21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 04:05
Жамият 👁 3,171

Жазирама иссиқда қандай ҳаракат қилиш керак?

Жазирама иссиқда қандай ҳаракат қилиш керак?

Жазирама иссиқ – ҳаво ҳароратининг  бир неча кун давомида 10 ва ундан ортиқ даражага кескин кўтарилиши билан тавсифланади.

Таъсири – инсон танасининг ҳарорати иссиқ олиши натижасида 37,1 даражадан 38,8 даражага қараб кўтарилишидир. Иссиқлик олишнинг критик ҳолати жазирама иссиқда узоқ муддат бўлиш натижасида офтоб уриши ёки юрак фаолиятининг бузилиши оқибатида юзага келади. Тананинг қизариб кетиши, кучли чанқаш - иссиқлик уриши симптомидир. Кейинчалик юрак фаолиятининг тўхтаб қолиши, хушдан кетиш ҳолатлари ҳам кузатилади.

Жазирама иссиқ пайтида соғлик билан муаммо бўлмаслиги учун чекмаслик, спиртли ичимлик ичмаслик, кучли овқат ва жисмоний ҳаракатни камайтириш тавсия этилади.

Жазирма кунларда зарурат учун захира идишларга сув олинг. Танани иссиқдан сақлаш учун кийим-кечак, маиший электр ускуналари (вентиляторлар, кондиционерлар) тайёрлаш, имкон даражасида  маиший электр ускуналарини ишлатишда муқобил электр энергия манбаидан фойдаланиш лозим.

Жазирама иссиқ пайтида қуйидагиларни ёдда тутинг!

1. Ҳарорат кўтарилганда иссиқдан панага ўтинг. Ҳаво ўтадиган оч рангдаги кийим (пахта матосидан тайёрланган) кийинг. Бош кийимни ҳам кийишни унутманг. Шошилмасдан ҳаракат қилиб, тез-тез панада бўлишга урининг.

2. Кўп сув ичиш – тўғри сув истеъмол қилиш организмнинг ҳаёт фаолиятини яхшилайди. Иссиқ пайтида суюқлик истеъмол қилишни кўпайтириш керак. Оддий ичимлик сув истеъмол қилиш мақсадга мувофиқдир. Пиво ва бошқа алкоголь ичимликлар организмнинг ёмонлашишига олиб келади. Жазирама иссиқ пайтида соат 12:00 дан 16:00 га қадар кўчага чиқмаслик ва очиқ қуёшда юрмаслик тавсия этилади. Кунни шундай режалаштириш керакки, жазирама пайтида вақтни уйда ёки ишхонада ўтказиш даркор.

3. Тез-тез душ қабул қилинг. Бу тананинг нафас олиш тизимини яхшилайди. Сув хона ҳароратида бўлиши керак. Сувни совутиш оқибатида ҳароратнинг кескин ўзгариши пневмания касаллигига йўл очиб беради.

4. Жазирама иссиқ урганда зудлик билан соя, шамол бор жойга ўтинг ёки душ қабул қилинг. Танани совутишга ҳаракат қилинг.

5. Овқатланиш тартибини ўзгартиришга ҳаракат қилинг. Жазирама иссиқ пайтида совуқ овқатлар ҳамда  кўпроқ мева ва сабзавотлар истеъмол қилиш тавсия этилади. Овқат албатта тузли бўлиши даркор. Ҳаво ҳарорати юқорилигида одам организмидан кўп миқдорда натрий чиқиб кетади.

6. Синтетик материалдан кийим кийишдан сақланинг. Табиий пахта маҳсулотларидан тайёрланган кийимлар иссиқ ҳавода қулайдир. Шапка кийишдан уялманг. Иссиқ уриши асосан бошнинг исиб кетишидан бўлади.

7. Кондиционер бор хонада бўлганингизда унинг рўпарасига ўтирманг. Кондиционернинг ишлаши жараёнида қанчадан қанча бактериялар совуқ ҳаво билан бирга хонада ҳайдалиб, сурункали бронхит ва пневманияни қўзғатади.

