Коррупция — жамият тараққиётига таҳдид

Коррупция бугунги кунда дунёнинг кўплаб давлатлари дуч келаётган энг долзарб муаммолардан биридир. У давлат бошқаруви тизимининг самарадорлигига салбий таъсир кўрсатиб, иқтисодий ривожланишни секинлаштиради ҳамда жамиятда адолатсизлик муҳитини юзага келтиради. Коррупция — бу мансаб ёки хизмат ваколатидан шахсий манфаат йўлида ноқонуний фойдаланишдир.

Коррупциянинг энг кенг тарқалган кўринишлари порахўрлик, мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш, тамагирлик ва ноқонуний бойлик орттиришдан иборат. Ушбу иллат жамиятнинг барча соҳаларига зарар етказади ва фуқароларнинг давлатга бўлган ишончини пасайтиради.

Коррупциянинг келиб чиқиш сабаблари

Коррупциянинг пайдо бўлишига турли омиллар сабаб бўлади:

 • назорат тизимининг сустлиги;

 • қонун устуворлигининг етарли даражада таъминланмагани;

 • мансабдор шахсларнинг масъулиятсизлиги;

 • фуқароларнинг ҳуқуқий саводхонлиги пастлиги;

 • иқтисодий муаммолар ва ишсизлик;

 • ошкораликнинг етарли эмаслиги.

Баъзан фуқароларнинг ўзи ҳам ишини тезлаштириш мақсадида ноқонуний йўлларга мурожаат қилиши коррупциянинг кенгайишига сабаб бўлади.

Коррупциянинг салбий оқибатлари

Коррупция жамият тараққиётига катта зарар етказади. Жумладан:

 • иқтисодий ривожланиш секинлашади;

 • инвестицион муҳит ёмонлашади;

 • давлат бюджети талон-торож қилинади;

 • ижтимоий тенгсизлик кучаяди;

 • фуқароларнинг давлатга ишончи камаяди;

 • адолат тамойиллари бузилади.

Айниқса, таълим, соғлиқни сақлаш ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш тизимларидаги коррупция жамиятнинг келажагига жиддий хавф туғдиради.

Статистик маълумотлар

Transparency International томонидан эълон қилинадиган “Коррупцияни қабул қилиш индекси” дунё давлатларидаги коррупция даражасини баҳоловчи асосий кўрсаткичлардан бири ҳисобланади.

Жаҳон миқёсидаги айрим статистикалар

 • Жаҳон иқтисодиётида коррупция туфайли ҳар йили триллионлаб доллар зарар кузатилади.

 • Айрим тадқиқотларга кўра, дунё бўйича бериладиган поралар ҳажми йилига 1 триллион АҚШ долларидан ошади.

 • Кўплаб ривожланаётган давлатларда давлат хизматларидан фойдаланишда коррупцион ҳолатлар юқори даражада сақланиб қолмоқда.

Коррупцияга қарши кураш чоралари

Коррупцияни камайтириш учун қуйидаги чоралар муҳим аҳамиятга эга:

Қонун устуворлигини таъминлаш

Ҳар қандай коррупцион жиноят учун муқаррар жавобгарлик бўлиши керак.

Ошкоралик ва рақамлаштириш

Давлат хизматларини электрон шаклга ўтказиш инсон омилини камайтиради ва коррупциянинг олдини олишга ёрдам беради.

Фуқароларнинг ҳуқуқий маданиятини ошириш

Жамиятда коррупцияга нисбатан муросасиз муносабатни шакллантириш зарур.

ОАВ ва жамоатчилик назорати

Мустақил оммавий ахборот воситалари ва жамоатчилик назорати коррупцияга қарши курашишда муҳим роль ўйнайди.

Ўзбекистон тажрибаси

Ўзбекистонда сўнгги йилларда коррупцияга қарши курашиш бўйича кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Жумладан:

 • коррупцияга қарши махсус қонунлар қабул қилинди;

 • давлат хизматлари рақамлаштирилмоқда;

 • очиқ электрон тендер тизими жорий қилинмоқда;

 • давлат органлари фаолиятида очиқлик кучайтирилмоқда.

Шунингдек, коррупцияга қарши курашиш бўйича алоҳида агентлик фаолият юритмоқда ва аҳолининг ҳуқуқий онги ҳамда маданиятини оширишга катта эътибор қаратилмоқда.

Хулоса

Коррупция — жамият тараққиёти ва давлат ривожланишига жиддий тўсқинлик қилувчи хавфли иллатдир. Унга қарши курашишда давлат органлари билан бир қаторда ҳар бир фуқаро ҳам фаол бўлиши зарур. Жамиятда ҳалоллик, адолат ва қонунга ҳурмат муҳитини шакллантириш орқали коррупциянинг олдини олиш мумкин.