"Нима деяпти??? Отамни уйлантираман, дейди!!!"
Маҳалламизда "бақироқ чол" лақаби билан машҳур бир отахон бор эди. "Бақироқ чол" маҳаллани бошида кимгадир гапириб келаётса, овози етти маҳаллага эшитилиб, болаларнинг ҳаммаси қўрққанидан тум-тарақай бўлиб қочишарди. Аслида эса, отахон самимий, болажон инсон эдилар, раҳматлик. Айби шуки, ёшлигида қулоғини кучли шамоллатиб қўйиб, кар бўлиб қолган. Отахон билан баланд овозда гаплашишга одатланиб қолган оила аъзолари ҳалигача овозларини меъёрига туширолмай ҳалак.
Дарҳақиқат, инсоннинг асосий сезги органларидан бири бўлган- ешитиш қобилияти ҳам улуғ неъмат! Унинг қадрига етиш, қулоқларимизнинг бизга узоқ йилларгача хизмат қилишига эришиш ўз қўлимизда. Ахир, ҳеч бир инсон кар бўлиб қолишни ёки "нима деяпти?", "Нима дейди?" каби саволларни такрорлаб, одамларни безор қилишни ёқтирмайди. Кун давомида кўпчилик инсонлар билан мулоқотда бўламиз. Шундай пайтларда мулоқотдошимизнинг "Тушунмадим?", "Гапингизни қайтадан такрорлаб юборинг..." сингари сўзлари ғашингизга тегиши аниқ. Баъзи ҳолларда эса, ўзимиз кимнингдир гапини чала эшитгандек бўламиз-у, эшитиш қобилиятимиз сусайиб кетмадимикин, дея хавотир оламиз.
Хўш, инсон қулоқ касалликларига чалинмаслик учун нима қилиши керак? Қулоқчинлардан фойдаланиш оқибатлари? Шу ва бошқа саволларга мақоламиз давомида жавоб оласиз. ЖССТ маълумотларига кўра, эшитиш қобилиятининг кескин пасайиши дунё аҳолисининг 5 фоизида кузатилади. Қулоқ касалликлари жуда кенг қамровли рўйхатдан иборат, шунинг учун мумкин бўлган муаммо ташхисини шифокорга ишониб топшириш ва интернетдан ёки профессионал қўлланмалардан фойдаланиб, мустақил жавоб изламаслик керак. Қулоқ касалликларидан сақланиш учун қуйидагилар тавсия этилади:
Совуқ ва ёмғирли об-ҳавода бош кийим кийиш ва шарф тақиш;
Қулоқ каналини тозалаш учун гугурт, қалам, скрепка, пахтали таёқчалар ва бошқа буюмларни ишлатмаслик — бу фақат қулоқ олтингугурти ишлаб чиқарилишини кўпайтиради, қулоқдаги тиқин мавжуд бўлса уни янада ичкарироққа силжитиб юборади ва ташқи қулоқнинг табиий ўзини-ўзи тозалаш жараёнини мураккаблаштиради. Бундан ташқари, қулоқ канали ва ноғора пардасининг шикастланиши хавфи мавжуд. Агар лозим бўлса, ушбу муаммо билан ЛОР шифокорга мурожаат қилиш керак;
Бурун-ҳалқум ва томоқнинг ўткир ва сурункали касалликларини эътиборсиз қолдирмаслик — улар қулоқларга тарқалиши мумкин. Даволанаётганда, биринчи навбатда, анъанавий тиббиётга эмас, балки шифокорнинг тавсияларига таяниш керак;
Қулоқчин (наушник)лар ҳақида.
Қулоқчинларнинг фойдали жиҳатларини инкор этиб бўлмайди. Лекин меъёридан ошиб кетса, жудаям кўп зарарли оқибатларга олиб келади. Қулоқчинларнинг асосий зарари қулоқнинг эшитиш қобилияти пасайишига олиб келишидир. Қулоқчинлар қулоғимизда бўлган вақтда келаётган товуш тўлқинларининг масофаси қисқаради. Бу дегани қулоқчинсиз биз нормал ҳолатда ҳаводаги қаршилик билан қулоғимизга етиб келгунича, унинг кучи пасаяди. Қулоқчин таққанимизда эса масофа қисқариб, таъсири баландроқ, кучлироқ бўлади. Натижада, қулоқ ноғора пардасининг кучли тебраниши ва толиқиши ҳисобига эшитиш қобилияти сусаяди. Қулоқчинларни узоқ муддат тақиб юриш мумкин эмас. Кўпи билан 40 дақиқа ёки 1 соатгача тақиб, ундан кейин ечиб, маълум муддатдан сўнг яна тақиш мумкин.
Дунёда ҳали ҳеч ким эшитиш аъзоси ўрнини тўлиқ боса оладиган мосламани ишлаб чиқара олмаган, шунинг учун ҳар биримизга берилган инъомга эҳтиёткорлик билан муносабатда бўлиш зарур, -дейди мутахассислар. Шундай экан, юқоридаги кўрсатмаларга амал қилиш аввало ўзимиз учун фойдали. Инсон саломатлигида барча органларнинг ўз ўрни бор. Шу қаторда қулоқларнинг ҳам ўрни беқиёс. Бефарқ бўлманг! Бефарқлик нуқсонга айланиши ҳеч гап эмас. Ахир, кексайганда "бақироқ чол" ёки "бақироқ кампир" бўлиб қолишни хоҳламайсиз-ку.
Азиза МАДРАҲИМОВА
Интернет материаллари асосида тайёрлади
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
