20.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
20.11.2026, 23:38
Фан ва таълим 👁 6,745

ТАЪЛИМ ТИЗИМИ: ИСЛОҲОТ ВА НАТИЖАЛАР

ТАЪЛИМ ТИЗИМИ: ИСЛОҲОТ ВА НАТИЖАЛАР

Таълим-тарбия соҳаси – барча соҳалар тараққиётини таъминлашга хизмат қилади ва ҳамиша шундай бўлиб келган. Чунки айнан шу тизимда муваффақиятларга эришилмас экан, бошқа соҳаларнинг ютуғи ҳақида гап бўлиши мумкин эмас. Шу боис, Муҳтарам Президентимиз Мустақилликнинг илк йиллариданоқ таълим-тарбия тизимини тубдан ислоҳ қилиш, ўсиб келаётган ёш авлод тарбияси, уларнинг замонага мос ва муносиб таълим олишларини таъминлаш мақсадларини ифода этувчи жуда катта маънавий-маърифий аҳамиятга молик Фармон ва Қарорлар қабул қилди. Бугунги кунда бутун дунёда қизиқиш уйғотган "Таълим тўғрисида”ги Қонун ва "Кадрлар тайёрлаш Миллий Дастури” мамлакат таълим тизимида туб бурилиш ясаган ана шундай энг муҳим ҳужжатлар бўлди.

Биргина бизнинг туманимизда халқ таълими соҳасида юз берган ижобий ўзгаришлар умумий ўрта таълим тизими мактабларининг нафақат қиёфасида, балки таълим-тарбия жараёнида ҳам туб бурилишлар ясади. 1994-95 йилларда туманимиздаги 70 дан ортиқ умумий таълим мактабларининг 24 тасигина замонавий биноларда жойлашган эди. Мазкур мактаблардаги ўқув жиҳозлари, спорт заллари бир хиллик, яъни ўзгармас ҳолатда қолиб кетган, энг яхши деган ўша 24 та мактабнинг бирортасида ҳам замон тараққиётига муносиб равишда ўзгариш йўқ эди. Мустақиллик даврида эса бу борада кескин бурилиш ясалди. Буни қуйидаги рақамларда ҳам кўриш мумкин. Чунончи, 2004 йилда замонавий типдаги мактаблар сони 24 тани ташкил этган бўлса, ўтган қисқа давр ичида улар сони 60 тага етди. 2004 йилда жами мактабларнинг 4 тасидагина компьютер синф хоналари мавжуд бўлган бўлса, 2014 йилга келиб улар сони 53 тага етказилди. Персональ компьютерлар сони эса 22 тани ташкил этди. Биргина 2014 йилдатуманимиздаги 14 та умумтаълим мактабига 14 та замонавий ноутбуклар, электрон доскалар келтирилди ва бу иш яна давом эттирилади. Бундан 20 йил олдин 24 тагина мактабда спорт зали мавжуд бўлса, бугунги кунда улар сони 50 тага етказилиб, ўсиб келаётган ёш авлоднинг жисмонан бақувват ва соғлом бўлиб ўсишлари учун зарур шароитлар яратилди.

Айни пайтда туманимизда 82 та умумтаълим мактаблари, шу жумладан 6 та бошланғич таълим, 37 та мактабгача ва 1 та мактабдан ташқари таълим-тарбия муассасаси (Баркамол авлод маркази), 3 та БЎСМ, 2 та болалар мусиқа ва санъат мактаблари, жами 125 та таълим масканлари фаолият юритмоқда.

Мавжуд мактабгача таълим муассасаларининг умумий аҳволига назар соладиган бўлсак, мустақиллик йилларида уларнинг қиёфаси янада гўзаллашганига гувоҳ бўламиз. Яъни, 37 та мактабгача таълим-тарбия муассасасининг 16 таси замонавий биноларда фаолият олиб бормоқда. 22 та муассаса эса гарчи мослаштирилган биноларда жойлашган бўлса-да, уларда замонга муносиб равишда шарт-шароитлар яратилган. Болалар ва ўсмирлар спорт мактаблари, болалар мусиқа ва санъат мактабларида яратилган шароитлардан эса ўқувчилар ва ўқитувчи-мураббийлар мамнун.

Шуни алоҳида қайд этиш жоизки, мустақилликдан олдин битта мактаб қурилиши тугул, озгина таъмирлаш ишларини режага киритиш, бу иш учун маблағ ажратиш амри маҳол эди. Битта мактаб қурилиши беш йиллик режага киритилиши учун камида 1-2 йил югур-югур қилинарди. Энди эса бу йил режага киритилдими, демак, шу йилнинг ўзидаёқ бутун-бутун мактаблар қурилиб, фойдаланишга топширилаяпти. 2014 йилда 4-сонли мактаб учун 270 ўқувчи ўринга мўлжалланган янги замонавий бино қурилиб, битказилди. 15-сонли умумтаълим мактаби биносида эса капитал реконструкция қилиш ишлари олиб борилмоқда.

