21.11.2026
Тил Öz Qq Ёзув Кирилл Lotin
Reklama banneri
Ҳарф ўлчами Ранг Расмлар
21.11.2026, 17:46
Жамият 👁 226

АЛИШЕР НАВОИЙ АСАРЛАРИДА ОНАГА ҲУРМАТ-ГЎЗАЛ ҚАДРИЯТ

АЛИШЕР НАВОИЙ АСАРЛАРИДА ОНАГА ҲУРМАТ-ГЎЗАЛ ҚАДРИЯТ

Бир уммонки, адоси йўқ хазиналарин…
Ҳа, бу ҳазрат Навоий ижодига берилган таъриф. Ушбу таъриф нечоғлиқ тўғрилигига унинг асарларини ҳар сафар варақлаганингизда амин бўласиз. Яратганга ва ёрга муҳаббат, ростликнинг куч-қуввати, сидқ-у садоқат, маърифат-у ҳидоят хитоби миллионлаб қалбларни таълим-тарбияга чорлаб турган бўлса, адиб асарларида яна бир аҳамиятли , таълим-тарбияда ибратли бўлган бир жиҳат борки, бу онага ҳурмат масаласидир.
Аёлга ҳурмат ва муҳаббат, жамиятдаги ўрнига эътибор ва талаб кучайган бир даврда яшаб, бу миллатнинг аждодлари ҳам онани эъзозлаган ва бу қадрият асрлар оша авлодларга ўтиб келганлигининг ёрқин мисолини Навоий асарларида кўрамиз.
Мутафаккирнинг “Насоим ул-муҳаббат” асарида жуда қисқа бир ҳикоят бор. Унда Исмоил Даббос Шайх Мўмин Шерозийга ҳаж нияти борлигини билдиради. Шунда Шайх Мўмин: “Онанг бор, ёниб онанг мулозаматиға бор! Мен эллик ҳаж қилдим, яланг бош, яланг оёқ, зоду ҳамроҳсиз. Барчасин савобин сенга бердим, сен онанг кўнглин шодлиғин менга бер» деб жавоб беради. Навоий онанинг розилиги даражаси исломнинг фарз амалларидан бири – ҳаж амали савобининг даражасидан ҳам юксакроқ эканлигини таъкидлаб, бугунги кундаги «жаннат оналар оёғи остидадур” хитобига туташ фикрлар таърифини келтиради.
Она ризолиги, она мулозаматидан фарзандлар не-не бало-қазолардан омон бўлиши ҳақида «Садди Искандарий» достонидаги Искандар ўлими олдидан онасига битган мактубида ҳам кузатамиз:
Санга айлабон хоки даргоҳлик,
Анинг отин этсам эрди шоҳлик,
Ризонг ўлмаса кўнглума ғамзудай,
Бу дармондаға вою, юз қайта вой!
Искандарнинг она ризолигида ожизлик қилгани, аслида она хизматида бўлиш энг катта ҳукмдорлик эканлигини ўқиб , Навоий наздида оналарнинг нечоғлиқ улуғлигини кўрамиз. Биз ҳар куни фарзандларимизга уқтирадиган ростлик ва тўғрилик ҳақидаги ғояларни ҳам Навоий ўз ижодида улуғлайди:
Ҳар кишиким, тузлук эрур пешаси,
Кажрав эса чарх не андишаси
мисралари билан бошланувчи «Ҳайрат ул-Аброр» достонининг ўнинчи мақолотида олтмиш отлиқ йўлтўсар -зўровонлар олдида Уммулхайр онанинг ўғлини «Ниманг бор?» деб сўроқ қилганларида болакай: «Қирқ олтиним бор», деб жавоб беради. Зўравонлар титкилаб, қирқта олтин тангани топиб, ҳайратга тушади ва болакайни яна сўроққа тутади. Шунда бола: “онамга аҳд бердим тўғри сўзлашга”, деб жавоб беради. Зўравонлар: «сен онанг ҳақига хиёнат қила олмаяпсан, биз тангри ҳақига хиёнат айлаб юрибмиз», деб надомат чекади, ростлик шарофати туфайли карвон Бағдод шаҳрига саломат етиб боради. Бу болакай ҳадис илмининг етук билимдони, ўн учта фанни мукаммал билган Абдулқодир Жилийдир. Ушбу мартабага эришувида у онасининг ростлик таълимотини асос деб билади.
Буюк бобоколонимиз таваллуд айёми арафасида адиб асарларини яна бир бор варақлаб, фарзандларимиз тарбиясида дастуриламал бўлгулик таълимотларни ҳаётга татбиқ этсак, катта ижтимоий-тарбиявий, маърифий ва эстетик аҳамиятга эга сатрларни фарзандларимизга ҳам мутолаа қилдирсак, юртнинг эгаси ва эртаси бўлган фарзандларимиз камида Шайх Абдулқодир каби бўлур эди.
Ҳаётда шундай инсонлар борки, уларнинг дийдори ҳам бир каъба каби… Шундай қабрлар борки, тинчлик-осойишталик замонида ҳам зиёрат қилгулик инсонлари йўқ. Шу ўринда Ўзбекистон қаҳрамони Саид Аҳмаднинг: «ҳайкални инсонлар тирикликларида ўз қўллари билан қўяди. Унга инсон панжасигина муҳр бўлади”, деган жумлаларини эслаб, Навоий бобомиз ҳар бир қалбга ўз қўллари билан ҳайкал қўйганини эътироф этгим келди. Муҳаммад Юсуф таърифлаганидек:
Ҳақиқий шоирнинг қабри бўлмайди,
 Юракка кўмилар асл шоирлар.

