidan kesib ötmagan kelinlaringdan örgan turmuşni, odamgarçilikni!
Baribir Şarifa enaning köngli töq edi.
Robiya YÖLDOŞEVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