21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 22:28
Мақолалар 👁 403

САБОҚ

САБОҚ

(Бўлган воқеа)

У шифокор эди. Эрталаб юмушга кетиб, кеч қайтарди. Қайнонаси ҳокисоргина, беозоргина аёл, ҳеч кимга оғир сўзи йўқ Янгил энани ҳамма яхши кўрарди. Янгил энанинг уч қизи ҳам, ёлғиз ўғли, Саломатхоннинг эри, Аллоҳ раҳмат қилсин, Саиджон ҳам ўқитувчи эдилар. Саломатхон қайнотасини кўрмаган, у киши болалари ёшлигида дунёдан ўтган, қайнонаси Янгил эна ўрта мактабда ўқитувчилик, уйда тикувчилик қилиб фарзандларининг барчасини олий маълумотли қилган. Саломатхоннинг иккинчи ўғли туғилганда эри автоҳалокат туфайли вафот этди. Ёлғиз ўғлидан айрилган Янгил эна невараларига суяниб қолди. Лекин тез-тез болаларини олиб келиб турадиган қизлари ҳам негадир камнамо бўлиб қолишди.

– Бунақа эмасдилар, соғиниб кетдик, деб тез-тез келишарди, ёшлари улғайишган сари меҳрсиз бўлиб қолишяпти булар, – ҳайрон бўлаётганини яширмай деди бир куни қайнонаси.

Саломатхоннинг феълида торлик бормиди ёки тўрт ўғил ичида ўсган ёлғиз қизлигидан худбинроқмиди, ҳар қалай қайнонасининг қизларини кўргиси келаётгани унга ёқмади.

– Нима қиласиз, эна, уйида ўтирсин, болалари билан бир келса, ҳамма жойни ивирситиб юборишади, – деди дилидагини тилига чиқариб.

Янгил эна келинига ҳайрон бўлиб қаради. “Ё тавба, бу не деяётир, ахир болаларим...” Энанинг томоғига нимадир тиқилди. “Гап бу ёқда экан-да, Саломат қизларимга бирон гап деган...”, ўйлади у. Лекин келинига ҳеч нарса демади.

Бир куни Саломатхоннинг шифохонада ишлари кўпайиб, анча кеч қайтди. Куни бўйи мол-ҳол, томорқа юмушлари, икки неварасининг ташвиши билан бўлиб Янгил эна чарчади. Кечки овқатга энди уннаётган пайт Саломатхон кириб келди. Лом-мим демай ичкарига кириб кетди-ю, қайтиб чиқмади. Шавлани дамга қўйиб, келинидан хабар олгани кирган Янгил эна унинг болалари билан телевизор томоша қилиб ўтирганини кўриб, тўғриси, дили оғриди:

– Шавла қилгандим, дамда турибди, солиб келақол, болам, – деди дили оғриганини сездирмай.

Келин лом-мим демади, ҳатто пинагини ҳам бузмай, телевизорга тикилганча ўтираверди.

– Саломат, тан-жонинг соғ-ми, овқат пишди...

– Нима, сизга ўлишим керакмиди, пишган бўлса, еяверинг, менинг қорним мана бундай! – у қўлини бўйнига тутиб “тўқман”, дегандай гапирди қўрслик билан.

Ҳамиша мулойим, беозоргина Янгил эна унинг бу муомаласидан озорланди-ю келинига қаттиқ гапирмади. Фақат:

– Болам. Ҳар яхши сўзнинг ҳам, ёмон сўзнинг ҳам ўзингга қайтмоғи бор, ҳар неда ўлчов бўлгани яхши, – деди-ю ортига бурилди.

Ошхонага кириб, ширин таъми ҳидидан билиниб турган қозондаги шавлага бирров боқди-да, тагидаги оловни ўчирди...

Янгил эна шу куни илк марта келинидан қаттиқ ранжиди. Саломатхон эрталабки нонуштани ҳам ёлғиз ўзи қиладиган, бориб-бориб уй юмушларига уринмайдиган одат чиқарди. У ҳақиқатан ҳам ўзига яраша худбин эди. Қайнсингиллари меҳмонга келган кун ҳеч бўлмаганда қайнонасини бир чўқиб оларди.

– Пенсия олганингизни юваяпсизми эна? – дерди ўзича коса тагида нимкоса каби муомала қилиб.

Энанинг қизлари ақлли эдилар. Келинойисига кулибгина қўяқолишарди.

Саломатхоннинг эса ичини гумон кемирарди: “Пенсиясидан қизларига тутқазиб юбораётир!” Ана шу ўйи унинг хунобини оширар, қайнонаси билан зимдан ўчакишар ва бундан роҳат-ланарди.

Наврўз байрами арафаси эди. Учта қайнсинглиси биргалашиб кириб келишди. Ширинликлар, тропик мевалар, Янгил энага кексалар орасида урф бўлган узун жемпер, кўйлак, маҳси-калиш, оппоқ ҳарир рўмол, пайпоғу шиппаккача олиб келишибди. Энанинг қувонганини кўрсангиз, совғаларни силаб-силаб, навбати билан кийиб-кийиб, кўзлари ёшланиб, қизларини дуо қилди. Аммо Саломатхоннинг бир оғиз гапи унинг кўнглини чилпарчин этди.

– Ҳа, бекач ойимлар, энамга эр топдингларми дейман!

