22.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
22.11.2026, 01:26
Мақолалар 👁 912

ТАМАГИРЛИК – ИНСОННИ ЙЎЛДАН ОЗДИРАДИ

ТАМАГИРЛИК – ИНСОННИ ЙЎЛДАН ОЗДИРАДИ

Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм!

Тама деб бировдан бир нарса умидвор бўлмоққа айтилади. Барча аъзолари соғсаломат ва куч-қувватли инсон бошқалардан тама қилиши шаръан ҳаром ва дуруст эмасдир. Аммо жисмонан ожиз ва нотавон, куч-қувватсиз кишиларга эса бундай ҳолат ҳаётий заруратдан бўлса, мубоҳ (ҳалол)дир.

Тамагир инсон худди емга ўрганган ҳўкизга ўхшаб бировдан бирон нарса ундириш, уни ўзиники қилиш илинжида юргани учун ундаги ҳаё, номус, андиша ва инсонларга хос маънавий туйғуларга, борабора имонига ҳам завол етади. Бу масалада Мирзо Ҳуқондий (р.а.) шундай мисраларни бизга марҳамат қилганлар:

Очлик била кечурсанг неча куз,

Очмагил ҳаргиз тама нонига кўз.

Бўлғунча Мирзо тама нонига ёр,

Очлик тиғи бирла кўксингни ёр.

Қадимда жуда тақволи, аҳли тариқатлардан бўлган Савбон (р.а.) исмли бир инсон сафарга чиқадилар. У киши отда ва жамоат эса пиёда борар эдилар. Ногаҳон, ҳазратнинг қўлидан қамчиси ерга тушиб кетади. Ул зот чаққонлик билан отидан тушиб қамчисини олади ва яна имкон қадар жамоатнинг диққатини ўзига тортмасдан отига минадилар. Унинг ёнларида пиёда келаётган аёнларидан бири дедилар: “Буюрсангиз, биз қамчингизни олиб берардик-ку”. Савбон ҳазратлари эса: “Тамагир аҳлидан бўлиб қолмайин, деб сизларга қамчимни олиб беринглар”, – дейишни ўзимга маъқул кўрмадим”, –деган эканлар.

Абу Ҳомид Ғаззолий (р.а.) айтадилар: “Фақирлик ва тама қилмаслик, бу жуда яхши хислат. Аммо фақир киши одамлардаги нарсаларга тама қилмай, сабр-у қаноатда бўлиб, ўзига мол топиш масаласига қаттиқ қизиқмасдан яшамоқлиги керак. У бу хислатга фақат ўзига ва оиласига яшаши учун кундалик таом, кийими ва маскандан ўз ҳожатига етадиган миқдоригагина рози бўлиши ва ундан камига эса сабр қилиши, бир кунига ёки бир ойга етадиганидан ортиғини ўйламаслиги лозим. Мабодо, бундан кўпроғини ўйлаб, нотўғри йўлларга кириб, орзу-ҳаваси ошса, тама ва ҳирс хорлигига йўлиқиб, унинг фақирлик мақоматига қусур етган бўлади”, – деганлар.

Форс мамлакатидан икки йигит Чин мамлакатига томон сафарга чиқишади. Йигитлардан бири оиласида ниҳоятда юксак таълим ва тарбия олган, сабр-у қаноатли эди. Аммо унинг йўлдоши борига қаноат қилмайдиган, ўжар ва тамагир феълли инсон эди. Улар йўлда кетаётиб ярми ерга кўмилган катта харсанг тошга кўзлари тушадилар. Тошда эса: “Кимки бу тошни ердан ковлаб чиқариб, уни айлантира олса, харсангнинг тагида кўмиб қўйилган катта бойликларга, дур-у жавоҳирларга эга бўлиши мумкин, кимда сабр-қаноат бўлса, шунинг ўзи бу харсангнинг остидаги бойликлардан афзалроқдир”, – деб ўйиб ёзилган экан. Бояги тамагир йигит бу хатни ўқигач, талвасага тушиб, бесаранжом бўлиб, ҳали қўлга киритилмаган бойлик ҳирсида ёниб, тезроқ тошни ковлаб, унинг остидаги дур-у жавоҳиротларга эга бўлиш ниятида ёнидаги йигитдан номаълум мол-дунёни қизғаниб, тирноқлари билан бўлсада тошни ковлашга киришиб кетади. Юксак тарбияли ва сабр-қаноат соҳиби бўлган иккинчи йигит эса хазина тўғрисидаги битикни ўқигач, бунга парво ҳам қилмасдан, ўз йўлида давом қилади. У ўзига-ўзи дейди: “Агар Тангри кимгаки эҳсон қилса, хазина ўзи тошни ёриб чиқади”.