Туман халқ таълими муассасалари фаолиятини методик таъминлаш ва ташкил этиш бўлимигақарашли умумий ўрта таълим мактабларида жами 3489 нафар педагог кадрлар 28833 нафар ўқувчиларга таълим-тарбия бермоқдалар.

Жами педагог ходимларнинг 2653 нафари - олий, 834 нафарини ўрта-махсус маълумотлилар ташкил этади.

Таълимда ижобий натижаларга эга бўлиш, энг аввало, ёш авлодга илмий билим асосларини пухта ўргатиш, уларда кенг дунёқараш ҳамда тафаккур кўламини ҳосил қилдириш, маънавий-ахлоқий сифатларини шакллантириш борасидаги таълим-тарбиявий ишларни самарали ташкил этишга йўналтирилган ўқув-семинарлари ташкил қилиш бўйича фанлар кесимида ўқитувчи тренерлар тайёрланди.

Шу сабабли кейинги йиллар давомида туман ХТМФМТТЭБ методистлари ва ижодкор ўқитувчилар ҳамкорлигида ўқитишнинг долзарб масалалари бўйича амалий машғулотлар ҳамда семинар-тренинглар ташкил қилиш одат тусига айланди.

Ушбу тадбирларни ўтказишдан мақсад, пировард натижада таълим муассасаларида таълим сифати ва самарадорлигини ошириш, билим олувчиларга замон талаблари даражасида таълим-тарбия беришдан иборатдир. Бунда билимлар беллашуви – фан олимпиадалари муҳим ўрин тутади.

Собиқ тизим даврида фанлар олимпиадаси мактаб ўқувчиларининг фақатгина юқори синфларида таълим олувчи ўқувчиларни қамраб оларди. Шу сабабли қуйи синфларда таълим олиш рақобатини кучайтириш зарурати туғилган эди.

Эндиликда анъанага айланган Билимлар беллашуви тадбирида туманимиз жамоаси муваффақиятли иштирок этиб, юқори натижаларга эришмоқда.

Жами 45 нафар ўқувчилардан иборат таркибда Билимлар беллашувида иштирок этган ўқувчилар 12 та совринли ўринларни эгаллашга эришдилар.

1997 йил 29 августда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг IX сессиясида таълим соҳасидаги ислоҳотларни такомиллаштириш билан боғлиқ бўлган жуда долзарб ҳуқуқий ҳужжатлар - "Таълим тўғрисида”ги Қонун ва Кадрлар тайёрлаш миллий дастури қабул қилингани таълим тизимида тубдан ижобий ўзгаришларга асос бўлди. Қабул қилинган ҳужжатларга мувофиқ, мамлакатимизда 9+3 схемаси бўйича 12 йиллик умумий мажбурий бепул таълим тизими жорий этилди. 12 йиллик бепул мажбурий таълим тизимининг олдинги тизимдан фарқи шундаки, олдинги 10 йиллик таълим тизимида фақат умумий ўрта таълим бериш билан чекланилган бўлса, янги тизимда 9 йиллик умумий ўрта таълим берилади ва 3 йил мажбурий тарзда касб-ҳунар ўргатилади. Касб-ҳунар таълимини тамомлаган ёшларга иқтисодиёт тармоқларида керакли бўлган касблар бўйича диплом берилади. Бу оддий қилиб айтганда 18 ёшга тўлган, Ўзбекистонда яшаётган ва Ўзбекистон аҳолисининг 60 фоизини ташкил қиладиган ёшлар бепул тарзда касб эгаси бўлиши кафолатланган.

Бугунги кунда бутун мамлакатимиз бўйлаб мактабгача ёшдаги болаларни мактабгача таълим муассасалари билан қамраб олиш кўрсаткичини ошириш – яъни, мактабгача ёшдаги тарбияланувчиларнинг энг камида 30 фоизини қамраб олишни таъминлаш мақсадида кенг кўламли ишлар режалаштирилмоқда. Аниқроқ қилиб айтадиган бўлсак, 2015-2020 йилларда мактабгача таълим ёшидаги болаларни таълимга жалб қилиш, уларни мактабга тайёрлаш ишлари самарадорлигини ошириш бўйича манзилли дастур ишлаб чиқиш ва амалиётга жорий қилишга тайёргарлик кўрилмоқда.

Хулоса ўрнида шуни алоҳида таъкидлаш керакки, ўтган қисқа лекин шарафли 23 йил таълим тизимини қолоқлик ботқоғидан халос этди ва истиқболи порлоқ йўллар томон олиб чиқди.

О.Матмурадов,

туман ХТМФМТТЭБ мудири.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026 Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди ▶ Жажжи экологлар табиатни асраш бўйича дастлабки тушунчаларга эга бўлишди 31.10.2026 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди ▶ 10 ой давомида Қорақалпоғистон бўйича 39 та ҳолатда ичимлик суви кўрсаткичлари белгиланган талабларга жавоб бермаслиги аниқланди 30.10.2026 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди ▶ 1-сонли мактабда Ўзбек тили байрами нишонланди 26.10.2026