Ҳар доим Саломатхонга ўтиб кетган акаларининг ҳурматини қилиб индамай кетадиган қизларнинг каттаси бу гал жим туролмади:

– Чеча, – деди овозини кўтариб, – онамга қилган ҳар қандай гапингизни кечираман, лекин ҳозиргиси ошиб тушди. Уялмайсизми?

– Уялишим керакми? – Саломат ичини кемириб ётган бад гумонларини тўкишга чоғланди гўё.

– Мен нега уяламан ўзи? Кампирнинг пенсияси қанчалигини мен эмас, сизлар биласизлар. Ўзимнинг топганим ўзимга етади. Ўзининг пулига ўзини сийлаётган сизлар уялинг!

– Саломат! – Ҳеч қачон овозини кўтариб гапирмаган Янгил эна гўё ҳайқириб юборди.

– Қизларга туҳмат қилма! Улар менинг бир сўмимга ҳам зор эмас. Қизларим-меҳмонларим, меҳмоннинг иззатини қил!

Янгил эна шунда ҳам Саломатга оғир сўз демади. Фақат шу кундан сўнг ўзгарди, камгап, янада беозор бўлиб қолди. Бир куни:

– Худога шукур, – деди Саломатга нонушта пайти, – невараларим катта бўлиб қолишди. Энди кўнглим тўқ. Иккови ҳам ўқишаётир. Эртага нима бўлиши Яратганнинг ўзига аён, болам.

Янгил эна шундай деб, чўнтагидан кичкина ҳамёнча чиқарди. Анчайин уриниб қолган шапалоқдеккина ҳамёнчани очиб, ичидан пластик картани олди ва Саломатга узатди:

– Бунинг ичида қанча пул борлигини билмайман, – деди овози қалтираб, – ора-сира у-бу харажатга ишлатдим, холос, сен ҳам пул сўрамаганингдан кейин... – Янгил эна оғир тин олди ва давом этди, – керак бўлиб қолар, деб...

Саломат донг қотиб қолди. Умр бўйи ўқитувчилик қилган қайнонасининг қанча пенсия олишини билмаса ҳам унинг пенсия миқдори ўзининг ойлик маоши даражасидан кам бўлмаслигини аниқ биларди. У банк картасини олишни ҳам, олмасликни ҳам билмай қайнонасига тикилиб турар, ўзининг дилозорликларини ўйлаб, ичини пушаймон кемирарди. Ниҳоят у тилга кирди:

– Ўзингизда тураверсин...

Саломат бошқа гап гапиролмади. Қайнонасининг юзига қарашга ҳам ботинолмади.

Шу воқеадан сўнг Янгил эна узоққа бормади, 74 ёшида бандаликни бажо келтирди. Бир куни “Халқ банки”нинг тумандаги филиалидан қўнғироқ қилишди.

– Янгил Султонназарованинг вафоти тўғрисидаги гувоҳномасини олиб келинг, дафн пули билан охир1ги пенсиясини ўтказиб берамиз, – дейишди.

Шундагина Саломатхоннинг эсига қайнонаси вафотидан 5-6 ой аввал қўлига тутқазгани, банк пластик картаси эсига тушди. Қайнонасининг пенсия картасини текшириб кўрмоқчи бўлди. Банкоматда кўрса...

- Ўҳ-ҳў! Шунча пулингиз борми картангизда?! – дейишди ҳайрат билан навбатда турганлар. Банкомат экранида “баланс 97 млн. 800 минг сўм”, деган рақамни кўриб Саломатнинг бутун вужуди қалтираб кетди. Йўқ, у шунча пулга эга чиқдим, деб эмас, аксинча, қайнонасини неча бора беҳурмат қилгани, қайнсингилларини ранжитгани учун ўзидан-ўзи уялиб, ўт бўлиб ёнарди шу тобда. Ахир қайнонаси билан 21 йил бирга яшаган бўлса, шунча йил ичида неча марта унинг дилини оғритди, озор берди, – бунисини ичи билади...

Мана, энди ўзи ҳам қайнона. Келинлари қачонлардир ўзи қайнонасига қилган муомалани ўзига қайтаргандай бўлади. Шунда: “астағ-фируллоҳ!” деб қўяди ва лаблари беихтиёр пичирлайди:

– Кўнглингни кенг тут, ҳамиша кўнглингни очиб юр, шунда бадавлат бўласан...

– Аллоҳ сизларни ҳар неда сабрли, кенг феъл, очиқ-кўнгил қилсин илоҳим, – деб дуо қилаверади, дуо қилаверади. У ҳаётдан ўзи олган бу сабоқлар ҳамон тарбиялаётгандай эди.

Pобия ЙЎЛДОШЕВА.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
«INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» ахборот-кутубхона ҳафталигига старт берилди ▶ «INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» ахборот-кутубхона ҳафталигига старт берилди 20.11.2026 Эскирган боғлар ўрнида интенсив боғлар барпо этилади ▶ Эскирган боғлар ўрнида интенсив боғлар барпо этилади 20.11.2026 Сув тармоқларига ноқонуний уланишлар бўйича назорат тадбирлари ўтказилмоқда ▶ Сув тармоқларига ноқонуний уланишлар бўйича назорат тадбирлари ўтказилмоқда 18.11.2026 БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026