21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 22:55
Мақолалар 👁 374

КИТОБ МУТОЛААСИ – МАЪНАВИЯТ ГАРОВИ

КИТОБ МУТОЛААСИ – МАЪНАВИЯТ ГАРОВИ

Бундан уч йил илгари Президент Ш.М.Мирзиёев томонидан республикамизда китобхонлик маданиятини юксалтиришда тизимли биринчи қадамга кенг йўл очиб берди. Жумладан, “Китоб маҳсулотларини чоп этиш ва тарқатиш тизимини ривожлантириш, китоб мутолааси ва китобхонлик маданиятини ошириш ҳамда тарғибот қилиш бўйича комиссия тузиш тўғрисида”ги Фармойишида кечиктириб бўлмасдан бажарадиган вазифалар ҳар бир зиёли-ўқитувчи олдига долзарб масалаларни қўйди. Дарҳақиқат, мамлакатимиз Президенти Шавкат Мирзиёев томонидан куни кеча қабул қилинган Айниқса, маънавий иммунитетни шакллантириш, бола тарбиясини оила-маҳалла-таълим муассасаси ҳамкорлигида изчил олиб бориш тизимини янада жадаллаштиришга кенг дастуриамал бўлиб хизмат қилишга ундади.

Ҳар бир шахс аввало, ҳаётни танишида, тафаккури юксалишида, ўзлигини англашида, бахту иқболга эришувида энг беминнат ёрдамчи, халоскор куч – китобга суянади. Жаҳон адабий дурдоналарини яратган даҳолар ҳам ўзларини шу даражага етишида китобга суяндилар, ундангина нажот ахтардилар. Пайғамбаримиз Муҳаммад с.а.в. ҳам “Бешикдан қабргача илм изла” дея сабабсиз ўгит қилмаган.

Маълумингизким, ёзувчи-шоир, ижодкор, адабиётшунос бўладими, маънавият тарғиботчиси, шу соҳанинг етук мутахассиси бўладими, барча-барчаси битта мақсад сари якдилдирлар. Жумладан, Фармойишда белгиланган қуйидаги вазифалар олий таълим профессор-ўқитувчисидан тортиб, мураббий-тарбиячисининг онгли равшида бажарадиган, бу ўринда мавжуд муаммоларни тўлақонли ҳал қиладиган ишларидан биридир:

“- аҳоли, айниқса, ёшлар орасида бадиий жиҳатдан юксак, интеллектуал савияни ўстиришга хизмат қиладиган китобларга бўлган талабни ўрганиш, шу жумладан, ижтимоий сўровлар орқали аниқлаш, нашриётлар томонидан чиқариладиган бадиий, маърифий, ёшларнинг дунёқарашини кенгайтиришга доир адабиётларнинг (шу жумладан электрон шаклда) умумий буюртма рўйхатини шакллантириш тизимининг ҳолати”ни кенг қамровли йўлга қўйиш энг долзарб вазифалар сирасига киради. Бинобарин, бадиий адабиёт инсон руҳиятини юксалтириш баробарида, унинг ўтмиши ва келажаги орасида турувчи кўприкдир. Азал-азалдан буюк сиёсатчилар давлатни идора қилишда, бошқарув тизимини жорийлашда маънвият ва маърифат, “азму шижоат”, “тўғри қарор қабул қилиш” орқали ўз қўрғонини мустаҳкамлаганлар. Ҳатто ўз халқини ёв қўшинидан халос қилган зукко қаҳрамон Широқ ҳам қабиласидан ўрганган илму заковати орқали шундай тарихда қолди. Буюк аждодларимиз ҳам бадиий мутолаани ҳар доим энг юксак қадрият сифатида эъзозлаганлар. Шу йўсинда ўз олдига қўйган мақсадларига оғишмай эришганлар. Президентимиз Шавкат Мирзиёев “болаларнинг китоб ўқиши, ўзлигини англаши, уларни ҳар томонлама чуқур билимли, доно қилиб тарбиялашда энг мақбул восита китобга бўлган эътиборини, эҳтиёжини жалб қилиш энг асосий вазифаларимиздан бири сифатида бўлмоғи керак” деган ибратли ўгитлари ҳар бир зиёлига кучига куч, ғайратига ғайрат бўлиб қўшилиши аниқ.

Чунончи, китобхонлик борасида айтилган жамики эзгу фикрлар авлодлар онгу тафаккурига муқим сингдирилмоғи зарур. Биз бадиий китобхонликни бугун ёки эртага эмас, ҳар бир қилётган эзгу ишларимизда, таълим жараёнида ҳаёт билан боғлаб тизимли татбиқ қилиб бормасак, кўзланган натижаларга эришишда кечикишимиз ҳеч гап эмас! Аввало, бу борада етакчи мутахассислар, шоиру ёзувчилар, маънавият тарғиботчилари ҳам масъулият билан ёндошмоғи лозим.

Мен адабиёт фани ўқитувчиси сифатида ўз соҳамизга берилаётган эътибор, бу эътиборнинг моҳиятида – фарзанд тарбияси, уларнинг маънавий камолоти турганлигини теран ҳис қилдим, бу эзгу қадамларда ўзаро ҳамкорлик деган қарашларни мушоҳадалаб кўрдим. Демак, Фармойишнинг мазмун-моҳиятида белгиланган энг даставвал кечиктириб бўлмайдиган вазифа – талабани қандай мутолаага ўргатиш, китобхонлар аудиториясини кенгайтириш мумкин деган энг долзарб савол турибди. Биз ахборот коммуникоцион технологиялар асрида яшаяпмиз, электрон дарсликлар, электрон бадиий адабиётларни юклаб олиш, мавжуд воситалар ёрдамида ўқитиш тизимини аниқ механизмларини ишлаб чиқиш ҳам самарадорликни оширишга қулайлик туғдиради.

Бадиий адабиёт – руҳ озуқаси! Шундай экан, Фармойишда белгиланган вазифа ва топшириқларни уддасидан чиқиш, ёшлар маънавиятини янада юксалтиришга, олижаноблик, ватанпарварлик, бағрикенглик, ҳар қандай вазиятда, масалага эркин ёндошадиган, мустақил тушунчага эга шахсни тарбиялаш ҳар бир даврнинг долзарб муаммоси эканлигини унутмаслик лозим. Китобхон халқимиз, бадиият дурдоналари қаътидаги ибратли маъноларни, ўгитларни англатиш, уларни қадриятларга садоқат руҳида камол топтириш борасида аниқ ташаббусларни бажаришимиз даркор. Шундагина Мустақил Ўзбекистонимизнинг наинки сарҳадлари, балки маънавият аталмиш мустаҳкам қўрғонимизни кўз қорачиғидай асараб-авайлаган бўламиз.

Хурсандбек ТЎЛИБОЕВ, филология фанлари бўйича

фалсафа (PhD)доктори Ажиниёз номидаги

Нукус давлат педагогика институти

🎬 Видеогалерея Барчаси →
«INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» ахборот-кутубхона ҳафталигига старт берилди ▶ «INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» ахборот-кутубхона ҳафталигига старт берилди 20.11.2026 Эскирган боғлар ўрнида интенсив боғлар барпо этилади ▶ Эскирган боғлар ўрнида интенсив боғлар барпо этилади 20.11.2026 Сув тармоқларига ноқонуний уланишлар бўйича назорат тадбирлари ўтказилмоқда ▶ Сув тармоқларига ноқонуний уланишлар бўйича назорат тадбирлари ўтказилмоқда 18.11.2026 БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026