8. Тана ҳароратининг совуши қўл ва оёқ мушаклари тортилишига олиб келади.  Иссиқ уриши аломатларидан (умумий чарчаш, бош оғриғи, хушни йўқотиш, юз терисининг қизариб ёки оқариб кетиши, пульс меъёри бузилиши) терлаш натижасида инсон организмида сувга эҳтиёж кўпаяди. Шу сабабли 80-100 мл. миқдорида сув ичиш ва оғиз бўшлиғида бир оз ушлаб туриш, баданни совутиб, сояга ўтиб, тўла баданга сув қуйиш зарур.

Қуёш ёки иссиқ уришининг белгилари:

бўшашишлик, кўнгил айниши, бош айланиши;

қайт қилиш, қалтироқ босиш ёки хушидан кетиш.

Қуёш уришига асосан кичик ва ўсмир болалар, қариялар ҳамда маст холдаги инсонлар мойил бўлади. Уларда турли сабабларга кўра организмдаги термобошқарув тизими суст ишлайди. (Термобошқарув – бу инсонларнинг организмидаги ҳароратнинг барқарорлигини таъминлайди).

Қуёш уришининг олдини олиш мақсадида қуйидагиларга амал қилишингизни тавсия этамиз:

куннинг қизиган вақтида қуёш тобида жисмоний машғулот бажармаслик;

куннинг қизиган вақтида уст кийим юпқа ва ҳаво ўтказадиган бўлиши;

совутилган чой, квас ва минерал сув ичиш инсон организмидаги термобошқарув барқарорлигини таъминлайди;

иссиқ вақтда спиртли ичимликлар истеъмол қилиниши организмдаги термобошқарув тизимининг бузилишига олиб келади, шу сабабли спиртли ичимликларни истеъмол қилманг.

Қуёш урганда биринчи ёрдам усули:

жабрланган шахсни соя ёки салқинга олиб боринг;

унга совутилган чой ёки тузли сув ичиринг;

баданни қисиб кийилган уст кийимларни бўшаштиринг;

уни синчиклаб кузатинг, соғлигининг янада ёмонлашувига йўл қўйманг;

терга сингиган уст кийимларини ечиб ташланг;

совуқ сувга шимдирилган матода баданини артиб чиқинг, томоқ, бўйин ва гавда қисмларига, бош томир ўтган жойларга асосий эътибор бериш зарур;

агар муолажа ёрдам бермаса, тиббий ёрдам хизматини чақиринг.

Қуёш урганда жабрланган инсоннинг нафас олиши тўхташи, миокард инфаркти бўлиши мумкин, шу туфайли жонлантириш ишларига (сунъий ҳаво юбориш ва юракни массаж қилишга) ҳам тайёр бўлиш керак.

ДИҚҚАТ! Баданга асло спирт суртманг, чунки спирт баданнинг майда тешикларининг ёпилишига олиб келади ва иссиқликнинг чиқишини тўсиб қўяди. Жабрланганни совутилган сувли ваннага жойлаштирманг, чунки ванна кўкрак қафасининг қисилишига ва нафас олиш йўлларининг ўтказувчанлигига таъсир қилади.

Чўмилиш жойларидаги қоидалар:

Чўмилиш масканларида дам олаётган бўлсангиз, ёдда тутинг: ушбу жойларда ҳаво ҳарорати +50 даража С ва ундан ортиқ бўлиши мумкин. Чўмилиш ҳавзасидаги сувнинг ҳарорати эса +22 даража С +26  даража С бўлиши мумкин, шунда ҳароратнинг кескин ўзгариши +25 даража С, +30 даража С ни ташкил этади.

Агар чўмилиш масканининг соҳилида узоқ муддат туриб, бирданига сувга ўзингизни ташласангиз, организмингиздаги ҳарорат кескин тарзда тушиб кетиши натижасида нафас олиш ёки юракнинг тўхтаб қолишига олиб келиши мумкин.

Сувга тушишдан олдин қўл, оёқ, гавда ва бошқа қисмларни сув билан артиб чиқишни унутманг.

Ёзни мароқли ўтказинг, ўзингизни асранг!

fvv.uz сайти материаллари асосида тайёрланди.

(Фото - http://soglom.uz)

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026