21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 18:05
Жамият 👁 170

ДУНЁ МАМЛАКАТЛАРИДА ЯНГИ ЙИЛ ТАРИХИГА НАЗАР

ДУНЁ МАМЛАКАТЛАРИДА ЯНГИ ЙИЛ ТАРИХИГА НАЗАР

Бутун дунёда Янги йилнинг бошланиши, янги куннинг кириб келиши кенг миқёсда нишонланади. Янги йил арафасида йил давомидаги ишлар сарҳисоб қилинади, янгидан режалар тузилади ва турли тадбирлар ўтказилиб, келаётган йил хушкайфият билан кутиб олинади.

Янги йил байрами инсониятнинг энг қадимги байрамларидан бири бўлиб, қадимги Бобил ва қадимги Мисрда эрамиздан аввалги 3000 йилликда биринчи марта нишонланишни бошлаган. Гарчи, Янги йил саналари маълум цивилизациялар ва маданиятларда турлича нишонланган бўлишига қарамасдан байрамнинг туб моҳияти бир хиллигича қолиб келган, яъни Янги йил бу янгиланиш, янги мақсадлар ва ўтган йилда қилинган ишлар юзасидан ижобий таҳлил қилишга асосланган.

Масалан, қадимги Мисрда Янги йил байрами Нил дарёсининг энг тўлиб тошган даврига, яъни сентябрь ойларига тўғри келган бўлиб, мисрликлар учун бу давр дехқончилик учун янги давр бошланиши ҳисобланган ҳамда Ра худоси шарафига байрам ўтказилиб қурбонликлар қилинган. Бобилда янги йил баҳорнинг биринчи ойидаги янги ойнинг туғилиши даврига тўғри келиб, деҳқончилик учун янги даврнинг бошланиши бўлган.

Қадимги Ўрта Осиёда янги йил Зардуштийлик удумларига кўра баҳорнинг дастлабки ойларида кўкламнинг келиши ва табиатнинг уйғониши сифатида нишонланган. Биз ҳозирги кунда нишонлайдиган Наврўз байрамимиз ана шу Зардуштийлардан қолган урф-одатларнинг мевасидир ва уни ҳозирги динимиз Исломга умуман алоқадорлиги йўқдир.

Тарихда биринчи марта расмий жиҳатдан Янги йил байрами қадимги Рим империясида Юлий Цезарь томонидан 1 январь деб эълон қилинган. Бу байрамга асос қилиниб, қадимги Римдаги Худолардан бири Жанус Худоси олинган бўлиб, у янги йилнинг боши ва эски йилнинг охирида туғилганлиги айтилади. Лекин шу ўринда бир нарсани таъкидлаб ўтиш керакки, Римликлар календари бўйича январь ойи ҳозирги замонда ишлатиладиган Григорян календарининг март ойига тўғри келган.
Рим империясининг қулаши ва Христианизмнинг кенг тарқалиши билан Янги йил байрамини нишонлаш ҳар мамлакатда турлича кўринишда ўтади. Масалан Aнглияда янги йил апрель ойида нишонланса, Францияда бу сана Пасха байрами ҳафтасининг биринчи кунига тўғри келади. Хитойликларда 20 январь ва 18 февраль оралиғида ҳар йилги календарга қараб ўзгарган. Православь черковидаги халқларда  янги йил 13 январь атрофида нишонланган, Италияда эса Янги йил Исо алайҳсаломнинг туғилган кунида, яъни 25 декабрда нишонланган. Бу байрам ҳар бир халқнинг иқлими, ҳаёт тарзи ва жамиятининг ривожланишига қараб ўзгарган. Ўрта Осиё ва Яқин Шарқда бу байрам асосан баҳорда нишонланган. Кейинчалик Исломнинг кириб келиши билан кўпчилик халқлар бу байрамни нишонлашдан воз кечишган. Албатта, Ўрта Осиё, Эрон ва бошқа Наврўз байрамини нишонловчи халқлар бундан мустасно.

Ислом динига кўра, Янги йил июль ойларига тўғри келади ва Муҳаррам деб аталади. Aйнан 622-йил 15 ёки 16 июлдан бошлаб, Мусулмонлар учун Ҳижрий йил бошланган ҳисобланади. Лекин бу саналарнинг Исломда байрам сифатида ўтказилиши ҳамон баҳсли бўлиб қолмоқда. Шиа мазҳабидагилар учун бу сана муқаддас ҳисобланса, Суннийларда бу санани байрам сифатида нишонлаш бидъат сифатида қаралади.

1582 йилда Папа Григорян, эски Юлий календаридаги хатоларни тузатувчи янги календарни таклиф қилади. Унга кўра, йил боши 25 декабрда эмас, балки 1 январда бошланиши назарда тутилади. Лекин бу кунни байрам сифатида нишонлаш ҳақида Григоряннинг тавсиялари умуман йўқ. Бу календарь фақатгина Юлий календаридаги хатоликларни тузатиш учунгина тақдим қилинган. Лекин Христианларнинг энг асосий байрами 25 декабрлигича қолдирилган.

Ҳозирги пайтда 31 декабрь, яъни эски йилнинг охирги кунида дунёнинг деярли барча мамлакатларида Янги йилни кутиб олиш мақсадида хурсандчилик қилинади ва совғалар улашилади.

Чaросхон Бобожоновa, 15-сонли мaктaбнинг болaнғич синф ўқитувчиси.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
«INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» ахборот-кутубхона ҳафталигига старт берилди ▶ «INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» ахборот-кутубхона ҳафталигига старт берилди 20.11.2026 Эскирган боғлар ўрнида интенсив боғлар барпо этилади ▶ Эскирган боғлар ўрнида интенсив боғлар барпо этилади 20.11.2026 Сув тармоқларига ноқонуний уланишлар бўйича назорат тадбирлари ўтказилмоқда ▶ Сув тармоқларига ноқонуний уланишлар бўйича назорат тадбирлари ўтказилмоқда 18.11.2026 БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026