Мунира Камолова,
11-сонли мактаб ўқитувчиси.

🎬 Видеогалерея Барчаси →
«INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» ахборот-кутубхона ҳафталигига старт берилди ▶ «INFOLIB ÖZBEKISTON–2026» ахборот-кутубхона ҳафталигига старт берилди 20.11.2026 Эскирган боғлар ўрнида интенсив боғлар барпо этилади ▶ Эскирган боғлар ўрнида интенсив боғлар барпо этилади 20.11.2026 Сув тармоқларига ноқонуний уланишлар бўйича назорат тадбирлари ўтказилмоқда ▶ Сув тармоқларига ноқонуний уланишлар бўйича назорат тадбирлари ўтказилмоқда 18.11.2026 БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ ▶ БИР ВАТАН, БИР ЭЛ, БИР БАЙРОҚ! АМУДАРЁДА БАЙРОҚ ЭСТАФЕТАСИ КЎТАРИНКИ РУҲДА ДАВОМ ЭТДИ 16.11.2026 «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди ▶ «Илғор фермерлар клуби» аъзолари учун дала семинарлари ўтказилди 16.11.2026 Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди ▶ Болажонларга йўл ҳаракати қоидалари ҳақида маълумотлар берилди 13.11.2026 Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди ▶ Сайёр қабулда 12 та мурожаатдан 10 таси ижобий ҳал этилди 13.11.2026 Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ Амударё туманида СЕО ва ЖС бўлимининг янги биноси фойдаланишга топширилди 12.11.2026 Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди ▶ Амударёлик нуронийлар мини футбол бўйича ўртоқлик учрашувида ғолиб чиқди 12.11.2026 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди ▶ 49-сонли боғчада экологик тарбиянинг амалий методикалари намойиш этилди 12.11.2026 Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди ▶ Ўрта қалъа овулида хотин-қизлар билан профилактик учрашув ўтказилди 12.11.2026 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди ▶ 65-сонли мактабнинг янги биноси фойдаланишга топширилди 11.11.2026 Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда ▶ Амударё туманида кузги шудгорлаш ишларини сифатли ташкил этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда 10.11.2026 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди ▶ 45-сонли боғчада «Жажжи экологлар» амалий семинари бўлиб ўтди 10.11.2026 Аҳоли саломатлиги — олий қадрият ▶ Аҳоли саломатлиги — олий қадрият 09.11.2026 Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди ▶ Амударё туманида куз-қиш мавсумига тайёргарлик ишлари ўрганилди 09.11.2026 Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди ▶ Жисмоний тайёргарликдан ўтган чақирилувчилар ҳарбий қисм вакиллари билан суҳбатлашди 09.11.2026 Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир ▶ Қўриқлаш хизмати — аҳоли осойишталиги ва мулк дахлсизлигининг кафолатидир 06.11.2026 АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА ▶ АМУДАРЁДА “ЯШИЛ МАКОН” ЛОЙИҲАСИ ДОИРАСИДАГИ ИШЛАР ИЗЧИЛ ДАВОМ ЭТМОҚДА 06.11.2026 Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди ▶ Боғча тарбияланувчилари учун экологик тарбия методикалари намойиш этилди 05.11.2026 Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди ▶ Амударё туманида ички ишлар органлари ходимларининг касб байрами кенг нишонланди 05.11.2026 Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди ▶ Меҳнат ярмаркасида 29 нафар фуқаро доимий ишга жойлаштирилди 05.11.2026 Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади ▶ Олис овуллардаги мактабларда «Китобхон ёшлар» клублари ташкил этилади 04.11.2026 Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди ▶ Йўлларнинг қиш мавсумига тайёрлиги жойида ўрганилди 04.11.2026 Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди ▶ Амударё туманида ҳарбий прокуратура сайёр қабули ва меҳнат ярмаркаси ўтказилди 04.11.2026 Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади ▶ Амударё туманида кузги мавсумда 829 минг кўчат экилади 03.11.2026 Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди ▶ Амударё туманида маънавий-маърифий ишлар самарадорлиги, мавжуд муаммолар муҳокама қилинди 02.11.2026 ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ ▶ ҲАРБИЙ ХИЗМАТЧИЛАР УЧУН КАСБ-ҲУНАР ТАЪЛИМИ КУРСЛАРИ ЯКУНЛАНИБ, СЕРТИФИКАТЛАР ТАНТАНАЛИ ТОПШИРИЛДИ 02.11.2026 Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди ▶ Қонунчиликдаги аёллар ва болалар ҳуқуқлари ҳимоясига оид нормалар тушунтирилди 31.10.2026 Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда ▶ Аҳолига сифатли ичимлик суви етказиб бериш борасидаги камчиликлар бартараф этилмоқда 31.10.2026