Йигит туни билан йўл юриб, бир шаҳарнинг дарвозасига етиб келади. У шаҳарга кирувчиларнинг энг биринчиси эди. Бу мамлакатнинг одати ва қонунига кўра, элнинг подшоси оламдан ўтса, подшоҳнинг валиаҳди бўлмаса, унинг ўлимини қаттиқ сир сақлаши ва шу куни эрта тонгда шаҳар дарвозасидан ким биринчи бўлиб ичкари кирса, ушбу кишини агар ақл-заковатли, билимдон бўлса, сарой аёнлари оқ кигиз устида бошига тож кийгизиб, эл-юрт олдида подшоҳлик тахтига ўтқазиб қўйишар эканлар. Сабр-қаноатнинг мукофотини қарангки, ўша йигитни Худо ўзи ярлақаб, эл аёнлари бошларига кўтаришиб, ҳурмат ва иззатлар билан шу юртнинг подшоҳлик тахтига ўтқазишибди. Бояги тамагир, ҳовлиқма йигит эса йўл четидаги тошни тинимсиз ковлаб, жойидан ағдариб кўрса, тошнинг у томонида шундай битик бор экан: “Хомтама ва ақлсиз инсон бу дунёда машаққатга қолади”.

Бирини сабр-қаноат подшоҳ қилди, бирисини эса тама ва дунё ҳирси хароб қилди. Кимга иқбол ёр бўлса, қаёққа юз бурса, ҳиммати унинг йўлдошидир. Кишининг ҳиммати, унинг йўлбошчисидир...

Абу Ҳозим айтади: “Уч нарса кимда бўлса, ақли мукаммал бўлади: ким ўзини билса, тилини кераксиз сўзлардан тийса, Аллоҳ берган ризқига қаноат қилса”.

Бойлик бу – қаноатдадир. Дунё роҳатини эса кўпдан қидирадилар. Аслида бу нотўғри, роҳат озда бўлади.

Энди ҳирс ва таманинг муолажаси ва инсонни қаноатга олиб келувчи йўллар масаласига ҳам улуғлар лафзидан озгина тўхталиб ўтсак. Имом Аҳмад Қулома Мақдисийнинг “Саодат изловчиларга қўлланма” номли асарида инсонларда учрайдиган бу дардга даво уч қисмдан иборатлигини айтиб: “Маишатда иқтисод қилиш ва нафақада мурувватли бўлиш, ким қаноатли бўлишни ирода қилса, имкони борича харажат эшикларини беркитиши ва ўзини лозим нарсалардан тийиши, қандай таом бўлса, шунга қаноат қилиши, таомга қўшилиб ейиладиган нарсаларнинг озига ҳам кўникиши, бир дона кийим билан кифоя қилиши ва ўзини, аҳли оиласини ҳам шунга ўргатиб бориши шарт” – деганлар...

Қаноатда, шубҳасиз, улуғворлик, тама ва ҳирсда хорлик борлигини билиш керак. Кимда-ким майлистагидан шарафини улуғ деб билмаса, унинг ақли заиф ва имони қусурлидир.

Мол-дунё йиғишда кўп хавф-у хатарлар бўлишини тушунишимиз керак. Мусулмон инсон доимий равишда фақирлик савобига эришиб бориши ва ўзидан қуйи даражадагиларга, шунингдек ўзидан юқори савияда бўлганларга доимий равишда ибрат назари билан қарашлари лозим бўлади.

Хуллас, сабр қилиш, инсон ўз шахсиятидаги орзу ва истакларни маълум даражада чеклашдир. Бу ўткинчи дунёда бир неча муддат ўзни тийиб, сабр қилишдан мақсадимиз, хавф-у хатарсиз, эмин-эркинликда ва жамиятимиз қонунларига тўла-тўкис амал қилган ҳолда фаровон ва обод, озод яшашдир.

Мамлакатимизда порахўрлик, уюшган жиноятчилик ва тамагирликнинг турли кўринишлардаги иллатларига кенг жамоатчилик ва ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари ҳамкорликда кураш олиб бормоқдалар. Муҳтарам Юртбошимиз Ш.М.Мирзиёевнинг мамлакатимизда олиб бораётган ички ва ташқи сиёсатида ҳам бу кураш жараёни ўз исботини топмоқда. Бу эса мамлакатимиз халқларининг асрий орзуси эди.

Қодирберган ҳожи.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
«INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» ахборот-кутубхона ҳафталигига старт берилди ▶ «INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» ахборот-кутубхона ҳафталигига старт берилди 20.11.2026 Эскирган боғлар ўрнида интенсив боғлар барпо этилади ▶ Эскирган боғлар ўрнида интенсив боғлар барпо этилади 20.11.2026 Сув тармоқларига ноқонуний уланишлар бўйича назорат тадбирлари ўтказилмоқда ▶ Сув тармоқларига ноқонуний уланишлар бўйича назорат тадбирлари ўтказилмоқда 18.11.2026 БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026