BALIQ OVI
(Hayotiy voqea)
Bu voqea 1982 yili sentyabr oyining oxirlarida bölgan edi. Ikki yillik harbiy xizmatdan keyin Buxoro pedagogika institutiga öqişga kirdim. Men oliygohni tugatib kelgan kunlarim – paxta yiğim-terim davri edi. Oradan yillar ötib, hamqişloğim Örozimbat bobo bilan duç kelişimga ötin ğamida Amudaryo böyiga çiqişim sababçi edi.
Daryo böyida eski özanni yoqalab kelayotganimda baland tuproq damba ustida ovulimizning keksalaridan biri Örozimbat boboni körib qoldim va “Assalomu alaykum, bobo” deb salomlaşdim. U kişi salomimga alik olib, mening kimligimni söradi. Men bundan ajablanmadim. Çunki armiyadan qaytgaç, bobo bilan duç kelmagandik.
– Men muallim Davlatboy akaning öğliman, – dedim. Şunda bobo menga “Seni Xudoning özi yetkazdi” deb suvining bir tarafi daryoga tutaşgan eski özandan tör bilan baliq ovlaşni taklif qildi.
Bobo qopidagi törni çiqarib, suvga yoyib, ov qiliş taraddudini boşladi. Özim ham bunday maşğulotlarga işqiboz bölganim uçun ötinga kelganimni unutib, işga kirişib ketdim. Kuzak bölişiga qaramay, tuş payti kunning tafti yozdagidek edi. Lekin suv salqin. Odam tanasiga yoqmas, etni junjiktirardi. Mening çekimga suvli qir böylab tör tortiş tuşgan edi. Baliq ovi şu tariqa boşlandi. Özanning yarimiga yetganimizda törimiz suv tubidagi şox-şabbalarga ilib, oldinga tortişning iloji qolmadi. Şunda bobo menga yuzlanib “sen törga ilaşib qolişing mumkin, men özim ayirib olaman”, deb yeçinib suvga çönğidi. Suv salqin, buning ustiga çuqur edi. Çuqurlikdagi suv yuzasidan ham salqin bölişini bilardim. Örozimbat bobo suvga şönğiganiga bir-bir yarim minutdan oşib ketgan bölsa-da, suv yuziga çiqay demaydi. Meni vahima bosa boşladi. Nahotki... biron kor-hol bölgan bölsa? Men uni qutqariş uçun endi suvga şönğimoqçi edim, bobo suvdan çiqib, “tör çotlarga ilib qolibdi, böşatdim tortaver,” dedi. Men şunday qildim. Biz özan suvining oldi berk joyiga yaqinlaşdik. Oldimizda yirik-yirik baliqlar körina boşladi. Şunda bobo mendan:
– Senga qança baliq kerak, – deb söradi. Şunda menda boboga nisbatan boşqaça fikr uyğondi. Şunça baliqdan menga ozgina bermoqçimi, deb öyladim, butun oilamizga 2-3 tasi yetib qolar-ov, deb çamaladim va aytdim. Lekin baribir köproq berar degan umid bor edi. Çunki törimizda baliq köp , katta-katta edi. Törni tortişdan töxtadik. Baliqlar törga urilib çiqişga urinardi. Lekin tör qalin va keng bölganligi tufayli çiqib keta olmas edi. Bu manzarani körişning özi zavqli edi. Bobo menga atalgan 3 ta baliqni taşqariga uloqtirdi. Özi ham 3-4 ta baliq olib qolganini “baliq ertaga ham kerak”, deb tördan ozod qildi. Şunda mening unga nisbatan fikrim özgardi, könglimda iliqlik paydo böldi. Sababi u kişining tabiatga bölgan munosabati juda ibratli edi. Töridagi boylikni öziniki emas, tabiiy boylik deb hisoblab, uni avaylab, meʼyorida foydalaniş kerak degan eʼtiqod bor edi. Çunki, suvning bir tarafi Amudaryoga tutaşgan, tördan ozod bölgan baliqlar, albatta, öz tirikligini davom ettirişiga boboning işonçi komil edi.
Töliboy YÖLDOŞEV, 32-sonli maktab öqituvçisi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